Rishi: गृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः · Devata: आप्रीसूक्तं (१ इध्मः समिद्धोऽग्निर्वा, २ तनूनपात्, ३ इळः, ४ बर्हिः, ५ देवीर्द्वारः, ६ उषासानक्ता, ७ दैव्यौ होतारौ प्रचेतसौ, ८ तिस्रो देव्यः सरस्वतीळाभारत्यः, ९ त्वष्टा, १० वनस्पतिः, ११ स्वाहाकृतयः ) · Metre: त्रिष्टुप्, ७ जगती
11 verses · 3 of 43
This is Gritsamada's Apri sukta, the litany recited over the eleven fore-offerings of the animal sacrifice, in trishtubh with one jagati verse. Each verse invites its own deity: the kindled Agni, Narashamsa, Agni praised as Ila, the sacred grass spread on the vedi, the divine doors that swing open, Night and Dawn weaving the web of the yajna, the two divine hotris, the three goddesses Sarasvati, Ila and Bharati who guard the seat, Tvashtri who grants offspring, and Vanaspati who leads the offering to the devas. The last verse sings of ghee as Agni's womb and home, and calls the offering made with "svaha".
समि॑द्धो अ॒ग्निर्निहि॑तः पृथि॒व्यां प्र॒त्यङ्विश्वा॑नि॒ भुव॑नान्यस्थात् ।
होता॑ पाव॒कः प्र॒दिव॑ः सुमे॒धा दे॒वो दे॒वान्य॑जत्व॒ग्निरर्ह॑न्
samiddho agnirnihitaḥ pṛthivyāṃ pratyaṅviśvāni bhuvanānyasthāt |
hotā pāvakaḥ pradivaḥ sumedhā devo devānyajatvagnirarhan
नरा॒शंस॒ः प्रति॒ धामा॑न्य॒ञ्जन्ति॒स्रो दिव॒ः प्रति॑ म॒ह्ना स्व॒र्चिः ।
घृ॒त॒प्रुषा॒ मन॑सा ह॒व्यमु॒न्दन्मू॒र्धन्य॒ज्ञस्य॒ सम॑नक्तु दे॒वान्
narāśaṃsaḥ prati dhāmānyañjantisro divaḥ prati mahnā svarciḥ |
ghṛtapruṣā manasā havyamundanmūrdhanyajñasya samanaktu devān
ई॒ळि॒तो अ॑ग्ने॒ मन॑सा नो॒ अर्ह॑न्दे॒वान्य॑क्षि॒ मानु॑षा॒त्पूर्वो॑ अ॒द्य ।
स आ व॑ह म॒रुतां॒ शर्धो॒ अच्यु॑त॒मिन्द्रं॑ नरो बर्हि॒षदं॑ यजध्वम्
īḻito agne manasā no arhandevānyakṣi mānuṣātpūrvo adya |
sa ā vaha marutāṃ śardho acyutamindraṃ naro barhiṣadaṃ yajadhvam
देव॑ बर्हि॒र्वर्ध॑मानं सु॒वीरं॑ स्ती॒र्णं रा॒ये सु॒भरं॒ वेद्य॒स्याम् ।
घृ॒तेना॒क्तं व॑सवः सीदते॒दं विश्वे॑ देवा आदित्या य॒ज्ञिया॑सः
deva barhirvardhamānaṃ suvīraṃ stīrṇaṃ rāye subharaṃ vedyasyām |
ghṛtenāktaṃ vasavaḥ sīdatedaṃ viśve devā ādityā yajñiyāsaḥ
वि श्र॑यन्तामुर्वि॒या हू॒यमा॑ना॒ द्वारो॑ दे॒वीः सु॑प्राय॒णा नमो॑भिः ।
व्यच॑स्वती॒र्वि प्र॑थन्तामजु॒र्या वर्णं॑ पुना॒ना य॒शसं॑ सु॒वीर॑म्
vi śrayantāmurviyā hūyamānā dvāro devīḥ suprāyaṇā namobhiḥ |
vyacasvatīrvi prathantāmajuryā varṇaṃ punānā yaśasaṃ suvīram
सा॒ध्वपां॑सि स॒नता॑ न उक्षि॒ते उ॒षासा॒नक्ता॑ व॒य्ये॑व रण्वि॒ते ।
तन्तुं॑ त॒तं सं॒वय॑न्ती समी॒ची य॒ज्ञस्य॒ पेश॑ः सु॒दुघे॒ पय॑स्वती
sādhvapāṃsi sanatā na ukṣite uṣāsānaktā vayyeva raṇvite |
tantuṃ tataṃ saṃvayantī samīcī yajñasya peśaḥ sudughe payasvatī
दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा वि॒दुष्ट॑र ऋ॒जु य॑क्षत॒ः समृ॒चा व॒पुष्ट॑रा ।
दे॒वान्यज॑न्तावृतु॒था सम॑ञ्जतो॒ नाभा॑ पृथि॒व्या अधि॒ सानु॑षु त्रि॒षु
daivyā hotārā prathamā viduṣṭara ṛju yakṣataḥ samṛcā vapuṣṭarā |
devānyajantāvṛtuthā samañjato nābhā pṛthivyā adhi sānuṣu triṣu
सर॑स्वती सा॒धय॑न्ती॒ धियं॑ न॒ इळा॑ दे॒वी भार॑ती वि॒श्वतू॑र्तिः ।
ति॒स्रो दे॒वीः स्व॒धया॑ ब॒र्हिरेदमच्छि॑द्रं पान्तु शर॒णं नि॒षद्य॑
sarasvatī sādhayantī dhiyaṃ na iḻā devī bhāratī viśvatūrtiḥ |
tisro devīḥ svadhayā barhiredamacchidraṃ pāntu śaraṇaṃ niṣadya
पि॒शङ्ग॑रूपः सु॒भरो॑ वयो॒धाः श्रु॒ष्टी वी॒रो जा॑यते दे॒वका॑मः ।
प्र॒जां त्वष्टा॒ वि ष्य॑तु॒ नाभि॑म॒स्मे अथा॑ दे॒वाना॒मप्ये॑तु॒ पाथ॑ः
piśaṅgarūpaḥ subharo vayodhāḥ śruṣṭī vīro jāyate devakāmaḥ |
prajāṃ tvaṣṭā vi ṣyatu nābhimasme athā devānāmapyetu pāthaḥ
वन॒स्पति॑रवसृ॒जन्नुप॑ स्थाद॒ग्निर्ह॒विः सू॑दयाति॒ प्र धी॒भिः ।
त्रिधा॒ सम॑क्तं नयतु प्रजा॒नन्दे॒वेभ्यो॒ दैव्य॑ः शमि॒तोप॑ ह॒व्यम्
vanaspatiravasṛjannupa sthādagnirhaviḥ sūdayāti pra dhībhiḥ |
tridhā samaktaṃ nayatu prajānandevebhyo daivyaḥ śamitopa havyam
घृ॒तं मि॑मिक्षे घृ॒तम॑स्य॒ योनि॑र्घृ॒ते श्रि॒तो घृ॒तम्व॑स्य॒ धाम॑ ।
अ॒नु॒ष्व॒धमा व॑ह मा॒दय॑स्व॒ स्वाहा॑कृतं वृषभ वक्षि ह॒व्यम्
ghṛtaṃ mimikṣe ghṛtamasya yonirghṛte śrito ghṛtamvasya dhāma |
anuṣvadhamā vaha mādayasva svāhākṛtaṃ vṛṣabha vakṣi havyam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
