Sarga 23: Shri Rama Reads the Omens of War

निमित्तानि निमित्तज्ञो दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः ।
सौमित्रिं सम्परिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत्

nimittāni nimittajño dṛṣṭvā lakṣmaṇapūrvajaḥ |
saumitriṃ sampariṣvajya idaṃ vacanamabravīt

परिगृह्योदकं शीतं वनानि फलवन्ति च ।
बलौघं संविभज्येमं व्यूह्य तिष्ठेम लक्ष्मण

parigṛhyodakaṃ śītaṃ vanāni phalavanti ca |
balaughaṃ saṃvibhajyemaṃ vyūhya tiṣṭhema lakṣmaṇa

लोकक्षयकरं भीमं भयं पश्याम्युपस्थितम् ।
प्रबर्हणं प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम्

lokakṣayakaraṃ bhīmaṃ bhayaṃ paśyāmyupasthitam |
prabarhaṇaṃ pravīrāṇāmṛkṣavānararakṣasām

वाताश्च कलुषा वान्ति कम्पते च वसुंधरा ।
पर्वताग्राणि वेपन्ते पतन्ति च महीरुहाः

vātāśca kaluṣā vānti kampate ca vasuṃdharā |
parvatāgrāṇi vepante patanti ca mahīruhāḥ

मेघाः क्रव्यादसंकाशाः परुषाः परुषस्वनाः ।
क्रूराः क्रूरं प्रवर्षन्ति मिश्रं शोणितबिन्दुभिः

meghāḥ kravyādasaṃkāśāḥ paruṣāḥ paruṣasvanāḥ |
krūrāḥ krūraṃ pravarṣanti miśraṃ śoṇitabindubhiḥ

रक्तचन्दनसंकाशा संध्या परमदारुणा ।
ज्वलतः प्रपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम्

raktacandanasaṃkāśā saṃdhyā paramadāruṇā |
jvalataḥ prapatatyetadādityādagnimaṇḍalam

दीना दीनस्वराः क्रूराः सर्वतो मृगपक्षिणः ।
प्रत्यादित्यं विनर्दन्ति जनयन्तो महद्भयम्

dīnā dīnasvarāḥ krūrāḥ sarvato mṛgapakṣiṇaḥ |
pratyādityaṃ vinardanti janayanto mahadbhayam

रजन्यामप्रकाशस्तु संतापयति चन्द्रमाः ।
कृष्णरक्तांशुपर्यन्तो लोकक्षय इवोदितः

rajanyāmaprakāśastu saṃtāpayati candramāḥ |
kṛṣṇaraktāṃśuparyanto lokakṣaya ivoditaḥ

ह्रस्वो रूक्षोऽप्रशस्तश्च परिवेषस्तु लोहितः ।
आदित्ये विमले नीलं लक्ष्म लक्ष्मण दृश्यते

hrasvo rūkṣo'praśastaśca pariveṣastu lohitaḥ |
āditye vimale nīlaṃ lakṣma lakṣmaṇa dṛśyate

रजसा महता चापि नक्षत्राणि हतानि च ।
युगान्तमिव लोकानां पश्य शंसन्ति लक्ष्मण

rajasā mahatā cāpi nakṣatrāṇi hatāni ca |
yugāntamiva lokānāṃ paśya śaṃsanti lakṣmaṇa

काकाः श्येनास्तथा नीचा गृध्राः परिपतन्ति च ।
शिवाश्चाप्यशुभान् नादान् नदन्ति सुमहाभयान्

kākāḥ śyenāstathā nīcā gṛdhrāḥ paripatanti ca |
śivāścāpyaśubhān nādān nadanti sumahābhayān

शैलैः शूलैश्च खड्गैश्च विमुक्तैः कपिराक्षसैः ।
भविष्यत्यावृता भूमिर्मांसशोणितकर्दमा

śailaiḥ śūlaiśca khaḍgaiśca vimuktaiḥ kapirākṣasaiḥ |
bhaviṣyatyāvṛtā bhūmirmāṃsaśoṇitakardamā

क्षिप्रमद्यैव दुर्धर्षां पुरीं रावणपालिताम् ।
अभियाम जवेनैव सर्वैर्हरिभिरावृताः

kṣipramadyaiva durdharṣāṃ purīṃ rāvaṇapālitām |
abhiyāma javenaiva sarvairharibhirāvṛtāḥ

इत्येवमुक्त्वा धन्वी स रामः संग्रामधर्षणः ।
प्रतस्थे पुरतो रामो लङ्कामभिमुखो विभुः

ityevamuktvā dhanvī sa rāmaḥ saṃgrāmadharṣaṇaḥ |
pratasthe purato rāmo laṅkāmabhimukho vibhuḥ

सविभीषणसुग्रीवाः सर्वे ते वानरर्षभाः ।
प्रतस्थिरे विनर्दन्तो धृतानां द्विषतां वधे

savibhīṣaṇasugrīvāḥ sarve te vānararṣabhāḥ |
pratasthire vinardanto dhṛtānāṃ dviṣatāṃ vadhe

राघवस्य प्रियार्थं तु सुतरां वीर्यशालिनाम् ।
हरीणां कर्मचेष्टाभिस्तुतोष रघुनन्दनः

rāghavasya priyārthaṃ tu sutarāṃ vīryaśālinām |
harīṇāṃ karmaceṣṭābhistutoṣa raghunandanaḥ