Sarga 5: Sukesha's sons settle in Lanka

सुकेशं धार्मिकं दृष्ट्वा वरलब्धं च राक्षसम् ।
ग्रामणीर्नाम गन्धर्वो विश्वावसुसमप्रभः

sukeśaṃ dhārmikaṃ dṛṣṭvā varalabdhaṃ ca rākṣasam |
grāmaṇīrnāma gandharvo viśvāvasusamaprabhaḥ

तस्य देववती नाम द्वितीया श्रीरिवात्मजा ।
त्रिषु लोकेषु विख्याता रूपयौवनशालिनी ।
तां सुकेशाय धर्मेण ददौ रक्षःश्रियं यथा

tasya devavatī nāma dvitīyā śrīrivātmajā |
triṣu lokeṣu vikhyātā rūpayauvanaśālinī |
tāṃ sukeśāya dharmeṇa dadau rakṣaḥśriyaṃ yathā

वरदानकृतैश्वर्यं सा तं प्राप्य पतिं प्रियम् ।
आसीद्देववती तुष्टा धनं प्राप्येव निर्धनः

varadānakṛtaiśvaryaṃ sā taṃ prāpya patiṃ priyam |
āsīddevavatī tuṣṭā dhanaṃ prāpyeva nirdhanaḥ

स तया सह संयुक्तो रराज रजनीचरः ।
अञ्जनादभिनिष्क्रान्तः करेण्वेव महागजः

sa tayā saha saṃyukto rarāja rajanīcaraḥ |
añjanādabhiniṣkrāntaḥ kareṇveva mahāgajaḥ

देववत्यां सुकेशस्तु जनयामास राघव

devavatyāṃ sukeśastu janayāmāsa rāghava

त्रीन् पुत्रान् जनयामास त्रेताग्निसमविग्रहान् ।
माल्यवन्तं सुमालिं च मालिं च बलिनां वरम् ।
त्रींस्त्रिनेत्रसमान्पुत्रान्राक्षसान्राक्षसाधिपः

trīn putrān janayāmāsa tretāgnisamavigrahān |
mālyavantaṃ sumāliṃ ca māliṃ ca balināṃ varam |
trīṃstrinetrasamānputrānrākṣasānrākṣasādhipaḥ

त्रयो लोका इवाव्यग्राः स्थितास्त्रय इवाग्नयः ।
त्रयो मन्त्रा इवात्युग्रास्त्रयो घोरा इवामयाः

trayo lokā ivāvyagrāḥ sthitāstraya ivāgnayaḥ |
trayo mantrā ivātyugrāstrayo ghorā ivāmayāḥ

त्रयः सुकेशस्य सुतास्त्रेताग्निसमतेजसः ।
विवृद्धिमगमंस्तत्र व्याधयोपेक्षिता इव

trayaḥ sukeśasya sutāstretāgnisamatejasaḥ |
vivṛddhimagamaṃstatra vyādhayopekṣitā iva

वरप्राप्तिं पितुस्ते तु ज्ञात्वेश्वरतपोबलात् ।
तपस्तप्तुं गता मेरुं भ्रातरः कृतनिश्चयाः

varaprāptiṃ pituste tu jñātveśvaratapobalāt |
tapastaptuṃ gatā meruṃ bhrātaraḥ kṛtaniścayāḥ

प्रगृह्य नियमान्घोरान्राक्षसा नृपसत्तम ।
विचेरुस्ते तपो घोरं सर्वभूतभयावहम्

pragṛhya niyamānghorānrākṣasā nṛpasattama |
viceruste tapo ghoraṃ sarvabhūtabhayāvaham

सत्यार्जवशमोपेतैस्तपोभिरतिदुष्करैः ।
सन्तापयन्तस्त्रील्लोँकान्सदेवासुरमानुषान्

satyārjavaśamopetaistapobhiratiduṣkaraiḥ |
santāpayantastrīllom̐kānsadevāsuramānuṣān

