यत्ते॑ य॒मं वै॑वस्व॒तं मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte yamaṃ vaivasvataṃ mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
Mandala 10
Sukta 58: Calling back the mind that wandered
Rishi: बन्धुः श्रुतबन्धुर्विप्रबन्धुर्गौपायनाः · Devata: मन आवर्तनम् · Metre: अनुष्टुप्
12 verses · 58 of 191
What happens in this chapter
Calling back the mind that wandered
The Gaupayana brothers address the mind itself, the devata here being the turning back of the mind, in twelve Anushtubh verses. Every verse names a far place the mind has gone and ends with the same line: we turn it back to you, to dwell here and to live. The mind has gone to Yama Vaivasvata, to heaven and earth, to the four-cornered land, to the four quarters, to the ocean, to the streaming rays of light, to the waters and plants, to the sun and the dawn, to the great mountains, to all this moving world, to the farthest distances, and to what has been and what will be.
यत्ते॒ दिवं॒ यत्पृ॑थि॒वीं मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte divaṃ yatpṛthivīṃ mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॒ भूमिं॒ चतु॑र्भृष्टिं॒ मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte bhūmiṃ caturbhṛṣṭiṃ mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॒ चत॑स्रः प्र॒दिशो॒ मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte catasraḥ pradiśo mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॑ समु॒द्रम॑र्ण॒वं मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte samudramarṇavaṃ mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॒ मरी॑चीः प्र॒वतो॒ मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte marīcīḥ pravato mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॑ अ॒पो यदोष॑धी॒र्मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte apo yadoṣadhīrmano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॒ सूर्यं॒ यदु॒षसं॒ मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte sūryaṃ yaduṣasaṃ mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॒ पर्व॑तान्बृह॒तो मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte parvatānbṛhato mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॒ विश्व॑मि॒दं जग॒न्मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte viśvamidaṃ jaganmano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॒ परा॑ः परा॒वतो॒ मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte parāḥ parāvato mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
यत्ते॑ भू॒तं च॒ भव्यं॑ च॒ मनो॑ ज॒गाम॑ दूर॒कम् ।
तत्त॒ आ व॑र्तयामसी॒ह क्षया॑य जी॒वसे॑
yatte bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca mano jagāma dūrakam |
tatta ā vartayāmasīha kṣayāya jīvase
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)