Mandala 1

Sukta 51: Indra, the ram, and his great deeds

Rishi: सव्य आङ्गिरसः · Devata: इन्द्रः · Metre: जगती, १४-१५ त्रिष्टुप्

15 verses · 51 of 191

What happens in this chapter

Indra, the ram, and his great deeds

Savya Angirasa gladdens Indra, the ram, the ocean of wealth, in jagati with two closing trishtubh verses. The sukta counts his deeds one by one. He opened the cow-pen for the Angirases and found the way for Atri in the hundred-doored prison. He uncovered the waters, killed Vritra the serpent and set Surya in the sky to be seen. He shattered the forts of Pipru, guarded Kutsa against Shushna and struck Shambara for Atithigva. Verse 8 asks him to know the arya from the dasyu, and to bring the vow-breakers under the one who offers. The poet ends in homage, asking shelter.

51.1

अ॒भि त्यं मे॒षं पु॑रुहू॒तमृ॒ग्मिय॒मिन्द्रं॑ गी॒र्भिर्म॑दता॒ वस्वो॑ अर्ण॒वम् ।
यस्य॒ द्यावो॒ न वि॒चर॑न्ति॒ मानु॑षा भु॒जे मंहि॑ष्ठम॒भि विप्र॑मर्चत

abhi tyaṃ meṣaṃ puruhūtamṛgmiyamindraṃ gīrbhirmadatā vasvo arṇavam |
yasya dyāvo na vicaranti mānuṣā bhuje maṃhiṣṭhamabhi vipramarcata

51.2

अ॒भीम॑वन्वन्स्वभि॒ष्टिमू॒तयो॑ऽन्तरिक्ष॒प्रां तवि॑षीभि॒रावृ॑तम् ।
इन्द्रं॒ दक्षा॑स ऋ॒भवो॑ मद॒च्युतं॑ श॒तक्र॑तुं॒ जव॑नी सू॒नृतारु॑हत्

abhīmavanvansvabhiṣṭimūtayo'ntarikṣaprāṃ taviṣībhirāvṛtam |
indraṃ dakṣāsa ṛbhavo madacyutaṃ śatakratuṃ javanī sūnṛtāruhat

51.3

त्वं गो॒त्रमङ्गि॑रोभ्योऽवृणो॒रपो॒तात्र॑ये श॒तदु॑रेषु गातु॒वित् ।
स॒सेन॑ चिद्विम॒दाया॑वहो॒ वस्वा॒जावद्रिं॑ वावसा॒नस्य॑ न॒र्तय॑न्

tvaṃ gotramaṅgirobhyo'vṛṇorapotātraye śatadureṣu gātuvit |
sasena cidvimadāyāvaho vasvājāvadriṃ vāvasānasya nartayan

51.4

त्वम॒पाम॑पि॒धाना॑वृणो॒रपाधा॑रय॒ः पर्व॑ते॒ दानु॑म॒द्वसु॑ ।
वृ॒त्रं यदि॑न्द्र॒ शव॒साव॑धी॒रहि॒मादित्सूर्यं॑ दि॒व्यारो॑हयो दृ॒शे

tvamapāmapidhānāvṛṇorapādhārayaḥ parvate dānumadvasu |
vṛtraṃ yadindra śavasāvadhīrahimāditsūryaṃ divyārohayo dṛśe

51.5

त्वं मा॒याभि॒रप॑ मा॒यिनो॑ऽधमः स्व॒धाभि॒र्ये अधि॒ शुप्ता॒वजु॑ह्वत ।
त्वं पिप्रो॑र्नृमण॒ः प्रारु॑ज॒ः पुर॒ः प्र ऋ॒जिश्वा॑नं दस्यु॒हत्ये॑ष्वाविथ

tvaṃ māyābhirapa māyino'dhamaḥ svadhābhirye adhi śuptāvajuhvata |
tvaṃ piprornṛmaṇaḥ prārujaḥ puraḥ pra ṛjiśvānaṃ dasyuhatyeṣvāvitha

51.6

त्वं कुत्सं॑ शुष्ण॒हत्ये॑ष्वावि॒थार॑न्धयोऽतिथि॒ग्वाय॒ शम्ब॑रम् ।
म॒हान्तं॑ चिदर्बु॒दं नि क्र॑मीः प॒दा स॒नादे॒व द॑स्यु॒हत्या॑य जज्ञिषे

tvaṃ kutsaṃ śuṣṇahatyeṣvāvithārandhayo'tithigvāya śambaram |
mahāntaṃ cidarbudaṃ ni kramīḥ padā sanādeva dasyuhatyāya jajñiṣe

51.7

त्वे विश्वा॒ तवि॑षी स॒ध्र्य॑ग्घि॒ता तव॒ राध॑ः सोमपी॒थाय॑ हर्षते ।
तव॒ वज्र॑श्चिकिते बा॒ह्वोर्हि॒तो वृ॒श्चा शत्रो॒रव॒ विश्वा॑नि॒ वृष्ण्या॑

tve viśvā taviṣī sadhryagghitā tava rādhaḥ somapīthāya harṣate |
tava vajraścikite bāhvorhito vṛścā śatrorava viśvāni vṛṣṇyā