ततो विभुश्चतुर्वक्त्रो विमानवरमास्थितः ।
सुकेशपुत्रानामन्त्र्य वरदो ऽस्मीत्यभाषत

tato vibhuścaturvaktro vimānavaramāsthitaḥ |
sukeśaputrānāmantrya varado 'smītyabhāṣata

ब्रह्माणं वरदं ज्ञात्वा सेन्द्रैर्देवगणैर्वृतम् ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे वेपमाना इव द्रुमाः

brahmāṇaṃ varadaṃ jñātvā sendrairdevagaṇairvṛtam |
ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve vepamānā iva drumāḥ

तपसाराधितो देव यदि नो दिशसे वरम् ।
अजेयाः शत्रुहन्तारस्तथैव चिरजीविनः

tapasārādhito deva yadi no diśase varam |
ajeyāḥ śatruhantārastathaiva cirajīvinaḥ

प्रभविष्ण्वो भवामेति परस्परमनुव्रताः

prabhaviṣṇvo bhavāmeti parasparamanuvratāḥ

एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सुकेशतनयान्विभुः ।
स ययौ ब्रह्मलोकाय ब्रह्मा ब्राह्मणवत्सलः

evaṃ bhaviṣyatītyuktvā sukeśatanayānvibhuḥ |
sa yayau brahmalokāya brahmā brāhmaṇavatsalaḥ

वरं लब्ध्वा तु ते सर्वे राम रात्रिञ्चरास्तदा ।
सुरासुरान्प्रबाधन्ते वरदानसुनिर्भयाः

varaṃ labdhvā tu te sarve rāma rātriñcarāstadā |
surāsurānprabādhante varadānasunirbhayāḥ

तैर्वध्यमानास्त्रिदशाः सर्षिसङ्घाः सचारणाः ।
त्रातारं नाधिगच्छन्ति निरयस्था यथा नराः

tairvadhyamānāstridaśāḥ sarṣisaṅghāḥ sacāraṇāḥ |
trātāraṃ nādhigacchanti nirayasthā yathā narāḥ

अथ ते विश्वकर्माणं शिल्पिनां वरमव्ययम् ।
ऊचुः समेत्य संहृष्टा राक्षसा रघुसत्तम

atha te viśvakarmāṇaṃ śilpināṃ varamavyayam |
ūcuḥ sametya saṃhṛṣṭā rākṣasā raghusattama

ओजस्तेजोबलवतां महतामात्मतेजसा ।
गृहकर्ता भवानेव देवानां हृदयेप्सितम्

ojastejobalavatāṃ mahatāmātmatejasā |
gṛhakartā bhavāneva devānāṃ hṛdayepsitam

अस्माकमपि तावत्त्वं गृहं कुरु महामते ।
हिमवन्तमपाश्रित्य मेरुमन्दरमेव वा ।
महेश्वरगृहप्रख्यं गृहं नः क्रियतां महत्

asmākamapi tāvattvaṃ gṛhaṃ kuru mahāmate |
himavantamapāśritya merumandarameva vā |
maheśvaragṛhaprakhyaṃ gṛhaṃ naḥ kriyatāṃ mahat

विश्वकर्मा ततस्तेषां राक्षसानां महाभुजः ।
निवासं कथयामास शक्रस्येवामरावतीम्

viśvakarmā tatasteṣāṃ rākṣasānāṃ mahābhujaḥ |
nivāsaṃ kathayāmāsa śakrasyevāmarāvatīm

दक्षिणस्योदधेस्तीरे त्रिकूटो नाम पर्वतः ।
सुवेल इति चाप्यन्यो द्वितीयस्तत्र सत्तमाः

dakṣiṇasyodadhestīre trikūṭo nāma parvataḥ |
suvela iti cāpyanyo dvitīyastatra sattamāḥ

