Mandala 8

Sukta 96: The Maruts stay when the gods flee

Rishi: तिरश्चीराङ्गिरसो, द्युतानो वा मारुतः · Devata: इन्द्रः, १४ इन्द्रामरुतः, १५ इन्द्राबृहस्पती · Metre: त्रिष्टुप्, ४ विराट्, २१ पुरस्ताज्ज्योतिः

21 verses · 96 of 103

What happens in this chapter

The Maruts stay when the gods flee

Tirashchi Angirasa, or Dyutana Maruta, praises Indra, with verses for Indra and the Maruts and for Indra and Brihaspati. For him the dawns lengthened their course and the seven mother rivers stood ready to be crossed. Fleeing the breath of Vritra, all the gods who were your friends deserted you; let your friendship be with the Maruts, thrice sixty, who strengthened you. Then a fierce passage: the dark drop, Krishna, stood by the Amshumati river with ten thousand; Indra, with Brihaspati as ally, overcame the godless clans. He slew Shushna, won the cows and freed the rivers.

96.1

अ॒स्मा उ॒षास॒ आति॑रन्त॒ याम॒मिन्द्रा॑य॒ नक्त॒मूर्म्या॑ः सु॒वाच॑ः ।
अ॒स्मा आपो॑ मा॒तर॑ः स॒प्त त॑स्थु॒र्नृभ्य॒स्तरा॑य॒ सिन्ध॑वः सुपा॒राः

asmā uṣāsa ātiranta yāmamindrāya naktamūrmyāḥ suvācaḥ |
asmā āpo mātaraḥ sapta tasthurnṛbhyastarāya sindhavaḥ supārāḥ

96.2

अति॑विद्धा विथु॒रेणा॑ चि॒दस्त्रा॒ त्रिः स॒प्त सानु॒ संहि॑ता गिरी॒णाम् ।
न तद्दे॒वो न मर्त्य॑स्तुतुर्या॒द्यानि॒ प्रवृ॑द्धो वृष॒भश्च॒कार॑

atividdhā vithureṇā cidastrā triḥ sapta sānu saṃhitā girīṇām |
na taddevo na martyastuturyādyāni pravṛddho vṛṣabhaścakāra

96.3

इन्द्र॑स्य॒ वज्र॑ आय॒सो निमि॑श्ल॒ इन्द्र॑स्य बा॒ह्वोर्भूयि॑ष्ठ॒मोज॑ः ।
शी॒र्षन्निन्द्र॑स्य॒ क्रत॑वो निरे॒क आ॒सन्नेष॑न्त॒ श्रुत्या॑ उपा॒के

indrasya vajra āyaso nimiśla indrasya bāhvorbhūyiṣṭhamojaḥ |
śīrṣannindrasya kratavo nireka āsanneṣanta śrutyā upāke

96.4

मन्ये॑ त्वा य॒ज्ञियं॑ य॒ज्ञिया॑नां॒ मन्ये॑ त्वा॒ च्यव॑न॒मच्यु॑तानाम् ।
मन्ये॑ त्वा॒ सत्व॑नामिन्द्र के॒तुं मन्ये॑ त्वा वृष॒भं च॑र्षणी॒नाम्

manye tvā yajñiyaṃ yajñiyānāṃ manye tvā cyavanamacyutānām |
manye tvā satvanāmindra ketuṃ manye tvā vṛṣabhaṃ carṣaṇīnām

96.5

आ यद्वज्रं॑ बा॒ह्वोरि॑न्द्र॒ धत्से॑ मद॒च्युत॒मह॑ये॒ हन्त॒वा उ॑ ।
प्र पर्व॑ता॒ अन॑वन्त॒ प्र गाव॒ः प्र ब्र॒ह्माणो॑ अभि॒नक्ष॑न्त॒ इन्द्र॑म्

ā yadvajraṃ bāhvorindra dhatse madacyutamahaye hantavā u |
pra parvatā anavanta pra gāvaḥ pra brahmāṇo abhinakṣanta indram

96.6

तमु॑ ष्टवाम॒ य इ॒मा ज॒जान॒ विश्वा॑ जा॒तान्यव॑राण्यस्मात् ।
इन्द्रे॑ण मि॒त्रं दि॑धिषेम गी॒र्भिरुपो॒ नमो॑भिर्वृष॒भं वि॑शेम

tamu ṣṭavāma ya imā jajāna viśvā jātānyavarāṇyasmāt |
indreṇa mitraṃ didhiṣema gīrbhirupo namobhirvṛṣabhaṃ viśema

