Aranya Kanda

Chapter 19: Khara's message and Rama's warrior answer

10 verses · 19 of 46

What happens in this chapter

Khara's message and Rama's warrior answer

Seeing the Lord, the rakshasas cannot loose their arrows. Khara and Dushana tell their ministers: this prince is an ornament among men. We have never seen such beauty. Though he disfigured our sister, he does not deserve death. Tell him to hand over his wife and go home alive. The messengers carry this, and Rama answers smiling: we are kshatriyas who hunt in the forest, and we seek beasts like you. If you lack strength, go home; I kill no one who turns from battle. Mercy to an enemy on the field is cowardice. Khara burns with rage. The rakshasas rush in and when they rain weapons he cuts each to bits and looses his own arrows drawn to the ear.

19.1

प्रभु बिलोकि सर सकहिँ न डारी । थकित भई रजनीचर-धारी ॥
सचिव बोलि बोले खर दूषन । यह कोउ नृपबालक नर-भूषन ॥

prabhu biloki sara sakahim̐ na ḍārī | thakita bhaī rajanīcara-dhārī ||
saciva boli bole khara dūṣana | yaha kou nṛpabālaka nara-bhūṣana ||

19.2

नाग असुर सुर नर मुनि जेते । देखे जिते हते हम केते ॥
हम भरि जनम सुनहु सब भाई । देखी नहिँ असि सुन्दरताई ॥

nāga asura sura nara muni jete | dekhe jite hate hama kete ||
hama bhari janama sunahu saba bhāī | dekhī nahim̐ asi sundaratāī ||

19.3

जद्यपि भगिनी कीन्हि कुरूपा । बध लायक नहिँ पुरुष अनूपा ॥
देहु तुरत निज नारि दुराई । जीवत भवन जाहु दोउ भाई ॥

jadyapi bhaginī kīnhi kurūpā | badha lāyaka nahim̐ puruṣa anūpā ||
dehu turata nija nāri durāī | jīvata bhavana jāhu dou bhāī ||

19.4

मोर कहा तुम्ह ताहि सुनावहु । तासु बचन सुनि आतुर आवहु ॥
दूतन्ह कहा राम सन जाई । सुनत राम बोले मुसुकाई ॥

mora kahā tumha tāhi sunāvahu | tāsu bacana suni ātura āvahu ||
dūtanha kahā rāma sana jāī | sunata rāma bole musukāī ||

19.5

हम छत्री मृगया बन करहीं । तुम्ह से खल-मृग खोजत-फिरहीं ॥
रिपु बलवन्त देखि नहिँ डरहीँ । एक बार कालहु सन लरहीं ॥

hama chatrī mṛgayā bana karahīṃ | tumha se khala-mṛga khojata-phirahīṃ ||
ripu balavanta dekhi nahim̐ ḍarahīm̐ | eka bāra kālahu sana larahīṃ ||

19.6

जद्यपि मनुज दनुज-कुल-घालक । मुनि-पालक खल-सालक बालक ॥
जौँ न होइ बल घर फिरि जाहू । समर बिमुख मैं हतउँ न काहू ॥

jadyapi manuja danuja-kula-ghālaka | muni-pālaka khala-sālaka bālaka ||
jaum̐ na hoi bala ghara phiri jāhū | samara bimukha maiṃ hataum̐ na kāhū ||

19.7

रन चढ़ि करिय कपट चतुराई । रिपु पर कृपा परम कदराई ॥
दूतन्ह जाइ तुरत सब कहेऊ । सुनि खर-दूषन उर अति दहेऊ ॥

rana car̤hi kariya kapaṭa caturāī | ripu para kṛpā parama kadarāī ||
dūtanha jāi turata saba kaheū | suni khara-dūṣana ura ati daheū ||

19.छं॰ 1Chhand

उर दहेउ कहेउ कि धरहु धाये, बिकट भट रजनीचरा ।
सर चाप तोमर सक्ति सूल कृपान परिघ परसु धरा ॥
प्रभु कीन्ह धनुष टकोर प्रथम कठोर घोर भयावहा ।
भये बधिर ब्याकुल जातुधान न ज्ञान तेहि अवसर रहा ॥

ura daheu kaheu ki dharahu dhāye, bikaṭa bhaṭa rajanīcarā |
sara cāpa tomara sakti sūla kṛpāna parigha parasu dharā ||
prabhu kīnha dhanuṣa ṭakora prathama kaṭhora ghora bhayāvahā |
bhaye badhira byākula jātudhāna na jñāna tehi avasara rahā ||

दो॰ 19 (क)Doha

सावधान होइ धाये, जानि सबल आराति ।
लागे बरषन राम पर, अस्त्र सस्त्र बहु भाँति ॥

sāvadhāna hoi dhāye, jāni sabala ārāti |
lāge baraṣana rāma para, astra sastra bahu bhām̐ti ||

दो॰ 19 (ख)Doha

तिन्ह के आयुध तिल सम, करि काटे रघुबीर ।
तानि सरासन स्रवन लगि, पुनि छाँड़े निज तीर ॥

tinha ke āyudha tila sama, kari kāṭe raghubīra |
tāni sarāsana sravana lagi, puni chām̐r̤e nija tīra ||

Text source: Wikisource · Public domain (Tulsidas, 16th c.; 1925 edition, Wikisource PD-1996 tag); transcription CC BY-SA 4.0