Mandala 1

Sukta 48: Ushas, daughter of heaven, shine with wealth

Rishi: प्रस्कण्वः काण्वः · Devata: उषाः · Metre: प्रगाथः - विषमा बृहत्यः, समाः सतोबृहत्यः

16 verses · 48 of 191

What happens in this chapter

Ushas, daughter of heaven, shine with wealth

Praskanva Kanva calls Ushas, daughter of heaven, in pragatha couplets, to dawn with wealth and great glory. She comes like a good housewife, rousing all that moves; at her coming the birds fly up and those with work set out. She has yoked a hundred chariots from the far place of the sun's rising. The breath and life of every creature are in her when she shines. Earlier rishis called her for help. The singer asks her to drive away hatred, to bring Soma-drinking gods, and to give cows, horses, strong sons and wide, safe shelter.

48.1

स॒ह वा॒मेन॑ न उषो॒ व्यु॑च्छा दुहितर्दिवः ।
स॒ह द्यु॒म्नेन॑ बृह॒ता वि॑भावरि रा॒या दे॑वि॒ दास्व॑ती

saha vāmena na uṣo vyucchā duhitardivaḥ |
saha dyumnena bṛhatā vibhāvari rāyā devi dāsvatī

48.2

अश्वा॑वती॒र्गोम॑तीर्विश्वसु॒विदो॒ भूरि॑ च्यवन्त॒ वस्त॑वे ।
उदी॑रय॒ प्रति॑ मा सू॒नृता॑ उष॒श्चोद॒ राधो॑ म॒घोना॑म्

aśvāvatīrgomatīrviśvasuvido bhūri cyavanta vastave |
udīraya prati mā sūnṛtā uṣaścoda rādho maghonām

48.3

उ॒वासो॒षा उ॒च्छाच्च॒ नु दे॒वी जी॒रा रथा॑नाम् ।
ये अ॑स्या आ॒चर॑णेषु दध्रि॒रे स॑मु॒द्रे न श्र॑व॒स्यव॑ः

uvāsoṣā ucchācca nu devī jīrā rathānām |
ye asyā ācaraṇeṣu dadhrire samudre na śravasyavaḥ

48.4

उषो॒ ये ते॒ प्र यामे॑षु यु॒ञ्जते॒ मनो॑ दा॒नाय॑ सू॒रय॑ः ।
अत्राह॒ तत्कण्व॑ एषां॒ कण्व॑तमो॒ नाम॑ गृणाति नृ॒णाम्

uṣo ye te pra yāmeṣu yuñjate mano dānāya sūrayaḥ |
atrāha tatkaṇva eṣāṃ kaṇvatamo nāma gṛṇāti nṛṇām

48.5

आ घा॒ योषे॑व सू॒नर्यु॒षा या॑ति प्रभुञ्ज॒ती ।
ज॒रय॑न्ती॒ वृज॑नं प॒द्वदी॑यत॒ उत्पा॑तयति प॒क्षिण॑ः

ā ghā yoṣeva sūnaryuṣā yāti prabhuñjatī |
jarayantī vṛjanaṃ padvadīyata utpātayati pakṣiṇaḥ

48.6

वि या सृ॒जति॒ सम॑नं॒ व्य१॒॑र्थिन॑ः प॒दं न वे॒त्योद॑ती ।
वयो॒ नकि॑ष्टे पप्ति॒वांस॑ आसते॒ व्यु॑ष्टौ वाजिनीवति

vi yā sṛjati samanaṃ vyarthinaḥ padaṃ na vetyodatī |
vayo nakiṣṭe paptivāṃsa āsate vyuṣṭau vājinīvati

48.7

ए॒षायु॑क्त परा॒वत॒ः सूर्य॑स्यो॒दय॑ना॒दधि॑ ।
श॒तं रथे॑भिः सु॒भगो॒षा इ॒यं वि या॑त्य॒भि मानु॑षान्

eṣāyukta parāvataḥ sūryasyodayanādadhi |
śataṃ rathebhiḥ subhagoṣā iyaṃ vi yātyabhi mānuṣān