96.7

वृ॒त्रस्य॑ त्वा श्व॒सथा॒दीष॑माणा॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॑जहु॒र्ये सखा॑यः ।
म॒रुद्भि॑रिन्द्र स॒ख्यं ते॑ अ॒स्त्वथे॒मा विश्वा॒ः पृत॑ना जयासि

vṛtrasya tvā śvasathādīṣamāṇā viśve devā ajahurye sakhāyaḥ |
marudbhirindra sakhyaṃ te astvathemā viśvāḥ pṛtanā jayāsi

96.8

त्रिः ष॒ष्टिस्त्वा॑ म॒रुतो॑ वावृधा॒ना उ॒स्रा इ॑व रा॒शयो॑ य॒ज्ञिया॑सः ।
उप॒ त्वेम॑ः कृ॒धि नो॑ भाग॒धेयं॒ शुष्मं॑ त ए॒ना ह॒विषा॑ विधेम

triḥ ṣaṣṭistvā maruto vāvṛdhānā usrā iva rāśayo yajñiyāsaḥ |
upa tvemaḥ kṛdhi no bhāgadheyaṃ śuṣmaṃ ta enā haviṣā vidhema

96.9

ति॒ग्ममायु॑धं म॒रुता॒मनी॑कं॒ कस्त॑ इन्द्र॒ प्रति॒ वज्रं॑ दधर्ष ।
अ॒ना॒यु॒धासो॒ असु॑रा अदे॒वाश्च॒क्रेण॒ ताँ अप॑ वप ऋजीषिन्

tigmamāyudhaṃ marutāmanīkaṃ kasta indra prati vajraṃ dadharṣa |
anāyudhāso asurā adevāścakreṇa tām̐ apa vapa ṛjīṣin

96.10

म॒ह उ॒ग्राय॑ त॒वसे॑ सुवृ॒क्तिं प्रेर॑य शि॒वत॑माय प॒श्वः ।
गिर्वा॑हसे॒ गिर॒ इन्द्रा॑य पू॒र्वीर्धे॒हि त॒न्वे॑ कु॒विद॒ङ्ग वेद॑त्

maha ugrāya tavase suvṛktiṃ preraya śivatamāya paśvaḥ |
girvāhase gira indrāya pūrvīrdhehi tanve kuvidaṅga vedat

96.11

उ॒क्थवा॑हसे वि॒भ्वे॑ मनी॒षां द्रुणा॒ न पा॒रमी॑रया न॒दीना॑म् ।
नि स्पृ॑श धि॒या त॒न्वि॑ श्रु॒तस्य॒ जुष्ट॑तरस्य कु॒विद॒ङ्ग वेद॑त्

ukthavāhase vibhve manīṣāṃ druṇā na pāramīrayā nadīnām |
ni spṛśa dhiyā tanvi śrutasya juṣṭatarasya kuvidaṅga vedat

96.12

तद्वि॑विड्ढि॒ यत्त॒ इन्द्रो॒ जुजो॑षत्स्तु॒हि सु॑ष्टु॒तिं नम॒सा वि॑वास ।
उप॑ भूष जरित॒र्मा रु॑वण्यः श्रा॒वया॒ वाचं॑ कु॒विद॒ङ्ग वेद॑त्

tadviviḍḍhi yatta indro jujoṣatstuhi suṣṭutiṃ namasā vivāsa |
upa bhūṣa jaritarmā ruvaṇyaḥ śrāvayā vācaṃ kuvidaṅga vedat

96.13

अव॑ द्र॒प्सो अं॑शु॒मती॑मतिष्ठदिया॒नः कृ॒ष्णो द॒शभि॑ः स॒हस्रै॑ः ।
आव॒त्तमिन्द्र॒ः शच्या॒ धम॑न्त॒मप॒ स्नेहि॑तीर्नृ॒मणा॑ अधत्त

ava drapso aṃśumatīmatiṣṭhadiyānaḥ kṛṣṇo daśabhiḥ sahasraiḥ |
āvattamindraḥ śacyā dhamantamapa snehitīrnṛmaṇā adhatta

