पृ॒थू रथो॒ दक्षि॑णाया अयो॒ज्यैनं॑ दे॒वासो॑ अ॒मृता॑सो अस्थुः ।
कृ॒ष्णादुद॑स्थाद॒र्या॒३॒॑ विहा॑या॒श्चिकि॑त्सन्ती॒ मानु॑षाय॒ क्षया॑य
pṛthū ratho dakṣiṇāyā ayojyainaṃ devāso amṛtāso asthuḥ |
kṛṣṇādudasthādaryā vihāyāścikitsantī mānuṣāya kṣayāya
Mandala 1
Sukta 123: Ushas, the daughter of heaven, arrives
Rishi: कक्षीवान् दैर्घतमस औशिजः · Devata: उषाः · Metre: त्रिष्टुप्
13 verses · 123 of 191
What happens in this chapter
Ushas, the daughter of heaven, arrives
The broad chariot of Dakshina is yoked and the immortals have mounted it. Kakshivant's trishtubh sukta to Ushas watches her rise out of the black, first of all creatures to wake, going from house to house and giving each its share. She is the sister of Bhaga and kin of Varuna. One goes, another comes: night and day, unlike in form, move together. The dawns keep the same law today and tomorrow, each crossing thirty yojanas. She shows herself like a smiling young bride. The poet asks for horses and cows and that wealth stay with the givers.
पूर्वा॒ विश्व॑स्मा॒द्भुव॑नादबोधि॒ जय॑न्ती॒ वाजं॑ बृह॒ती सनु॑त्री ।
उ॒च्चा व्य॑ख्यद्युव॒तिः पु॑न॒र्भूरोषा अ॑गन्प्रथ॒मा पू॒र्वहू॑तौ
pūrvā viśvasmādbhuvanādabodhi jayantī vājaṃ bṛhatī sanutrī |
uccā vyakhyadyuvatiḥ punarbhūroṣā aganprathamā pūrvahūtau
यद॒द्य भा॒गं वि॒भजा॑सि॒ नृभ्य॒ उषो॑ देवि मर्त्य॒त्रा सु॑जाते ।
दे॒वो नो॒ अत्र॑ सवि॒ता दमू॑ना॒ अना॑गसो वोचति॒ सूर्या॑य
yadadya bhāgaṃ vibhajāsi nṛbhya uṣo devi martyatrā sujāte |
devo no atra savitā damūnā anāgaso vocati sūryāya
गृ॒हंगृ॑हमह॒ना या॒त्यच्छा॑ दि॒वेदि॑वे॒ अधि॒ नामा॒ दधा॑ना ।
सिषा॑सन्ती द्योत॒ना शश्व॒दागा॒दग्र॑मग्र॒मिद्भ॑जते॒ वसू॑नाम्
gṛhaṃgṛhamahanā yātyacchā divedive adhi nāmā dadhānā |
siṣāsantī dyotanā śaśvadāgādagramagramidbhajate vasūnām
भग॑स्य॒ स्वसा॒ वरु॑णस्य जा॒मिरुष॑ः सूनृते प्रथ॒मा ज॑रस्व ।
प॒श्चा स द॑घ्या॒ यो अ॒घस्य॑ धा॒ता जये॑म॒ तं दक्षि॑णया॒ रथे॑न
bhagasya svasā varuṇasya jāmiruṣaḥ sūnṛte prathamā jarasva |
paścā sa daghyā yo aghasya dhātā jayema taṃ dakṣiṇayā rathena
