Sarga 4: The first rakshasas and Sukesha's birth

श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयमागतः ।
कथमासीत्तु लङ्कायां सम्भवो रक्षसां पुरा

śrutvāgastyeritaṃ vākyaṃ rāmo vismayamāgataḥ |
kathamāsīttu laṅkāyāṃ sambhavo rakṣasāṃ purā

ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम् ।
तमगस्त्यं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानो ऽभ्यभाषत

tataḥ śiraḥ kampayitvā tretāgnisamavigraham |
tamagastyaṃ muhurdṛṣṭvā smayamāno 'bhyabhāṣata

भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासीत्पिशिताशिनाम् ।
श्रुत्वेदं भगवद्वाक्यं जातो मे विस्मयः परः

bhagavanpūrvamapyeṣā laṅkāsītpiśitāśinām |
śrutvedaṃ bhagavadvākyaṃ jāto me vismayaḥ paraḥ

पुलस्त्यवंशादुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम् ।
इदानीमन्यतश्चापि सम्भवः कीर्तितस्त्वया

pulastyavaṃśādudbhūtā rākṣasā iti naḥ śrutam |
idānīmanyataścāpi sambhavaḥ kīrtitastvayā

रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि ।
रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः

rāvaṇātkumbhakarṇācca prahastādvikaṭādapi |
rāvaṇasya ca putrebhyaḥ kiṃ nu te balavattarāḥ

क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किन्नामा च बलोत्कटः ।
अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः कथम्

ka eṣāṃ pūrvako brahmankinnāmā ca balotkaṭaḥ |
aparādhaṃ ca kaṃ prāpya viṣṇunā drāvitāḥ katham

एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ ।
कुतूहलमिदं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः

etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha |
kutūhalamidaṃ mahyaṃ nuda bhānuryathā tamaḥ

राघवस्य वचः श्रुत्वा संस्कारालङ्कृतं शुभम् ।
ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम्

rāghavasya vacaḥ śrutvā saṃskārālaṅkṛtaṃ śubham |
īṣadvismayamānastamagastyaḥ prāha rāghavam

प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा ह्यपः सलिलसम्भवः ।
तासां गोपायने सत्त्वानसृजत्पद्मसम्भवः

prajāpatiḥ purā sṛṣṭvā hyapaḥ salilasambhavaḥ |
tāsāṃ gopāyane sattvānasṛjatpadmasambhavaḥ

ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः ।
किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः

te sattvāḥ sattvakartāraṃ vinītavadupasthitāḥ |
kiṃ kurma iti bhāṣantaḥ kṣutpipāsābhayārditāḥ

प्रजापतिस्तु तान्याह सत्वानि प्रहसन्निव ।
आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति मानदः

prajāpatistu tānyāha satvāni prahasanniva |
ābhāṣya vācā yatnena rakṣadhvamiti mānadaḥ

रक्षामेति च तत्रान्ये जक्षाम इति चापरे ।
भुक्षिताभुक्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत्

rakṣāmeti ca tatrānye jakṣāma iti cāpare |
bhukṣitābhukṣitairuktastatastānāha bhūtakṛt

रक्षामेति च यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः ।
जक्षाम इति यैरुक्तं यक्षा एव भवन्तु वः

rakṣāmeti ca yairuktaṃ rākṣasāste bhavantu vaḥ |
jakṣāma iti yairuktaṃ yakṣā eva bhavantu vaḥ

तत्र हेतिः प्रहेतिश्च भ्रातरौ राक्षसाधिपौ ।
मधुकैटभसङ्काशौ बभूवतुररिन्दमौ

tatra hetiḥ prahetiśca bhrātarau rākṣasādhipau |
madhukaiṭabhasaṅkāśau babhūvaturarindamau

प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र तपोवनगतस्तदा ।
हेतिर्दारक्रियार्थे तु परं यत्नमथाकरोत्

prahetirdhārmikastatra tapovanagatastadā |
hetirdārakriyārthe tu paraṃ yatnamathākarot

स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम् ।
उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः

sa kālabhaginīṃ kanyāṃ bhayāṃ nāma bhayāvahām |
udāvahadameyātmā svayameva mahāmatiḥ

