Mandala 2

Sukta 4: Somahuti praises Agni the bright guest

Rishi: सोमाहुतिर्भार्गवः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्

9 verses · 4 of 43

What happens in this chapter

Somahuti praises Agni the bright guest

Rishi Somahuti Bhargava praises Agni in trishtubh as the shining guest of the clans, dear as a friend. The Bhrigus set him down twice among men, in the seat of the waters. Agni's tongue runs through the plants; he tosses his flames like a chariot horse shaking its mane. He is old and then young again in a moment. His path is black, yet he shines like the sky smiling through clouds, grazing the dry wood like a beast with no herdsman. The sukta closes asking that, as the Gritsamadas once overcame their foes through Agni, he grant heroes, food and wealth.

4.1

हु॒वे व॑ः सु॒द्योत्मा॑नं सुवृ॒क्तिं वि॒शाम॒ग्निमति॑थिं सुप्र॒यस॑म् ।
मि॒त्र इ॑व॒ यो दि॑धि॒षाय्यो॒ भूद्दे॒व आदे॑वे॒ जने॑ जा॒तवे॑दाः

huve vaḥ sudyotmānaṃ suvṛktiṃ viśāmagnimatithiṃ suprayasam |
mitra iva yo didhiṣāyyo bhūddeva ādeve jane jātavedāḥ

4.2

इ॒मं वि॒धन्तो॑ अ॒पां स॒धस्थे॑ द्वि॒ताद॑धु॒र्भृग॑वो वि॒क्ष्वा॒३॒॑योः ।
ए॒ष विश्वा॑न्य॒भ्य॑स्तु॒ भूमा॑ दे॒वाना॑म॒ग्निर॑र॒तिर्जी॒राश्व॑ः

imaṃ vidhanto apāṃ sadhasthe dvitādadhurbhṛgavo vikṣvāyoḥ |
eṣa viśvānyabhyastu bhūmā devānāmagniraratirjīrāśvaḥ

4.3

अ॒ग्निं दे॒वासो॒ मानु॑षीषु वि॒क्षु प्रि॒यं धु॑ः क्षे॒ष्यन्तो॒ न मि॒त्रम् ।
स दी॑दयदुश॒तीरूर्म्या॒ आ द॒क्षाय्यो॒ यो दास्व॑ते॒ दम॒ आ

agniṃ devāso mānuṣīṣu vikṣu priyaṃ dhuḥ kṣeṣyanto na mitram |
sa dīdayaduśatīrūrmyā ā dakṣāyyo yo dāsvate dama ā

4.4

अ॒स्य र॒ण्वा स्वस्ये॑व पु॒ष्टिः संदृ॑ष्टिरस्य हिया॒नस्य॒ दक्षो॑ः ।
वि यो भरि॑भ्र॒दोष॑धीषु जि॒ह्वामत्यो॒ न रथ्यो॑ दोधवीति॒ वारा॑न्

asya raṇvā svasyeva puṣṭiḥ saṃdṛṣṭirasya hiyānasya dakṣoḥ |
vi yo bharibhradoṣadhīṣu jihvāmatyo na rathyo dodhavīti vārān

4.5

आ यन्मे॒ अभ्वं॑ व॒नद॒ः पन॑न्तो॒शिग्भ्यो॒ नामि॑मीत॒ वर्ण॑म् ।
स चि॒त्रेण॑ चिकिते॒ रंसु॑ भा॒सा जु॑जु॒र्वाँ यो मुहु॒रा युवा॒ भूत्

ā yanme abhvaṃ vanadaḥ panantośigbhyo nāmimīta varṇam |
sa citreṇa cikite raṃsu bhāsā jujurvām̐ yo muhurā yuvā bhūt

4.6

आ यो वना॑ तातृषा॒णो न भाति॒ वार्ण प॒था रथ्ये॑व स्वानीत् ।
कृ॒ष्णाध्वा॒ तपू॑ र॒ण्वश्चि॑केत॒ द्यौरि॑व॒ स्मय॑मानो॒ नभो॑भिः

ā yo vanā tātṛṣāṇo na bhāti vārṇa pathā rathyeva svānīt |
kṛṣṇādhvā tapū raṇvaściketa dyauriva smayamāno nabhobhiḥ

4.7

स यो व्यस्था॑द॒भि दक्ष॑दु॒र्वीं प॒शुर्नैति॑ स्व॒युरगो॑पाः ।
अ॒ग्निः शो॒चिष्माँ॑ अत॒सान्यु॒ष्णन्कृ॒ष्णव्य॑थिरस्वदय॒न्न भूम॑

sa yo vyasthādabhi dakṣadurvīṃ paśurnaiti svayuragopāḥ |
agniḥ śociṣmām̐ atasānyuṣṇankṛṣṇavyathirasvadayanna bhūma

4.8

नू ते॒ पूर्व॒स्याव॑सो॒ अधी॑तौ तृ॒तीये॑ वि॒दथे॒ मन्म॑ शंसि ।
अ॒स्मे अ॑ग्ने सं॒यद्वी॑रं बृ॒हन्तं॑ क्षु॒मन्तं॒ वाजं॑ स्वप॒त्यं र॒यिं दा॑ः

nū te pūrvasyāvaso adhītau tṛtīye vidathe manma śaṃsi |
asme agne saṃyadvīraṃ bṛhantaṃ kṣumantaṃ vājaṃ svapatyaṃ rayiṃ dāḥ

4.9

त्वया॒ यथा॑ गृत्सम॒दासो॑ अग्ने॒ गुहा॑ व॒न्वन्त॒ उप॑राँ अ॒भि ष्युः ।
सु॒वीरा॑सो अभिमाति॒षाह॒ः स्मत्सू॒रिभ्यो॑ गृण॒ते तद्वयो॑ धाः

tvayā yathā gṛtsamadāso agne guhā vanvanta uparām̐ abhi ṣyuḥ |
suvīrāso abhimātiṣāhaḥ smatsūribhyo gṛṇate tadvayo dhāḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)