Ayodhya Kanda

Chapter 304: Rama begins his answer to Bharata

5 verses · 304 of 326

What happens in this chapter

Rama begins his answer to Bharata

Bharata's nature is not easy even for the Vedas; let poets forgive my small mind's rashness, says Tulsidas. Who, telling or hearing Bharata's true feeling, would not come to love the feet of Sita and Rama? The compassionate, wise Rama sees everyone's state and knows his devotee's heart. Weighing place, time and company, Raghuraj speaks words good in outcome and sweet as moon-nectar. Dear Bharata, you are foremost in dharma, knowing the world and the Veda, adept in love. Pure in deed, word and mind, you are like yourself alone. How can a younger brother's virtues be told before the guru, at such a time?

304.1

भरत सुभाउ न सुगम निगमहूँ । लघु मति चापलता कबि छमहूँ ॥
कहत सुनत सति भाउ भरत को । सीय-राम-पद होइ न रत को ॥

bharata subhāu na sugama nigamahūm̐ | laghu mati cāpalatā kabi chamahūm̐ ||
kahata sunata sati bhāu bharata ko | sīya-rāma-pada hoi na rata ko ||

304.2

सुमिरत भरतहि प्रेम राम को । जेहि न सुलभ तेहि सरिस बाम को ॥
देखि दयाल दसा सब ही की । राम सुजान जानि जन जी की ॥

sumirata bharatahi prema rāma ko | jehi na sulabha tehi sarisa bāma ko ||
dekhi dayāla dasā saba hī kī | rāma sujāna jāni jana jī kī ||

304.3

धरम-धुरीन धीर नय-नागर । सत्य सनेह सील सुख-सागर ॥
देस काल लखि समउ समाजू । नीति प्रीति पालक रघुराजू ॥

dharama-dhurīna dhīra naya-nāgara | satya saneha sīla sukha-sāgara ||
desa kāla lakhi samau samājū | nīti prīti pālaka raghurājū ||

304.4

बोले बचन बानि सरबस से । हित परिनाम सुनत ससि-रस से ॥
तात भरत तुम्ह धरम-धुरीना । लोक बेद-बिद प्रेम-प्रबीना ॥

bole bacana bāni sarabasa se | hita parināma sunata sasi-rasa se ||
tāta bharata tumha dharama-dhurīnā | loka beda-bida prema-prabīnā ||

दो॰ 304Doha

करम बचन मानस बिमल, तुम्ह समान तुम्ह तात ।
गुरु-समाज लघु बन्धु-गुन, कुसमयँ किमि कहि जात ॥

karama bacana mānasa bimala, tumha samāna tumha tāta |
guru-samāja laghu bandhu-guna, kusamayam̐ kimi kahi jāta ||

Text source: Wikisource · Public domain (Tulsidas, 16th c.; 1925 edition, Wikisource PD-1996 tag); transcription CC BY-SA 4.0