Rishi: परुच्छेपो दैवोदासिः · Devata: अग्निः · Metre: अत्यष्टिः, ६ अतिधृतिः
11 verses · 127 of 191
Paruchchhepa, son of Divodasa, sings in the long atyashti metre, with one atidhriti verse, and his lines repeat their endings like echoes. Agni is hotar, the son of strength, Jatavedas, eldest of the Angirasas, flame-haired. He shatters the hostile as an axe fells trees, eats the firm wood, and sounds like the Maruts' troop on the ploughed fields. The Bhrigus churned him out with reverence. He is lord of all the clans, guest of men, the common master of every house. The poet asks Agni to come near with the gods, bring great wealth and heroes, and be clearly seen.
अ॒ग्निं होता॑रं मन्ये॒ दास्व॑न्तं॒ वसुं॑ सू॒नुं सह॑सो जा॒तवे॑दसं॒ विप्रं॒ न जा॒तवे॑दसम् ।
य ऊ॒र्ध्वया॑ स्वध्व॒रो दे॒वो दे॒वाच्या॑ कृ॒पा ।
घृ॒तस्य॒ विभ्रा॑ष्टि॒मनु॑ वष्टि शो॒चिषा॒जुह्वा॑नस्य स॒र्पिष॑ः
agniṃ hotāraṃ manye dāsvantaṃ vasuṃ sūnuṃ sahaso jātavedasaṃ vipraṃ na jātavedasam |
ya ūrdhvayā svadhvaro devo devācyā kṛpā |
ghṛtasya vibhrāṣṭimanu vaṣṭi śociṣājuhvānasya sarpiṣaḥ
यजि॑ष्ठं त्वा॒ यज॑माना हुवेम॒ ज्येष्ठ॒मङ्गि॑रसां विप्र॒ मन्म॑भि॒र्विप्रे॑भिः शुक्र॒ मन्म॑भिः ।
परि॑ज्मानमिव॒ द्यां होता॑रं चर्षणी॒नाम् ।
शो॒चिष्के॑शं॒ वृष॑णं॒ यमि॒मा विश॒ः प्राव॑न्तु जू॒तये॒ विश॑ः
yajiṣṭhaṃ tvā yajamānā huvema jyeṣṭhamaṅgirasāṃ vipra manmabhirviprebhiḥ śukra manmabhiḥ |
parijmānamiva dyāṃ hotāraṃ carṣaṇīnām |
śociṣkeśaṃ vṛṣaṇaṃ yamimā viśaḥ prāvantu jūtaye viśaḥ
स हि पु॒रू चि॒दोज॑सा वि॒रुक्म॑ता॒ दीद्या॑नो॒ भव॑ति द्रुहंत॒रः प॑र॒शुर्न द्रु॑हंत॒रः ।
वी॒ळु चि॒द्यस्य॒ समृ॑तौ॒ श्रुव॒द्वने॑व॒ यत्स्थि॒रम् ।
नि॒ःषह॑माणो यमते॒ नाय॑ते धन्वा॒सहा॒ नाय॑ते
sa hi purū cidojasā virukmatā dīdyāno bhavati druhaṃtaraḥ paraśurna druhaṃtaraḥ |
vīḻu cidyasya samṛtau śruvadvaneva yatsthiram |
niḥṣahamāṇo yamate nāyate dhanvāsahā nāyate
दृ॒ळ्हा चि॑दस्मा॒ अनु॑ दु॒र्यथा॑ वि॒दे तेजि॑ष्ठाभिर॒रणि॑भिर्दा॒ष्ट्यव॑से॒ऽग्नये॑ दा॒ष्ट्यव॑से ।
प्र यः पु॒रूणि॒ गाह॑ते॒ तक्ष॒द्वने॑व शो॒चिषा॑ ।
स्थि॒रा चि॒दन्ना॒ नि रि॑णा॒त्योज॑सा॒ नि स्थि॒राणि॑ चि॒दोज॑सा
dṛḻhā cidasmā anu duryathā vide tejiṣṭhābhiraraṇibhirdāṣṭyavase'gnaye dāṣṭyavase |
pra yaḥ purūṇi gāhate takṣadvaneva śociṣā |
sthirā cidannā ni riṇātyojasā ni sthirāṇi cidojasā
तम॑स्य पृ॒क्षमुप॑रासु धीमहि॒ नक्तं॒ यः सु॒दर्श॑तरो॒ दिवा॑तरा॒दप्रा॑युषे॒ दिवा॑तरात् ।
आद॒स्यायु॒र्ग्रभ॑णवद्वी॒ळु शर्म॒ न सू॒नवे॑ ।
भ॒क्तमभ॑क्त॒मवो॒ व्यन्तो॑ अ॒जरा॑ अ॒ग्नयो॒ व्यन्तो॑ अ॒जरा॑ः
tamasya pṛkṣamuparāsu dhīmahi naktaṃ yaḥ sudarśataro divātarādaprāyuṣe divātarāt |
