Rishi: परुच्छेपो दैवोदासिः · Devata: अग्निः · Metre: अत्यष्टिः
8 verses · 128 of 191
Agni is born in Manu's holding as the hotar who sacrifices best, keeping the vow of the Ushij priests and his own. Paruchchhepa's atyashti verses tell how Matarishvan brought him from afar for Manu, how he circles the earth at once, bellowing like a bull, watching with a hundred eyes, and sits on the high and far ridges. He is the purohita in every house, the guest born glistening with ghee. He opens the doors for every doer of good. The poet asks Agni to guard him from distress, from the curse of the wicked and from the snare of mighty Varuna.
अ॒यं जा॑यत॒ मनु॑षो॒ धरी॑मणि॒ होता॒ यजि॑ष्ठ उ॒शिजा॒मनु॑ व्र॒तम॒ग्निः स्वमनु॑ व्र॒तम् ।
वि॒श्वश्रु॑ष्टिः सखीय॒ते र॒यिरि॑व श्रवस्य॒ते ।
अद॑ब्धो॒ होता॒ नि ष॑ददि॒ळस्प॒दे परि॑वीत इ॒ळस्प॒दे
ayaṃ jāyata manuṣo dharīmaṇi hotā yajiṣṭha uśijāmanu vratamagniḥ svamanu vratam |
viśvaśruṣṭiḥ sakhīyate rayiriva śravasyate |
adabdho hotā ni ṣadadiḻaspade parivīta iḻaspade
तं य॑ज्ञ॒साध॒मपि॑ वातयामस्यृ॒तस्य॑ प॒था नम॑सा ह॒विष्म॑ता दे॒वता॑ता ह॒विष्म॑ता ।
स न॑ ऊ॒र्जामु॒पाभृ॑त्य॒या कृ॒पा न जू॑र्यति ।
यं मा॑त॒रिश्वा॒ मन॑वे परा॒वतो॑ दे॒वं भाः प॑रा॒वत॑ः
taṃ yajñasādhamapi vātayāmasyṛtasya pathā namasā haviṣmatā devatātā haviṣmatā |
sa na ūrjāmupābhṛtyayā kṛpā na jūryati |
yaṃ mātariśvā manave parāvato devaṃ bhāḥ parāvataḥ
एवे॑न स॒द्यः पर्ये॑ति॒ पार्थि॑वं मुहु॒र्गी रेतो॑ वृष॒भः कनि॑क्रद॒द्दध॒द्रेत॒ः कनि॑क्रदत् ।
श॒तं चक्षा॑णो अ॒क्षभि॑र्दे॒वो वने॑षु तु॒र्वणि॑ः ।
सदो॒ दधा॑न॒ उप॑रेषु॒ सानु॑ष्व॒ग्निः परे॑षु॒ सानु॑षु
evena sadyaḥ paryeti pārthivaṃ muhurgī reto vṛṣabhaḥ kanikradaddadhadretaḥ kanikradat |
śataṃ cakṣāṇo akṣabhirdevo vaneṣu turvaṇiḥ |
sado dadhāna upareṣu sānuṣvagniḥ pareṣu sānuṣu
स सु॒क्रतु॑ः पु॒रोहि॑तो॒ दमे॑दमे॒ऽग्निर्य॒ज्ञस्या॑ध्व॒रस्य॑ चेतति॒ क्रत्वा॑ य॒ज्ञस्य॑ चेतति ।
क्रत्वा॑ वे॒धा इ॑षूय॒ते विश्वा॑ जा॒तानि॑ पस्पशे ।
यतो॑ घृत॒श्रीरति॑थि॒रजा॑यत॒ वह्नि॑र्वे॒धा अजा॑यत
sa sukratuḥ purohito damedame'gniryajñasyādhvarasya cetati kratvā yajñasya cetati |
kratvā vedhā iṣūyate viśvā jātāni paspaśe |
yato ghṛtaśrīratithirajāyata vahnirvedhā ajāyata
क्रत्वा॒ यद॑स्य॒ तवि॑षीषु पृ॒ञ्चते॒ऽग्नेरवे॑ण म॒रुतां॒ न भो॒ज्ये॑षि॒राय॒ न भो॒ज्या॑ ।
स हि ष्मा॒ दान॒मिन्व॑ति॒ वसू॑नां च म॒ज्मना॑ ।
स न॑स्त्रासते दुरि॒ताद॑भि॒ह्रुत॒ः शंसा॑द॒घाद॑भि॒ह्रुत॑ः
kratvā yadasya taviṣīṣu pṛñcate'gneraveṇa marutāṃ na bhojyeṣirāya na bhojyā |
sa hi ṣmā dānaminvati vasūnāṃ ca majmanā |
sa nastrāsate duritādabhihrutaḥ śaṃsādaghādabhihrutaḥ
विश्वो॒ विहा॑या अर॒तिर्वसु॑र्दधे॒ हस्ते॒ दक्षि॑णे त॒रणि॒र्न शि॑श्रथच्छ्रव॒स्यया॒ न शि॑श्रथत् ।
विश्व॑स्मा॒ इदि॑षुध्य॒ते दे॑व॒त्रा ह॒व्यमोहि॑षे ।
विश्व॑स्मा॒ इत्सु॒कृते॒ वार॑मृण्वत्य॒ग्निर्द्वारा॒ व्यृ॑ण्वति
viśvo vihāyā aratirvasurdadhe haste dakṣiṇe taraṇirna śiśrathacchravasyayā na śiśrathat |
viśvasmā idiṣudhyate devatrā havyamohiṣe |
viśvasmā itsukṛte vāramṛṇvatyagnirdvārā vyṛṇvati
स मानु॑षे वृ॒जने॒ शंत॑मो हि॒तो॒३॒॑ऽग्निर्य॒ज्ञेषु॒ जेन्यो॒ न वि॒श्पति॑ः प्रि॒यो य॒ज्ञेषु॑ वि॒श्पति॑ः ।
स ह॒व्या मानु॑षाणामि॒ळा कृ॒तानि॑ पत्यते ।
स न॑स्त्रासते॒ वरु॑णस्य धू॒र्तेर्म॒हो दे॒वस्य॑ धू॒र्तेः
sa mānuṣe vṛjane śaṃtamo hito'gniryajñeṣu jenyo na viśpatiḥ priyo yajñeṣu viśpatiḥ |
sa havyā mānuṣāṇāmiḻā kṛtāni patyate |
sa nastrāsate varuṇasya dhūrtermaho devasya dhūrteḥ
अ॒ग्निं होता॑रमीळते॒ वसु॑धितिं प्रि॒यं चेति॑ष्ठमर॒तिं न्ये॑रिरे हव्य॒वाहं॒ न्ये॑रिरे ।
वि॒श्वायुं॑ वि॒श्ववे॑दसं॒ होता॑रं यज॒तं क॒विम् ।
दे॒वासो॑ र॒ण्वमव॑से वसू॒यवो॑ गी॒र्भी र॒ण्वं व॑सू॒यव॑ः
agniṃ hotāramīḻate vasudhitiṃ priyaṃ cetiṣṭhamaratiṃ nyerire havyavāhaṃ nyerire |
viśvāyuṃ viśvavedasaṃ hotāraṃ yajataṃ kavim |
devāso raṇvamavase vasūyavo gīrbhī raṇvaṃ vasūyavaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
