Mandala 6

Sukta 4: Agni the deathless guest at dawn

Rishi: बार्हस्पत्यो भरद्वाजः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्

8 verses · 4 of 75

What happens in this chapter

Agni the deathless guest at dawn

Bharadvaja, son of Brihaspati, asks Agni in trishtubh to worship the gods today just as he did at the sacrifice of Manu, as the son of strength. Agni wakes at dawn, the immortal guest among mortals, Jatavedas who knows all that is born. He wears light like the sun, and from birth he chose the woods as his food. He travels through the nights like Vayu, and his blaze spreads over heaven and earth. The worshippers count him most delightful, honoured like Indra and Vayu. The closing verse asks him to lead them past distress by paths free of wolves, and to grant a hundred winters with brave sons.

4.1

यथा॑ होत॒र्मनु॑षो दे॒वता॑ता य॒ज्ञेभि॑ः सूनो सहसो॒ यजा॑सि ।
ए॒वा नो॑ अ॒द्य स॑म॒ना स॑मा॒नानु॒शन्न॑ग्न उश॒तो य॑क्षि दे॒वान्

yathā hotarmanuṣo devatātā yajñebhiḥ sūno sahaso yajāsi |
evā no adya samanā samānānuśannagna uśato yakṣi devān

4.2

स नो॑ वि॒भावा॑ च॒क्षणि॒र्न वस्तो॑र॒ग्निर्व॒न्दारु॒ वेद्य॒श्चनो॑ धात् ।
वि॒श्वायु॒र्यो अ॒मृतो॒ मर्त्ये॑षूष॒र्भुद्भूदति॑थिर्जा॒तवे॑दाः

sa no vibhāvā cakṣaṇirna vastoragnirvandāru vedyaścano dhāt |
viśvāyuryo amṛto martyeṣūṣarbhudbhūdatithirjātavedāḥ

4.3

द्यावो॒ न यस्य॑ प॒नय॒न्त्यभ्वं॒ भासां॑सि वस्ते॒ सूर्यो॒ न शु॒क्रः ।
वि य इ॒नोत्य॒जर॑ः पाव॒कोऽश्न॑स्य चिच्छिश्नथत्पू॒र्व्याणि॑

dyāvo na yasya panayantyabhvaṃ bhāsāṃsi vaste sūryo na śukraḥ |
vi ya inotyajaraḥ pāvako'śnasya cicchiśnathatpūrvyāṇi

4.4

व॒द्मा हि सू॑नो॒ अस्य॑द्म॒सद्वा॑ च॒क्रे अ॒ग्निर्ज॒नुषाज्मान्न॑म् ।
स त्वं न॑ ऊर्जसन॒ ऊर्जं॑ धा॒ राजे॑व जेरवृ॒के क्षे॑ष्य॒न्तः

vadmā hi sūno asyadmasadvā cakre agnirjanuṣājmānnam |
sa tvaṃ na ūrjasana ūrjaṃ dhā rājeva jeravṛke kṣeṣyantaḥ

4.5

निति॑क्ति॒ यो वा॑र॒णमन्न॒मत्ति॑ वा॒युर्न राष्ट्र्यत्ये॑त्य॒क्तून् ।
तु॒र्याम॒ यस्त॑ आ॒दिशा॒मरा॑ती॒रत्यो॒ न ह्रुत॒ः पत॑तः परि॒ह्रुत्

nitikti yo vāraṇamannamatti vāyurna rāṣṭryatyetyaktūn |
turyāma yasta ādiśāmarātīratyo na hrutaḥ patataḥ parihrut

4.6

आ सूर्यो॒ न भा॑नु॒मद्भि॑र॒र्कैरग्ने॑ त॒तन्थ॒ रोद॑सी॒ वि भा॒सा ।
चि॒त्रो न॑य॒त्परि॒ तमां॑स्य॒क्तः शो॒चिषा॒ पत्म॑न्नौशि॒जो न दीय॑न्

ā sūryo na bhānumadbhirarkairagne tatantha rodasī vi bhāsā |
citro nayatpari tamāṃsyaktaḥ śociṣā patmannauśijo na dīyan

4.7

त्वां हि म॒न्द्रत॑ममर्कशो॒कैर्व॑वृ॒महे॒ महि॑ न॒ः श्रोष्य॑ग्ने ।
इन्द्रं॒ न त्वा॒ शव॑सा दे॒वता॑ वा॒युं पृ॑णन्ति॒ राध॑सा॒ नृत॑माः

tvāṃ hi mandratamamarkaśokairvavṛmahe mahi naḥ śroṣyagne |
indraṃ na tvā śavasā devatā vāyuṃ pṛṇanti rādhasā nṛtamāḥ

4.8

नू नो॑ अग्नेऽवृ॒केभि॑ः स्व॒स्ति वेषि॑ रा॒यः प॒थिभि॒ः पर्ष्यंह॑ः ।
ता सू॒रिभ्यो॑ गृण॒ते रा॑सि सु॒म्नं मदे॑म श॒तहि॑माः सु॒वीरा॑ः

nū no agne'vṛkebhiḥ svasti veṣi rāyaḥ pathibhiḥ parṣyaṃhaḥ |
tā sūribhyo gṛṇate rāsi sumnaṃ madema śatahimāḥ suvīrāḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)