Mandala 10

Sukta 142: The Sharnga birds before the forest fire

Rishi: शार्ङ्गाः - १-२ जरिता, ३-४ द्रोणः, ५-६ सारिसृक्कः, ७-८ स्तम्बमित्रः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्, १-२ जगती, ७-८ अनुष्टुप्

8 verses · 142 of 191

What happens in this chapter

The Sharnga birds before the forest fire

The rishis are the Sharngas: Jarita, Drona, Sarisrikva and Stambamitra, two verses each, praising Agni. This singer has come to you, son of strength; there is no other kin. Agni moves over the land eating the brush, spreading like a greedy army; when the wind blows behind his flame he shaves the earth as a barber shaves a beard. The rishis ask that he spare them and bend low. The last verses turn him aside: this is the waters' resting place, the house of the sea; make another path. Where you come and go, may flowering durva grow, and pools with lotuses.

142.1

अ॒यम॑ग्ने जरि॒ता त्वे अ॑भू॒दपि॒ सह॑सः सूनो न॒ह्य१॒॑न्यदस्त्याप्य॑म् ।
भ॒द्रं हि शर्म॑ त्रि॒वरू॑थ॒मस्ति॑ त आ॒रे हिंसा॑ना॒मप॑ दि॒द्युमा कृ॑धि

ayamagne jaritā tve abhūdapi sahasaḥ sūno nahyanyadastyāpyam |
bhadraṃ hi śarma trivarūthamasti ta āre hiṃsānāmapa didyumā kṛdhi

142.2

प्र॒वत्ते॑ अग्ने॒ जनि॑मा पितूय॒तः सा॒चीव॒ विश्वा॒ भुव॑ना॒ न्यृ॑ञ्जसे ।
प्र सप्त॑य॒ः प्र स॑निषन्त नो॒ धिय॑ः पु॒रश्च॑रन्ति पशु॒पा इ॑व॒ त्मना॑

pravatte agne janimā pitūyataḥ sācīva viśvā bhuvanā nyṛñjase |
pra saptayaḥ pra saniṣanta no dhiyaḥ puraścaranti paśupā iva tmanā

142.3

उ॒त वा उ॒ परि॑ वृणक्षि॒ बप्स॑द्ब॒होर॑ग्न॒ उल॑पस्य स्वधावः ।
उ॒त खि॒ल्या उ॒र्वरा॑णां भवन्ति॒ मा ते॑ हे॒तिं तवि॑षीं चुक्रुधाम

uta vā u pari vṛṇakṣi bapsadbahoragna ulapasya svadhāvaḥ |
uta khilyā urvarāṇāṃ bhavanti mā te hetiṃ taviṣīṃ cukrudhāma

142.4

यदु॒द्वतो॑ नि॒वतो॒ यासि॒ बप्स॒त्पृथ॑गेषि प्रग॒र्धिनी॑व॒ सेना॑ ।
य॒दा ते॒ वातो॑ अनु॒वाति॑ शो॒चिर्वप्ते॑व॒ श्मश्रु॑ वपसि॒ प्र भूम॑

yadudvato nivato yāsi bapsatpṛthageṣi pragardhinīva senā |
yadā te vāto anuvāti śocirvapteva śmaśru vapasi pra bhūma

142.5

प्रत्य॑स्य॒ श्रेण॑यो ददृश्र॒ एकं॑ नि॒यानं॑ ब॒हवो॒ रथा॑सः ।
बा॒हू यद॑ग्ने अनु॒मर्मृ॑जानो॒ न्य॑ङ्ङुत्ता॒नाम॒न्वेषि॒ भूमि॑म्

pratyasya śreṇayo dadṛśra ekaṃ niyānaṃ bahavo rathāsaḥ |
bāhū yadagne anumarmṛjāno nyaṅṅuttānāmanveṣi bhūmim

142.6

उत्ते॒ शुष्मा॑ जिहता॒मुत्ते॑ अ॒र्चिरुत्ते॑ अग्ने शशमा॒नस्य॒ वाजा॑ः ।
उच्छ्व॑ञ्चस्व॒ नि न॑म॒ वर्ध॑मान॒ आ त्वा॒द्य विश्वे॒ वस॑वः सदन्तु

utte śuṣmā jihatāmutte arcirutte agne śaśamānasya vājāḥ |
ucchvañcasva ni nama vardhamāna ā tvādya viśve vasavaḥ sadantu

142.7

अ॒पामि॒दं न्यय॑नं समु॒द्रस्य॑ नि॒वेश॑नम् ।
अ॒न्यं कृ॑णुष्वे॒तः पन्थां॒ तेन॑ याहि॒ वशाँ॒ अनु॑

apāmidaṃ nyayanaṃ samudrasya niveśanam |
anyaṃ kṛṇuṣvetaḥ panthāṃ tena yāhi vaśām̐ anu

142.8

आय॑ने ते प॒राय॑णे॒ दूर्वा॑ रोहन्तु पु॒ष्पिणी॑ः ।
ह्र॒दाश्च॑ पु॒ण्डरी॑काणि समु॒द्रस्य॑ गृ॒हा इ॒मे

āyane te parāyaṇe dūrvā rohantu puṣpiṇīḥ |
hradāśca puṇḍarīkāṇi samudrasya gṛhā ime

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)