शिखरे तस्य शैलस्य मध्यमे ऽम्बुदसन्निभे ।
शकुनैरपि दुष्प्रापे टङ्कच्छिन्नचतुर्दिशि

śikhare tasya śailasya madhyame 'mbudasannibhe |
śakunairapi duṣprāpe ṭaṅkacchinnacaturdiśi

त्रिंशद्योजनक्स्तीर्णा शतयोजनमायता ।
स्वर्णप्राकारसंवीता हेमतोरणसंवृता

triṃśadyojanakstīrṇā śatayojanamāyatā |
svarṇaprākārasaṃvītā hematoraṇasaṃvṛtā

मया लङ्केति नगरी शक्राज्ञप्तेन निर्मिता ।
तस्यां वसत दुर्धर्षा यूयं राक्षसपुङ्गवाः

mayā laṅketi nagarī śakrājñaptena nirmitā |
tasyāṃ vasata durdharṣā yūyaṃ rākṣasapuṅgavāḥ

अमरावतीं समासाद्य सेन्द्रा इव दिवौकसः ।
लङ्कादुर्गं समासाद्य राक्षसैर्बहुभिर्वृताः

amarāvatīṃ samāsādya sendrā iva divaukasaḥ |
laṅkādurgaṃ samāsādya rākṣasairbahubhirvṛtāḥ

भविष्यथ दुराधर्षाः शत्रूणां शत्रुसूदनाः

bhaviṣyatha durādharṣāḥ śatrūṇāṃ śatrusūdanāḥ

विश्वकर्मवचः श्रुत्वा ततस्ते राक्षसोत्तमाः ।
सहस्रानुचरा भूत्वा गत्वा तामवसन्पुरीम्

viśvakarmavacaḥ śrutvā tataste rākṣasottamāḥ |
sahasrānucarā bhūtvā gatvā tāmavasanpurīm

दृढप्राकारपरिखां हैमैर्गृहशतैर्वृताम् ।
लङ्कामवाप्य ते हृष्टा न्यवसन्रजनीचराः

dṛḍhaprākāraparikhāṃ haimairgṛhaśatairvṛtām |
laṅkāmavāpya te hṛṣṭā nyavasanrajanīcarāḥ

एतस्मिन्नेव काले तु यथाकामं च राघव ।
नर्मदा नाम गन्धर्वी बभूव रघुनन्दन

etasminneva kāle tu yathākāmaṃ ca rāghava |
narmadā nāma gandharvī babhūva raghunandana

तस्याः कान्यात्रयं ह्यासीत् धीश्रीकिर्तिसमद्युति ।
ज्येष्ठक्रमेण सा तेषां राक्षसानामराक्षसी

tasyāḥ kānyātrayaṃ hyāsīt dhīśrīkirtisamadyuti |
jyeṣṭhakrameṇa sā teṣāṃ rākṣasānāmarākṣasī

कन्यास्ताः प्रददौ हृष्टा पूर्णचन्द्रनिभाननाः ।
त्रयाणां राक्षसेन्द्राणां तिस्रो गन्धर्वकन्यकाः

kanyāstāḥ pradadau hṛṣṭā pūrṇacandranibhānanāḥ |
trayāṇāṃ rākṣasendrāṇāṃ tisro gandharvakanyakāḥ

दत्ता मात्रा महाभागा नक्षत्रे भगदैवते ।
कुतदारास्तु ते राम सुकेशतनयास्तदा

dattā mātrā mahābhāgā nakṣatre bhagadaivate |
kutadārāstu te rāma sukeśatanayāstadā

चिक्रीडुः सह भार्याभिरप्सरोभिरिवामराः ।
ततो माल्यवतो भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी

cikrīḍuḥ saha bhāryābhirapsarobhirivāmarāḥ |
tato mālyavato bhāryā sundarī nāma sundarī