51.8

वि जा॑नी॒ह्यार्या॒न्ये च॒ दस्य॑वो ब॒र्हिष्म॑ते रन्धया॒ शास॑दव्र॒तान् ।
शाकी॑ भव॒ यज॑मानस्य चोदि॒ता विश्वेत्ता ते॑ सध॒मादे॑षु चाकन

vi jānīhyāryānye ca dasyavo barhiṣmate randhayā śāsadavratān |
śākī bhava yajamānasya coditā viśvettā te sadhamādeṣu cākana

51.9

अनु॑व्रताय र॒न्धय॒न्नप॑व्रताना॒भूभि॒रिन्द्र॑ः श्न॒थय॒न्नना॑भुवः ।
वृ॒द्धस्य॑ चि॒द्वर्ध॑तो॒ द्यामिन॑क्षत॒ः स्तवा॑नो व॒म्रो वि ज॑घान सं॒दिह॑ः

anuvratāya randhayannapavratānābhūbhirindraḥ śnathayannanābhuvaḥ |
vṛddhasya cidvardhato dyāminakṣataḥ stavāno vamro vi jaghāna saṃdihaḥ

51.10

तक्ष॒द्यत्त॑ उ॒शना॒ सह॑सा॒ सहो॒ वि रोद॑सी म॒ज्मना॑ बाधते॒ शव॑ः ।
आ त्वा॒ वात॑स्य नृमणो मनो॒युज॒ आ पूर्य॑माणमवहन्न॒भि श्रव॑ः

takṣadyatta uśanā sahasā saho vi rodasī majmanā bādhate śavaḥ |
ā tvā vātasya nṛmaṇo manoyuja ā pūryamāṇamavahannabhi śravaḥ

51.11

मन्दि॑ष्ट॒ यदु॒शने॑ का॒व्ये सचाँ॒ इन्द्रो॑ व॒ङ्कू व॑ङ्कु॒तराधि॑ तिष्ठति ।
उ॒ग्रो य॒यिं निर॒पः स्रोत॑सासृज॒द्वि शुष्ण॑स्य दृंहि॒ता ऐ॑रय॒त्पुर॑ः

mandiṣṭa yaduśane kāvye sacām̐ indro vaṅkū vaṅkutarādhi tiṣṭhati |
ugro yayiṃ nirapaḥ srotasāsṛjadvi śuṣṇasya dṛṃhitā airayatpuraḥ

51.12

आ स्मा॒ रथं॑ वृष॒पाणे॑षु तिष्ठसि शार्या॒तस्य॒ प्रभृ॑ता॒ येषु॒ मन्द॑से ।
इन्द्र॒ यथा॑ सु॒तसो॑मेषु चा॒कनो॑ऽन॒र्वाणं॒ श्लोक॒मा रो॑हसे दि॒वि

ā smā rathaṃ vṛṣapāṇeṣu tiṣṭhasi śāryātasya prabhṛtā yeṣu mandase |
indra yathā sutasomeṣu cākano'narvāṇaṃ ślokamā rohase divi

51.13

अद॑दा॒ अर्भां॑ मह॒ते व॑च॒स्यवे॑ क॒क्षीव॑ते वृच॒यामि॑न्द्र सुन्व॒ते ।
मेना॑भवो वृषण॒श्वस्य॑ सुक्रतो॒ विश्वेत्ता ते॒ सव॑नेषु प्र॒वाच्या॑

adadā arbhāṃ mahate vacasyave kakṣīvate vṛcayāmindra sunvate |
menābhavo vṛṣaṇaśvasya sukrato viśvettā te savaneṣu pravācyā

51.14

इन्द्रो॑ अश्रायि सु॒ध्यो॑ निरे॒के प॒ज्रेषु॒ स्तोमो॒ दुर्यो॒ न यूप॑ः ।
अ॒श्व॒युर्ग॒व्यू र॑थ॒युर्व॑सू॒युरिन्द्र॒ इद्रा॒यः क्ष॑यति प्रय॒न्ता

indro aśrāyi sudhyo nireke pajreṣu stomo duryo na yūpaḥ |
aśvayurgavyū rathayurvasūyurindra idrāyaḥ kṣayati prayantā

51.15

इ॒दं नमो॑ वृष॒भाय॑ स्व॒राजे॑ स॒त्यशु॑ष्माय त॒वसे॑ऽवाचि ।
अ॒स्मिन्नि॑न्द्र वृ॒जने॒ सर्व॑वीरा॒ः स्मत्सू॒रिभि॒स्तव॒ शर्म॑न्स्याम

idaṃ namo vṛṣabhāya svarāje satyaśuṣmāya tavase'vāci |
asminnindra vṛjane sarvavīrāḥ smatsūribhistava śarmansyāma

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)