Mandala 1

Sukta 144: The hotar who moves by his own power

Rishi: दीर्घतमा औचथ्यः · Devata: अग्निः · Metre: जगती

7 verses · 144 of 191

What happens in this chapter

The hotar who moves by his own power

The hotar goes forth by his wondrous power, holding up a bright-adorned thought, and turns toward the ladles that circle to the right. Dirghatamas sings in jagati. The streams of rita have lowed to him in the god's seat. Two of the same age, a pair sharing one home, tend him; he is born grey-haired yet young, by day and night alike, ageless through many human generations. Ten fingers urge him on and mortals call him for help. Agni rules over the heavenly and the earthly like a herdsman. The poet asks him to enjoy the words, lovely to see on every side like a home rich in food.

144.1

एति॒ प्र होता॑ व्र॒तम॑स्य मा॒ययो॒र्ध्वां दधा॑न॒ः शुचि॑पेशसं॒ धिय॑म् ।
अ॒भि स्रुच॑ः क्रमते दक्षिणा॒वृतो॒ या अ॑स्य॒ धाम॑ प्रथ॒मं ह॒ निंस॑ते

eti pra hotā vratamasya māyayordhvāṃ dadhānaḥ śucipeśasaṃ dhiyam |
abhi srucaḥ kramate dakṣiṇāvṛto yā asya dhāma prathamaṃ ha niṃsate

144.2

अ॒भीमृ॒तस्य॑ दो॒हना॑ अनूषत॒ योनौ॑ दे॒वस्य॒ सद॑ने॒ परी॑वृताः ।
अ॒पामु॒पस्थे॒ विभृ॑तो॒ यदाव॑स॒दध॑ स्व॒धा अ॑धय॒द्याभि॒रीय॑ते

abhīmṛtasya dohanā anūṣata yonau devasya sadane parīvṛtāḥ |
apāmupasthe vibhṛto yadāvasadadha svadhā adhayadyābhirīyate

144.3

युयू॑षत॒ः सव॑यसा॒ तदिद्वपु॑ः समा॒नमर्थं॑ वि॒तरि॑त्रता मि॒थः ।
आदीं॒ भगो॒ न हव्य॒ः सम॒स्मदा वोळ्हु॒र्न र॒श्मीन्सम॑यंस्त॒ सार॑थिः

yuyūṣataḥ savayasā tadidvapuḥ samānamarthaṃ vitaritratā mithaḥ |
ādīṃ bhago na havyaḥ samasmadā voḻhurna raśmīnsamayaṃsta sārathiḥ

144.4

यमीं॒ द्वा सव॑यसा सप॒र्यत॑ः समा॒ने योना॑ मिथु॒ना समो॑कसा ।
दिवा॒ न नक्तं॑ पलि॒तो युवा॑जनि पु॒रू चर॑न्न॒जरो॒ मानु॑षा यु॒गा

yamīṃ dvā savayasā saparyataḥ samāne yonā mithunā samokasā |
divā na naktaṃ palito yuvājani purū carannajaro mānuṣā yugā

144.5

तमीं॑ हिन्वन्ति धी॒तयो॒ दश॒ व्रिशो॑ दे॒वं मर्ता॑स ऊ॒तये॑ हवामहे ।
धनो॒रधि॑ प्र॒वत॒ आ स ऋ॑ण्वत्यभि॒व्रज॑द्भिर्व॒युना॒ नवा॑धित

tamīṃ hinvanti dhītayo daśa vriśo devaṃ martāsa ūtaye havāmahe |
dhanoradhi pravata ā sa ṛṇvatyabhivrajadbhirvayunā navādhita

144.6

त्वं ह्य॑ग्ने दि॒व्यस्य॒ राज॑सि॒ त्वं पार्थि॑वस्य पशु॒पा इ॑व॒ त्मना॑ ।
एनी॑ त ए॒ते बृ॑ह॒ती अ॑भि॒श्रिया॑ हिर॒ण्ययी॒ वक्व॑री ब॒र्हिरा॑शाते

tvaṃ hyagne divyasya rājasi tvaṃ pārthivasya paśupā iva tmanā |
enī ta ete bṛhatī abhiśriyā hiraṇyayī vakvarī barhirāśāte

144.7

अग्ने॑ जु॒षस्व॒ प्रति॑ हर्य॒ तद्वचो॒ मन्द्र॒ स्वधा॑व॒ ऋत॑जात॒ सुक्र॑तो ।
यो वि॒श्वत॑ः प्र॒त्यङ्ङसि॑ दर्श॒तो र॒ण्वः संदृ॑ष्टौ पितु॒माँ इ॑व॒ क्षय॑ः

agne juṣasva prati harya tadvaco mandra svadhāva ṛtajāta sukrato |
yo viśvataḥ pratyaṅṅasi darśato raṇvaḥ saṃdṛṣṭau pitumām̐ iva kṣayaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)