Rishi: वामदेवो गौतमः · Devata: ऋभवः · Metre: त्रिष्टुप्
11 verses · 33 of 58
Vamadeva Gautama sends his speech to the Ribhus as a messenger, in trishtubh. Wind-swift, they went round the sky and won the friendship of the gods by their works. They made their aged parents young again. For a year they guarded the cow and shaped her form, and by these deeds reached immortality. The eldest said, let us make two cups; the younger, three; the youngest, four; and Tvashtar praised their word on seeing four shining cups. They slept twelve days as guests of Agohya, made fields fertile and led the rivers. They built Indra's bay horses; the hymn asks them for wealth at this third pressing.
प्र ऋ॒भुभ्यो॑ दू॒तमि॑व॒ वाच॑मिष्य उप॒स्तिरे॒ श्वैत॑रीं धे॒नुमी॑ळे ।
ये वात॑जूतास्त॒रणि॑भि॒रेवै॒ः परि॒ द्यां स॒द्यो अ॒पसो॑ बभू॒वुः
pra ṛbhubhyo dūtamiva vācamiṣya upastire śvaitarīṃ dhenumīḻe |
ye vātajūtāstaraṇibhirevaiḥ pari dyāṃ sadyo apaso babhūvuḥ
य॒दार॒मक्र॑न्नृ॒भव॑ः पि॒तृभ्यां॒ परि॑विष्टी वे॒षणा॑ दं॒सना॑भिः ।
आदिद्दे॒वाना॒मुप॑ स॒ख्यमा॑य॒न्धीरा॑सः पु॒ष्टिम॑वहन्म॒नायै॑
yadāramakrannṛbhavaḥ pitṛbhyāṃ pariviṣṭī veṣaṇā daṃsanābhiḥ |
ādiddevānāmupa sakhyamāyandhīrāsaḥ puṣṭimavahanmanāyai
पुन॒र्ये च॒क्रुः पि॒तरा॒ युवा॑ना॒ सना॒ यूपे॑व जर॒णा शया॑ना ।
ते वाजो॒ विभ्वाँ॑ ऋ॒भुरिन्द्र॑वन्तो॒ मधु॑प्सरसो नोऽवन्तु य॒ज्ञम्
punarye cakruḥ pitarā yuvānā sanā yūpeva jaraṇā śayānā |
te vājo vibhvām̐ ṛbhurindravanto madhupsaraso no'vantu yajñam
यत्सं॒वत्स॑मृ॒भवो॒ गामर॑क्ष॒न्यत्सं॒वत्स॑मृ॒भवो॒ मा अपिं॑शन् ।
यत्सं॒वत्स॒मभ॑र॒न्भासो॑ अस्या॒स्ताभि॒ः शमी॑भिरमृत॒त्वमा॑शुः
yatsaṃvatsamṛbhavo gāmarakṣanyatsaṃvatsamṛbhavo mā apiṃśan |
yatsaṃvatsamabharanbhāso asyāstābhiḥ śamībhiramṛtatvamāśuḥ
ज्ये॒ष्ठ आ॑ह चम॒सा द्वा क॒रेति॒ कनी॑या॒न्त्रीन्कृ॑णवा॒मेत्या॑ह ।
क॒नि॒ष्ठ आ॑ह च॒तुर॑स्क॒रेति॒ त्वष्ट॑ ऋभव॒स्तत्प॑नय॒द्वचो॑ वः
jyeṣṭha āha camasā dvā kareti kanīyāntrīnkṛṇavāmetyāha |
kaniṣṭha āha caturaskareti tvaṣṭa ṛbhavastatpanayadvaco vaḥ
स॒त्यमू॑चु॒र्नर॑ ए॒वा हि च॒क्रुरनु॑ स्व॒धामृ॒भवो॑ जग्मुरे॒ताम् ।
वि॒भ्राज॑मानाँश्चम॒साँ अहे॒वावे॑न॒त्त्वष्टा॑ च॒तुरो॑ ददृ॒श्वान्
satyamūcurnara evā hi cakruranu svadhāmṛbhavo jagmuretām |
vibhrājamānām̐ścamasām̐ ahevāvenattvaṣṭā caturo dadṛśvān
द्वाद॑श॒ द्यून्यदगो॑ह्यस्याति॒थ्ये रण॑न्नृ॒भव॑ः स॒सन्त॑ः ।
सु॒क्षेत्रा॑कृण्व॒न्नन॑यन्त॒ सिन्धू॒न्धन्वाति॑ष्ठ॒न्नोष॑धीर्नि॒म्नमाप॑ः
dvādaśa dyūnyadagohyasyātithye raṇannṛbhavaḥ sasantaḥ |
sukṣetrākṛṇvannanayanta sindhūndhanvātiṣṭhannoṣadhīrnimnamāpaḥ
रथं॒ ये च॒क्रुः सु॒वृतं॑ नरे॒ष्ठां ये धे॒नुं वि॑श्व॒जुवं॑ वि॒श्वरू॑पाम् ।
त आ त॑क्षन्त्वृ॒भवो॑ र॒यिं न॒ः स्वव॑स॒ः स्वप॑सः सु॒हस्ता॑ः
rathaṃ ye cakruḥ suvṛtaṃ nareṣṭhāṃ ye dhenuṃ viśvajuvaṃ viśvarūpām |
ta ā takṣantvṛbhavo rayiṃ naḥ svavasaḥ svapasaḥ suhastāḥ
अपो॒ ह्ये॑षा॒मजु॑षन्त दे॒वा अ॒भि क्रत्वा॒ मन॑सा॒ दीध्या॑नाः ।
वाजो॑ दे॒वाना॑मभवत्सु॒कर्मेन्द्र॑स्य ऋभु॒क्षा वरु॑णस्य॒ विभ्वा॑
apo hyeṣāmajuṣanta devā abhi kratvā manasā dīdhyānāḥ |
vājo devānāmabhavatsukarmendrasya ṛbhukṣā varuṇasya vibhvā
ये हरी॑ मे॒धयो॒क्था मद॑न्त॒ इन्द्रा॑य च॒क्रुः सु॒युजा॒ ये अश्वा॑ ।
ते रा॒यस्पोषं॒ द्रवि॑णान्य॒स्मे ध॒त्त ऋ॑भवः क्षेम॒यन्तो॒ न मि॒त्रम्
ye harī medhayokthā madanta indrāya cakruḥ suyujā ye aśvā |
te rāyaspoṣaṃ draviṇānyasme dhatta ṛbhavaḥ kṣemayanto na mitram
इ॒दाह्न॑ः पी॒तिमु॒त वो॒ मदं॑ धु॒र्न ऋ॒ते श्रा॒न्तस्य॑ स॒ख्याय॑ दे॒वाः ।
ते नू॒नम॒स्मे ऋ॑भवो॒ वसू॑नि तृ॒तीये॑ अ॒स्मिन्सव॑ने दधात
idāhnaḥ pītimuta vo madaṃ dhurna ṛte śrāntasya sakhyāya devāḥ |
te nūnamasme ṛbhavo vasūni tṛtīye asminsavane dadhāta
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