ādasyāyurgrabhaṇavadvīḻu śarma na sūnave |
bhaktamabhaktamavo vyanto ajarā agnayo vyanto ajarāḥ
स हि शर्धो॒ न मारु॑तं तुवि॒ष्वणि॒रप्न॑स्वतीषू॒र्वरा॑स्वि॒ष्टनि॒रार्त॑नास्वि॒ष्टनि॑ः ।
आद॑द्ध॒व्यान्या॑द॒दिर्य॒ज्ञस्य॑ के॒तुर॒र्हणा॑ ।
अध॑ स्मास्य॒ हर्ष॑तो॒ हृषी॑वतो॒ विश्वे॑ जुषन्त॒ पन्थां॒ नर॑ः शु॒भे न पन्था॑म्
sa hi śardho na mārutaṃ tuviṣvaṇirapnasvatīṣūrvarāsviṣṭanirārtanāsviṣṭaniḥ |
ādaddhavyānyādadiryajñasya keturarhaṇā |
adha smāsya harṣato hṛṣīvato viśve juṣanta panthāṃ naraḥ śubhe na panthām
द्वि॒ता यदीं॑ की॒स्तासो॑ अ॒भिद्य॑वो नम॒स्यन्त॑ उप॒वोच॑न्त॒ भृग॑वो म॒थ्नन्तो॑ दा॒शा भृग॑वः ।
अ॒ग्निरी॑शे॒ वसू॑नां॒ शुचि॒र्यो ध॒र्णिरे॑षाम् ।
प्रि॒याँ अ॑पि॒धीँर्व॑निषीष्ट॒ मेधि॑र॒ आ व॑निषीष्ट॒ मेधि॑रः
dvitā yadīṃ kīstāso abhidyavo namasyanta upavocanta bhṛgavo mathnanto dāśā bhṛgavaḥ |
agnirīśe vasūnāṃ śuciryo dharṇireṣām |
priyām̐ apidhīm̐rvaniṣīṣṭa medhira ā vaniṣīṣṭa medhiraḥ
विश्वा॑सां त्वा वि॒शां पतिं॑ हवामहे॒ सर्वा॑सां समा॒नं दम्प॑तिं भु॒जे स॒त्यगि॑र्वाहसं भु॒जे ।
अति॑थिं॒ मानु॑षाणां पि॒तुर्न यस्या॑स॒या ।
अ॒मी च॒ विश्वे॑ अ॒मृता॑स॒ आ वयो॑ ह॒व्या दे॒वेष्वा वय॑ः
viśvāsāṃ tvā viśāṃ patiṃ havāmahe sarvāsāṃ samānaṃ dampatiṃ bhuje satyagirvāhasaṃ bhuje |
atithiṃ mānuṣāṇāṃ piturna yasyāsayā |
amī ca viśve amṛtāsa ā vayo havyā deveṣvā vayaḥ
त्वम॑ग्ने॒ सह॑सा॒ सह॑न्तमः शु॒ष्मिन्त॑मो जायसे दे॒वता॑तये र॒यिर्न दे॒वता॑तये ।
शु॒ष्मिन्त॑मो॒ हि ते॒ मदो॑ द्यु॒म्निन्त॑म उ॒त क्रतु॑ः ।
अध॑ स्मा ते॒ परि॑ चरन्त्यजर श्रुष्टी॒वानो॒ नाज॑र
tvamagne sahasā sahantamaḥ śuṣmintamo jāyase devatātaye rayirna devatātaye |
śuṣmintamo hi te mado dyumnintama uta kratuḥ |
adha smā te pari carantyajara śruṣṭīvāno nājara
प्र वो॑ म॒हे सह॑सा॒ सह॑स्वत उष॒र्बुधे॑ पशु॒षे नाग्नये॒ स्तोमो॑ बभूत्व॒ग्नये॑ ।
प्रति॒ यदीं॑ ह॒विष्मा॒न्विश्वा॑सु॒ क्षासु॒ जोगु॑वे ।
अग्रे॑ रे॒भो न ज॑रत ऋषू॒णां जूर्णि॒र्होत॑ ऋषू॒णाम्
pra vo mahe sahasā sahasvata uṣarbudhe paśuṣe nāgnaye stomo babhūtvagnaye |
prati yadīṃ haviṣmānviśvāsu kṣāsu joguve |
agre rebho na jarata ṛṣūṇāṃ jūrṇirhota ṛṣūṇām
स नो॒ नेदि॑ष्ठं॒ ददृ॑शान॒ आ भ॒राग्ने॑ दे॒वेभि॒ः सच॑नाः सुचे॒तुना॑ म॒हो रा॒यः सु॑चे॒तुना॑ ।
महि॑ शविष्ठ नस्कृधि सं॒चक्षे॑ भु॒जे अ॒स्यै ।
महि॑ स्तो॒तृभ्यो॑ मघवन्सु॒वीर्यं॒ मथी॑रु॒ग्रो न शव॑सा
sa no nediṣṭhaṃ dadṛśāna ā bharāgne devebhiḥ sacanāḥ sucetunā maho rāyaḥ sucetunā |
mahi śaviṣṭha naskṛdhi saṃcakṣe bhuje asyai |
mahi stotṛbhyo maghavansuvīryaṃ mathīrugro na śavasā
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