48.8

विश्व॑मस्या नानाम॒ चक्ष॑से॒ जग॒ज्ज्योति॑ष्कृणोति सू॒नरी॑ ।
अप॒ द्वेषो॑ म॒घोनी॑ दुहि॒ता दि॒व उ॒षा उ॑च्छ॒दप॒ स्रिध॑ः

viśvamasyā nānāma cakṣase jagajjyotiṣkṛṇoti sūnarī |
apa dveṣo maghonī duhitā diva uṣā ucchadapa sridhaḥ

48.9

उष॒ आ भा॑हि भा॒नुना॑ च॒न्द्रेण॑ दुहितर्दिवः ।
आ॒वह॑न्ती॒ भूर्य॒स्मभ्यं॒ सौभ॑गं व्यु॒च्छन्ती॒ दिवि॑ष्टिषु

uṣa ā bhāhi bhānunā candreṇa duhitardivaḥ |
āvahantī bhūryasmabhyaṃ saubhagaṃ vyucchantī diviṣṭiṣu

48.10

विश्व॑स्य॒ हि प्राण॑नं॒ जीव॑नं॒ त्वे वि यदु॒च्छसि॑ सूनरि ।
सा नो॒ रथे॑न बृह॒ता वि॑भावरि श्रु॒धि चि॑त्रामघे॒ हव॑म्

viśvasya hi prāṇanaṃ jīvanaṃ tve vi yaducchasi sūnari |
sā no rathena bṛhatā vibhāvari śrudhi citrāmaghe havam

48.11

उषो॒ वाजं॒ हि वंस्व॒ यश्चि॒त्रो मानु॑षे॒ जने॑ ।
तेना व॑ह सु॒कृतो॑ अध्व॒राँ उप॒ ये त्वा॑ गृ॒णन्ति॒ वह्न॑यः

uṣo vājaṃ hi vaṃsva yaścitro mānuṣe jane |
tenā vaha sukṛto adhvarām̐ upa ye tvā gṛṇanti vahnayaḥ

48.12

विश्वा॑न्दे॒वाँ आ व॑ह॒ सोम॑पीतये॒ऽन्तरि॑क्षादुष॒स्त्वम् ।
सास्मासु॑ धा॒ गोम॒दश्वा॑वदु॒क्थ्य१॒॑मुषो॒ वाजं॑ सु॒वीर्य॑म्

viśvāndevām̐ ā vaha somapītaye'ntarikṣāduṣastvam |
sāsmāsu dhā gomadaśvāvadukthyamuṣo vājaṃ suvīryam

48.13

यस्या॒ रुश॑न्तो अ॒र्चय॒ः प्रति॑ भ॒द्रा अदृ॑क्षत ।
सा नो॑ र॒यिं वि॒श्ववा॑रं सु॒पेश॑समु॒षा द॑दातु॒ सुग्म्य॑म्

yasyā ruśanto arcayaḥ prati bhadrā adṛkṣata |
sā no rayiṃ viśvavāraṃ supeśasamuṣā dadātu sugmyam

48.14

ये चि॒द्धि त्वामृष॑य॒ः पूर्व॑ ऊ॒तये॑ जुहू॒रेऽव॑से महि ।
सा न॒ः स्तोमाँ॑ अ॒भि गृ॑णीहि॒ राध॒सोष॑ः शु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॑

ye ciddhi tvāmṛṣayaḥ pūrva ūtaye juhūre'vase mahi |
sā naḥ stomām̐ abhi gṛṇīhi rādhasoṣaḥ śukreṇa śociṣā

48.15

उषो॒ यद॒द्य भा॒नुना॒ वि द्वारा॑वृ॒णवो॑ दि॒वः ।
प्र नो॑ यच्छतादवृ॒कं पृ॒थु च्छ॒र्दिः प्र दे॑वि॒ गोम॑ती॒रिष॑ः

uṣo yadadya bhānunā vi dvārāvṛṇavo divaḥ |
pra no yacchatādavṛkaṃ pṛthu cchardiḥ pra devi gomatīriṣaḥ

48.16

सं नो॑ रा॒या बृ॑ह॒ता वि॒श्वपे॑शसा मिमि॒क्ष्वा समिळा॑भि॒रा ।
सं द्यु॒म्नेन॑ विश्व॒तुरो॑षो महि॒ सं वाजै॑र्वाजिनीवति

saṃ no rāyā bṛhatā viśvapeśasā mimikṣvā samiḻābhirā |
saṃ dyumnena viśvaturoṣo mahi saṃ vājairvājinīvati

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)