Rishi: भिक्षुराङ्गिरसः · Devata: धनान्नदानं · Metre: त्रिष्टुप्, १-९ जगती
9 verses · 117 of 191
Bhikshu Angirasa, the beggar, praises the giving of wealth and food in jagati and trishtubh, the Veda's plainest teaching on charity. The Devas did not give hunger alone as death; death comes to the well-fed too. The giver's wealth never wastes; the miser finds no one to show him mercy. He who hardens his heart against the hungry who come to him finds no comforter. He is the true giver who gives to the thin wanderer seeking food. Wealth rolls like chariot wheels, now to one, now to another. Then the stern line: the one who eats alone has only sin. Two hands alike do not give alike.
न वा उ॑ दे॒वाः क्षुध॒मिद्व॒धं द॑दुरु॒ताशि॑त॒मुप॑ गच्छन्ति मृ॒त्यव॑ः ।
उ॒तो र॒यिः पृ॑ण॒तो नोप॑ दस्यत्यु॒तापृ॑णन्मर्डि॒तारं॒ न वि॑न्दते
na vā u devāḥ kṣudhamidvadhaṃ dadurutāśitamupa gacchanti mṛtyavaḥ |
uto rayiḥ pṛṇato nopa dasyatyutāpṛṇanmarḍitāraṃ na vindate
य आ॒ध्राय॑ चकमा॒नाय॑ पि॒त्वोऽन्न॑वा॒न्सन्र॑फि॒तायो॑पज॒ग्मुषे॑ ।
स्थि॒रं मन॑ः कृणु॒ते सेव॑ते पु॒रोतो चि॒त्स म॑र्डि॒तारं॒ न वि॑न्दते
ya ādhrāya cakamānāya pitvo'nnavānsanraphitāyopajagmuṣe |
sthiraṃ manaḥ kṛṇute sevate puroto citsa marḍitāraṃ na vindate
स इद्भो॒जो यो गृ॒हवे॒ ददा॒त्यन्न॑कामाय॒ चर॑ते कृ॒शाय॑ ।
अर॑मस्मै भवति॒ याम॑हूता उ॒ताप॒रीषु॑ कृणुते॒ सखा॑यम्
sa idbhojo yo gṛhave dadātyannakāmāya carate kṛśāya |
aramasmai bhavati yāmahūtā utāparīṣu kṛṇute sakhāyam
न स सखा॒ यो न ददा॑ति॒ सख्ये॑ सचा॒भुवे॒ सच॑मानाय पि॒त्वः ।
अपा॑स्मा॒त्प्रेया॒न्न तदोको॑ अस्ति पृ॒णन्त॑म॒न्यमर॑णं चिदिच्छेत्
na sa sakhā yo na dadāti sakhye sacābhuve sacamānāya pitvaḥ |
apāsmātpreyānna tadoko asti pṛṇantamanyamaraṇaṃ cidicchet
पृ॒णी॒यादिन्नाध॑मानाय॒ तव्या॒न्द्राघी॑यांस॒मनु॑ पश्येत॒ पन्था॑म् ।
ओ हि वर्त॑न्ते॒ रथ्ये॑व च॒क्रान्यम॑न्य॒मुप॑ तिष्ठन्त॒ राय॑ः
pṛṇīyādinnādhamānāya tavyāndrāghīyāṃsamanu paśyeta panthām |
o hi vartante rathyeva cakrānyamanyamupa tiṣṭhanta rāyaḥ
मोघ॒मन्नं॑ विन्दते॒ अप्र॑चेताः स॒त्यं ब्र॑वीमि व॒ध इत्स तस्य॑ ।
नार्य॒मणं॒ पुष्य॑ति॒ नो सखा॑यं॒ केव॑लाघो भवति केवला॒दी
moghamannaṃ vindate apracetāḥ satyaṃ bravīmi vadha itsa tasya |
nāryamaṇaṃ puṣyati no sakhāyaṃ kevalāgho bhavati kevalādī
कृ॒षन्नित्फाल॒ आशि॑तं कृणोति॒ यन्नध्वा॑न॒मप॑ वृङ्क्ते च॒रित्रै॑ः ।
वद॑न्ब्र॒ह्माव॑दतो॒ वनी॑यान्पृ॒णन्ना॒पिरपृ॑णन्तम॒भि ष्या॑त्
kṛṣannitphāla āśitaṃ kṛṇoti yannadhvānamapa vṛṅkte caritraiḥ |
vadanbrahmāvadato vanīyānpṛṇannāpirapṛṇantamabhi ṣyāt
एक॑पा॒द्भूयो॑ द्वि॒पदो॒ वि च॑क्रमे द्वि॒पात्त्रि॒पाद॑म॒भ्ये॑ति प॒श्चात् ।
चतु॑ष्पादेति द्वि॒पदा॑मभिस्व॒रे स॒म्पश्य॑न्प॒ङ्क्तीरु॑प॒तिष्ठ॑मानः
ekapādbhūyo dvipado vi cakrame dvipāttripādamabhyeti paścāt |
catuṣpādeti dvipadāmabhisvare sampaśyanpaṅktīrupatiṣṭhamānaḥ
स॒मौ चि॒द्धस्तौ॒ न स॒मं वि॑विष्टः सम्मा॒तरा॑ चि॒न्न स॒मं दु॑हाते ।
य॒मयो॑श्चि॒न्न स॒मा वी॒र्या॑णि ज्ञा॒ती चि॒त्सन्तौ॒ न स॒मं पृ॑णीतः
samau ciddhastau na samaṃ viviṣṭaḥ sammātarā cinna samaṃ duhāte |
yamayościnna samā vīryāṇi jñātī citsantau na samaṃ pṛṇītaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