स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुङ्गवः ।
पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम्

sa tasyāṃ janayāmāsa hetī rākṣasapuṅgavaḥ |
putraṃ putravatāṃ śreṣṭho vidyutkeśa iti śrutam

विद्युत्केशो हेतिपुत्रः स दीप्तार्कसमप्रभः ।
व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुदः

vidyutkeśo hetiputraḥ sa dīptārkasamaprabhaḥ |
vyavardhata mahātejāstoyamadhya ivāmbudaḥ

स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो निशाचरः ।
ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता

sa yadā yauvanaṃ bhadramanuprāpto niśācaraḥ |
tato dārakriyāṃ tasya kartuṃ vyavasitaḥ pitā

सन्ध्यायास्तनयां सो ऽथ सन्ध्यातुल्यां प्रभावतः ।
वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुङ्गवः

sandhyāyāstanayāṃ so 'tha sandhyātulyāṃ prabhāvataḥ |
varayāmāsa putrārthaṃ hetī rākṣasapuṅgavaḥ

अवश्यमेव दातव्या परस्मै सेति सन्ध्यया ।
चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव

avaśyameva dātavyā parasmai seti sandhyayā |
cintayitvā sutā dattā vidyutkeśāya rāghava

सन्ध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः ।
रमते स्म तया सार्धं पौलोम्या मघवानिव

sandhyāyāstanayāṃ labdhvā vidyutkeśo niśācaraḥ |
ramate sma tayā sārdhaṃ paulomyā maghavāniva

केनचित्त्वथ कालेन राम सालकटङ्कटा ।
विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात्

kenacittvatha kālena rāma sālakaṭaṅkaṭā |
vidyutkeśādgarbhamāpa ghanarājirivārṇavāt

ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम् ।
प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम्

tataḥ sā rākṣasī garbhaṃ ghanagarbhasamaprabham |
prasūtā mandaraṃ gatvā gaṅgā garbhamivāgnijam

समुत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशरतार्थिनी ।
रेमे तु सार्धं पतिना विस्मृत्य सुतमात्मजम्

samutsṛjya tu sā garbhaṃ vidyutkeśaratārthinī |
reme tu sārdhaṃ patinā vismṛtya sutamātmajam

उत्सृष्टस्तु तदा गर्भो घनशब्दसमस्वनः ।
तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः ।
निधायास्ये स्वयं मुष्टिं रुरोद शनकैस्तदा

utsṛṣṭastu tadā garbho ghanaśabdasamasvanaḥ |
tayotsṛṣṭaḥ sa tu śiśuḥ śaradarkasamadyutiḥ |
nidhāyāsye svayaṃ muṣṭiṃ ruroda śanakaistadā

ततो वृषभमास्थाय पार्वत्या सहितः शिवः ।
वायुमार्गेण गच्छन्वै शुश्राव रुदितस्वनम्

tato vṛṣabhamāsthāya pārvatyā sahitaḥ śivaḥ |
vāyumārgeṇa gacchanvai śuśrāva ruditasvanam

अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम् ।
कारुण्यभावात्पार्वत्या भवस्त्रिपुरसूदनः

apaśyadumayā sārdhaṃ rudantaṃ rākṣasātmajam |
kāruṇyabhāvātpārvatyā bhavastripurasūdanaḥ

तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम् ।
अमरं चैव तं कृत्वा महादेवो ऽक्षरो ऽव्ययः

taṃ rākṣasātmajaṃ cakre mātureva vayaḥsamam |
amaraṃ caiva taṃ kṛtvā mahādevo 'kṣaro 'vyayaḥ

पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया ।
उमयापि वरो दत्तो राक्षसानां नृपात्मज

puramākāśagaṃ prādātpārvatyāḥ priyakāmyayā |
umayāpi varo datto rākṣasānāṃ nṛpātmaja

सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च ।
सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयस्समम्

sadyopalabdhirgarbhasya prasūtiḥ sadya eva ca |
sadya eva vayaḥprāptirmātureva vayassamam

ततः सुकेशो वरदानगर्वितः श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः ।
चचार सर्वत्र महान्महामतिः खगं पुरं प्राप्य पुरन्दरो यथा

tataḥ sukeśo varadānagarvitaḥ śriyaṃ prabhoḥ prāpya harasya pārśvataḥ |
cacāra sarvatra mahānmahāmatiḥ khagaṃ puraṃ prāpya purandaro yathā