उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तव॑ः ।
दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म्
udu tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ |
dṛśe viśvāya sūryam
Mandala 1
Sukta 50: Udu tyam: Surya, eye of all
Rishi: प्रस्कण्वः काण्वः · Devata: सूर्यः(११-१३ रोगघ्न्यउपनिषदः, १३ अन्त्योऽर्धर्चः द्विषद्घ्नश्च) · Metre: गायत्री, १० - १३ अनुष्टुप्
13 verses · 50 of 191
What happens in this chapter
Udu tyam: Surya, eye of all
Udu tyam jatavedasam: the rays lift up Surya, the knower of all, so that everyone may see. Praskanva Kanva sings this sukta to Surya, in gayatri with anushtubh closing verses, and it is chanted at sunrise to this day. The stars slip away like thieves before him. Seven bay mares draw his car. Rising out of darkness, the singers reach the highest light. Verses 11 to 13 are a prayer for healing: rising Surya, destroy the disease of my heart and my yellowness; let the yellowness pass to parrots, thrushes and haridrava birds. The last verse asks Aditya to overcome the one who hates.
अप॒ त्ये ता॒यवो॑ यथा॒ नक्ष॑त्रा यन्त्य॒क्तुभि॑ः ।
सूरा॑य वि॒श्वच॑क्षसे
apa tye tāyavo yathā nakṣatrā yantyaktubhiḥ |
sūrāya viśvacakṣase
अदृ॑श्रमस्य के॒तवो॒ वि र॒श्मयो॒ जनाँ॒ अनु॑ ।
भ्राज॑न्तो अ॒ग्नयो॑ यथा
adṛśramasya ketavo vi raśmayo janām̐ anu |
bhrājanto agnayo yathā
त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य ।
विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम्
taraṇirviśvadarśato jyotiṣkṛdasi sūrya |
viśvamā bhāsi rocanam
प्र॒त्यङ्दे॒वानां॒ विश॑ः प्र॒त्यङ्ङुदे॑षि॒ मानु॑षान् ।
प्र॒त्यङ्विश्वं॒ स्व॑र्दृ॒शे
pratyaṅdevānāṃ viśaḥ pratyaṅṅudeṣi mānuṣān |
pratyaṅviśvaṃ svardṛśe
येना॑ पावक॒ चक्ष॑सा भुर॒ण्यन्तं॒ जनाँ॒ अनु॑ ।
त्वं व॑रुण॒ पश्य॑सि
yenā pāvaka cakṣasā bhuraṇyantaṃ janām̐ anu |
tvaṃ varuṇa paśyasi
वि द्यामे॑षि॒ रज॑स्पृ॒थ्वहा॒ मिमा॑नो अ॒क्तुभि॑ः ।
पश्य॒ञ्जन्मा॑नि सूर्य
vi dyāmeṣi rajaspṛthvahā mimāno aktubhiḥ |
paśyañjanmāni sūrya
स॒प्त त्वा॑ ह॒रितो॒ रथे॒ वह॑न्ति देव सूर्य ।
शो॒चिष्के॑शं विचक्षण
sapta tvā harito rathe vahanti deva sūrya |
śociṣkeśaṃ vicakṣaṇa
अयु॑क्त स॒प्त शु॒न्ध्युव॒ः सूरो॒ रथ॑स्य न॒प्त्य॑ः ।
ताभि॑र्याति॒ स्वयु॑क्तिभिः
ayukta sapta śundhyuvaḥ sūro rathasya naptyaḥ |
tābhiryāti svayuktibhiḥ
उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ ज्योति॒ष्पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम् ।
दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्
udvayaṃ tamasaspari jyotiṣpaśyanta uttaram |
devaṃ devatrā sūryamaganma jyotiruttamam
उ॒द्यन्न॒द्य मि॑त्रमह आ॒रोह॒न्नुत्त॑रां॒ दिव॑म् ।
हृ॒द्रो॒गं मम॑ सूर्य हरि॒माणं॑ च नाशय
udyannadya mitramaha ārohannuttarāṃ divam |
hṛdrogaṃ mama sūrya harimāṇaṃ ca nāśaya
शुके॑षु मे हरि॒माणं॑ रोप॒णाका॑सु दध्मसि ।
अथो॑ हारिद्र॒वेषु॑ मे हरि॒माणं॒ नि द॑ध्मसि
śukeṣu me harimāṇaṃ ropaṇākāsu dadhmasi |
atho hāridraveṣu me harimāṇaṃ ni dadhmasi
उद॑गाद॒यमा॑दि॒त्यो विश्वे॑न॒ सह॑सा स॒ह ।
द्वि॒षन्तं॒ मह्यं॑ र॒न्धय॒न्मो अ॒हं द्वि॑ष॒ते र॑धम्
udagādayamādityo viśvena sahasā saha |
dviṣantaṃ mahyaṃ randhayanmo ahaṃ dviṣate radham
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)