96.14

द्र॒प्सम॑पश्यं॒ विषु॑णे॒ चर॑न्तमुपह्व॒रे न॒द्यो॑ अंशु॒मत्या॑ः ।
नभो॒ न कृ॒ष्णम॑वतस्थि॒वांस॒मिष्या॑मि वो वृषणो॒ युध्य॑ता॒जौ

drapsamapaśyaṃ viṣuṇe carantamupahvare nadyo aṃśumatyāḥ |
nabho na kṛṣṇamavatasthivāṃsamiṣyāmi vo vṛṣaṇo yudhyatājau

96.15

अध॑ द्र॒प्सो अं॑शु॒मत्या॑ उ॒पस्थेऽधा॑रयत्त॒न्वं॑ तित्विषा॒णः ।
विशो॒ अदे॑वीर॒भ्या॒३॒॑चर॑न्ती॒र्बृह॒स्पति॑ना यु॒जेन्द्र॑ः ससाहे

adha drapso aṃśumatyā upasthe'dhārayattanvaṃ titviṣāṇaḥ |
viśo adevīrabhyācarantīrbṛhaspatinā yujendraḥ sasāhe

96.16

त्वं ह॒ त्यत्स॒प्तभ्यो॒ जाय॑मानोऽश॒त्रुभ्यो॑ अभव॒ः शत्रु॑रिन्द्र ।
गू॒ळ्हे द्यावा॑पृथि॒वी अन्व॑विन्दो विभु॒मद्भ्यो॒ भुव॑नेभ्यो॒ रणं॑ धाः

tvaṃ ha tyatsaptabhyo jāyamāno'śatrubhyo abhavaḥ śatrurindra |
gūḻhe dyāvāpṛthivī anvavindo vibhumadbhyo bhuvanebhyo raṇaṃ dhāḥ

96.17

त्वं ह॒ त्यद॑प्रतिमा॒नमोजो॒ वज्रे॑ण वज्रिन्धृषि॒तो ज॑घन्थ ।
त्वं शुष्ण॒स्यावा॑तिरो॒ वध॑त्रै॒स्त्वं गा इ॑न्द्र॒ शच्येद॑विन्दः

tvaṃ ha tyadapratimānamojo vajreṇa vajrindhṛṣito jaghantha |
tvaṃ śuṣṇasyāvātiro vadhatraistvaṃ gā indra śacyedavindaḥ

96.18

त्वं ह॒ त्यद्वृ॑षभ चर्षणी॒नां घ॒नो वृ॒त्राणां॑ तवि॒षो ब॑भूथ ।
त्वं सिन्धूँ॑रसृजस्तस्तभा॒नान्त्वम॒पो अ॑जयो दा॒सप॑त्नीः

tvaṃ ha tyadvṛṣabha carṣaṇīnāṃ ghano vṛtrāṇāṃ taviṣo babhūtha |
tvaṃ sindhūm̐rasṛjastastabhānāntvamapo ajayo dāsapatnīḥ

96.19

स सु॒क्रतू॒ रणि॑ता॒ यः सु॒तेष्वनु॑त्तमन्यु॒र्यो अहे॑व रे॒वान् ।
य एक॒ इन्नर्यपां॑सि॒ कर्ता॒ स वृ॑त्र॒हा प्रतीद॒न्यमा॑हुः

sa sukratū raṇitā yaḥ suteṣvanuttamanyuryo aheva revān |
ya eka innaryapāṃsi kartā sa vṛtrahā pratīdanyamāhuḥ

96.20

स वृ॑त्र॒हेन्द्र॑श्चर्षणी॒धृत्तं सु॑ष्टु॒त्या हव्यं॑ हुवेम ।
स प्रा॑वि॒ता म॒घवा॑ नोऽधिव॒क्ता स वाज॑स्य श्रव॒स्य॑स्य दा॒ता

sa vṛtrahendraścarṣaṇīdhṛttaṃ suṣṭutyā havyaṃ huvema |
sa prāvitā maghavā no'dhivaktā sa vājasya śravasyasya dātā

96.21

स वृ॑त्र॒हेन्द्र॑ ऋभु॒क्षाः स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो हव्यो॑ बभूव ।
कृ॒ण्वन्नपां॑सि॒ नर्या॑ पु॒रूणि॒ सोमो॒ न पी॒तो हव्य॒ः सखि॑भ्यः

sa vṛtrahendra ṛbhukṣāḥ sadyo jajñāno havyo babhūva |
kṛṇvannapāṃsi naryā purūṇi somo na pīto havyaḥ sakhibhyaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)