स तस्यां जनयामास यदपत्यं निबोध तत् ।
वज्रमुष्टिर्विरूपाक्षोदुर्मुखश्चैव राक्षसः

sa tasyāṃ janayāmāsa yadapatyaṃ nibodha tat |
vajramuṣṭirvirūpākṣodurmukhaścaiva rākṣasaḥ

सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च मत्तोन्मत्तौ तथैव च ।
अनला चाभवत्कन्या सुन्दर्यां राम सुन्दरी

suptaghno yajñakopaśca mattonmattau tathaiva ca |
analā cābhavatkanyā sundaryāṃ rāma sundarī

सुमालिनो ऽपि भार्यासीत्पूर्णचद्रनिभानना ।
नाम्ना केतुमती राम प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी

sumālino 'pi bhāryāsītpūrṇacadranibhānanā |
nāmnā ketumatī rāma prāṇebhyo 'pi garīyasī

सुमाली जनयामास यदपत्यं निशाचरः ।
केतुमत्यां महाराज तन्निबोधानुपूर्वशः

sumālī janayāmāsa yadapatyaṃ niśācaraḥ |
ketumatyāṃ mahārāja tannibodhānupūrvaśaḥ

प्रहस्तो ऽकम्पनश्चैव विकटः कालकार्मुखः ।
धूम्राक्षश्चैव दण्डश्च सुपार्श्वश्च महाबलः

prahasto 'kampanaścaiva vikaṭaḥ kālakārmukhaḥ |
dhūmrākṣaścaiva daṇḍaśca supārśvaśca mahābalaḥ

संह्रादिः प्रघसश्चैव भासकर्णश्च राक्षसः ।
राका पुष्पोत्कटा चैव कैकसी च शुचिस्मिता ॥
कुम्भीनसी च इत्येते सुमालेः प्रसवाः स्मृताः

saṃhrādiḥ praghasaścaiva bhāsakarṇaśca rākṣasaḥ |
rākā puṣpotkaṭā caiva kaikasī ca śucismitā ||
kumbhīnasī ca ityete sumāleḥ prasavāḥ smṛtāḥ

मालेस्तु वसुधा नाम गन्धर्वी रूपशालिनी ।
भार्यासीत्पद्मपत्राक्षी स्वक्षी यक्षीवरोपमा

mālestu vasudhā nāma gandharvī rūpaśālinī |
bhāryāsītpadmapatrākṣī svakṣī yakṣīvaropamā

सुमालेरनुजस्तस्यां जनयामास यत् प्रभो ।
अपत्यं कथ्यमानं तु मया त्वं शृणु राघव

sumāleranujastasyāṃ janayāmāsa yat prabho |
apatyaṃ kathyamānaṃ tu mayā tvaṃ śṛṇu rāghava

अनिलश्चानलश्चैव हरः सम्पातिरेव च ।
एते विभीषणामात्या मालेयास्तु निशाचरः

anilaścānalaścaiva haraḥ sampātireva ca |
ete vibhīṣaṇāmātyā māleyāstu niśācaraḥ

ततस्तु ते राक्षसपुङ्गवास्त्रयो निशाचरैः पुत्रशतैश्च संवृताः ।
सुरान्सहेन्द्रानृषिनागयक्षान्बबाधिरे तान्बहुवीर्यदर्पिताः

tatastu te rākṣasapuṅgavāstrayo niśācaraiḥ putraśataiśca saṃvṛtāḥ |
surānsahendrānṛṣināgayakṣānbabādhire tānbahuvīryadarpitāḥ

जगद्भ्रमन्तो ऽनिलवद्दुरासदा रणेषु मृत्युप्रतिमानतेजसः ।
वरप्रदानादतिगर्विता भृशं क्रतुक्रियाणां प्रशमङ्कराः सदा

jagadbhramanto 'nilavaddurāsadā raṇeṣu mṛtyupratimānatejasaḥ |
varapradānādatigarvitā bhṛśaṃ kratukriyāṇāṃ praśamaṅkarāḥ sadā