उदी॑रतां सू॒नृता॒ उत्पुरं॑धी॒रुद॒ग्नय॑ः शुशुचा॒नासो॑ अस्थुः ।
स्पा॒र्हा वसू॑नि॒ तम॒साप॑गूळ्हा॒विष्कृ॑ण्वन्त्यु॒षसो॑ विभा॒तीः
udīratāṃ sūnṛtā utpuraṃdhīrudagnayaḥ śuśucānāso asthuḥ |
spārhā vasūni tamasāpagūḻhāviṣkṛṇvantyuṣaso vibhātīḥ
अपा॒न्यदेत्य॒भ्य१॒॑न्यदे॑ति॒ विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ सं च॑रेते ।
प॒रि॒क्षितो॒स्तमो॑ अ॒न्या गुहा॑क॒रद्यौ॑दु॒षाः शोशु॑चता॒ रथे॑न
apānyadetyabhyanyadeti viṣurūpe ahanī saṃ carete |
parikṣitostamo anyā guhākaradyauduṣāḥ śośucatā rathena
स॒दृशी॑र॒द्य स॒दृशी॒रिदु॒ श्वो दी॒र्घं स॑चन्ते॒ वरु॑णस्य॒ धाम॑ ।
अ॒न॒व॒द्यास्त्रिं॒शतं॒ योज॑ना॒न्येकै॑का॒ क्रतुं॒ परि॑ यन्ति स॒द्यः
sadṛśīradya sadṛśīridu śvo dīrghaṃ sacante varuṇasya dhāma |
anavadyāstriṃśataṃ yojanānyekaikā kratuṃ pari yanti sadyaḥ
जा॒न॒त्यह्न॑ः प्रथ॒मस्य॒ नाम॑ शु॒क्रा कृ॒ष्णाद॑जनिष्ट श्विती॒ची ।
ऋ॒तस्य॒ योषा॒ न मि॑नाति॒ धामाह॑रहर्निष्कृ॒तमा॒चर॑न्ती
jānatyahnaḥ prathamasya nāma śukrā kṛṣṇādajaniṣṭa śvitīcī |
ṛtasya yoṣā na mināti dhāmāharaharniṣkṛtamācarantī
क॒न्ये॑व त॒न्वा॒३॒॑ शाश॑दानाँ॒ एषि॑ देवि दे॒वमिय॑क्षमाणम् ।
सं॒स्मय॑माना युव॒तिः पु॒रस्ता॑दा॒विर्वक्षां॑सि कृणुषे विभा॒ती
kanyeva tanvā śāśadānām̐ eṣi devi devamiyakṣamāṇam |
saṃsmayamānā yuvatiḥ purastādāvirvakṣāṃsi kṛṇuṣe vibhātī
सु॒सं॒का॒शा मा॒तृमृ॑ष्टेव॒ योषा॒विस्त॒न्वं॑ कृणुषे दृ॒शे कम् ।
भ॒द्रा त्वमु॑षो वित॒रं व्यु॑च्छ॒ न तत्ते॑ अ॒न्या उ॒षसो॑ नशन्त
susaṃkāśā mātṛmṛṣṭeva yoṣāvistanvaṃ kṛṇuṣe dṛśe kam |
bhadrā tvamuṣo vitaraṃ vyuccha na tatte anyā uṣaso naśanta
अश्वा॑वती॒र्गोम॑तीर्वि॒श्ववा॑रा॒ यत॑माना र॒श्मिभि॒ः सूर्य॑स्य ।
परा॑ च॒ यन्ति॒ पुन॒रा च॑ यन्ति भ॒द्रा नाम॒ वह॑माना उ॒षास॑ः
aśvāvatīrgomatīrviśvavārā yatamānā raśmibhiḥ sūryasya |
parā ca yanti punarā ca yanti bhadrā nāma vahamānā uṣāsaḥ
ऋ॒तस्य॑ र॒श्मिम॑नु॒यच्छ॑माना भ॒द्रम्भ॑द्रं॒ क्रतु॑म॒स्मासु॑ धेहि ।
उषो॑ नो अ॒द्य सु॒हवा॒ व्यु॑च्छा॒स्मासु॒ रायो॑ म॒घव॑त्सु च स्युः
ṛtasya raśmimanuyacchamānā bhadrambhadraṃ kratumasmāsu dhehi |
uṣo no adya suhavā vyucchāsmāsu rāyo maghavatsu ca syuḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)