Sarga 64: The blind sage's curse and Dasharatha's death

वधमप्रतिरूपम् तु महर्षेस्तस्य राघवः ।
विलपन्ने व धर्मात्मा कौसल्याम् पुन रब्रवीत्

vadhamapratirūpam tu maharṣestasya rāghavaḥ |
vilapanne va dharmātmā kausalyām puna rabravīt

तत् अज्ञानान् महत् पापम् कृत्वा सम्कुलित इन्द्रियः ।
एकः तु अचिन्तयम् बुद्ध्या कथम् नु सुकृतम् भवेत्

tat ajñānān mahat pāpam kṛtvā samkulita indriyaḥ |
ekaḥ tu acintayam buddhyā katham nu sukṛtam bhavet

ततः तम् घटम् आदय पूर्णम् परम वारिणा ।
आश्रमम् तम् अहम् प्राप्य यथा आख्यात पथम् गतः

tataḥ tam ghaṭam ādaya pūrṇam parama vāriṇā |
āśramam tam aham prāpya yathā ākhyāta patham gataḥ

तत्र अहम् दुर्बलाव् अन्धौ वृद्धाव् अपरिणायकौ ।
अपश्यम् तस्य पितरौ लून पक्षाव् इव द्विजौ

tatra aham durbalāv andhau vṛddhāv apariṇāyakau |
apaśyam tasya pitarau lūna pakṣāv iva dvijau

तन् निमित्ताभिर् आसीनौ कथाभिर् अपरिक्रमौ ।
ताम् आशाम् मत् कृते हीनाव् उदासीनाव् अनाथवत्

tan nimittābhir āsīnau kathābhir aparikramau |
tām āśām mat kṛte hīnāv udāsīnāv anāthavat

शोकोपहतचित्तश्च भयसम्त्रस्तचेतनः ।
तच्चाश्रमपदम् गत्वा भूयः शोकमहम् गतः

śokopahatacittaśca bhayasamtrastacetanaḥ |
taccāśramapadam gatvā bhūyaḥ śokamaham gataḥ

पद शब्दम् तु मे श्रुत्वा मुनिर् वाक्यम् अभाषत ।
किम् चिरायसि मे पुत्र पानीयम् क्षिप्रम् आनय

pada śabdam tu me śrutvā munir vākyam abhāṣata |
kim cirāyasi me putra pānīyam kṣipram ānaya

यन् निमित्तम् इदम् तात सलिले क्रीडितम् त्वया ।
उत्कण्ठिता ते माता इयम् प्रविश क्षिप्रम् आश्रमम्

yan nimittam idam tāta salile krīḍitam tvayā |
utkaṇṭhitā te mātā iyam praviśa kṣipram āśramam

यद् व्यलीकम् कृतम् पुत्र मात्रा ते यदि वा मया ।
न तन् मनसि कर्तव्यम् त्वया तात तपस्विना

yad vyalīkam kṛtam putra mātrā te yadi vā mayā |
na tan manasi kartavyam tvayā tāta tapasvinā

त्वम् गतिस् तु अगतीनाम् च चक्षुस् त्वम् हीन चक्षुषाम् ।
समासक्ताः त्वयि प्राणाः किम्चिन् नौ न अभिभाषसे

tvam gatis tu agatīnām ca cakṣus tvam hīna cakṣuṣām |
samāsaktāḥ tvayi prāṇāḥ kimcin nau na abhibhāṣase

मुनिम् अव्यक्तया वाचा तम् अहम् सज्जमानया ।
हीन व्यन्जनया प्रेक्ष्य भीतः भीतैव अब्रुवम्

munim avyaktayā vācā tam aham sajjamānayā |
hīna vyanjanayā prekṣya bhītaḥ bhītaiva abruvam

मनसः कर्म चेष्टाभिर् अभिसम्स्तभ्य वाग् बलम् ।
आचचक्षे तु अहम् तस्मै पुत्र व्यसनजम् भयम्

manasaḥ karma ceṣṭābhir abhisamstabhya vāg balam |
ācacakṣe tu aham tasmai putra vyasanajam bhayam

क्षत्रियो अहम् दशरथो न अहम् पुत्रः महात्मनः ।
सज्जन अवमतम् दुह्खम् इदम् प्राप्तम् स्व कर्मजम्

kṣatriyo aham daśaratho na aham putraḥ mahātmanaḥ |
sajjana avamatam duhkham idam prāptam sva karmajam

भगवमः च अपहस्तः अहम् सरयू तीरम् आगतः ।
जिघाम्सुः श्वा पदम् किम्चिन् निपाने वा आगतम् गजम्

bhagavamaḥ ca apahastaḥ aham sarayū tīram āgataḥ |
jighāmsuḥ śvā padam kimcin nipāne vā āgatam gajam

ततः श्रुतः मया शब्दो जले कुम्भस्य पूर्यतः ।
द्विपो अयम् इति मत्वा हि बाणेन अभिहतः मया

tataḥ śrutaḥ mayā śabdo jale kumbhasya pūryataḥ |
dvipo ayam iti matvā hi bāṇena abhihataḥ mayā

गत्वा नद्याः ततः तीरम् अपश्यम् इषुणा हृदि ।
विनिर्भिन्नम् गत प्राणम् शयानम् भुवि तापसम्

gatvā nadyāḥ tataḥ tīram apaśyam iṣuṇā hṛdi |
vinirbhinnam gata prāṇam śayānam bhuvi tāpasam

भगवन् शब्दम् आलक्ष्य मया गज जिघाम्सुना ।
विसृष्टः अम्भसि नाराचः तेन ते निहतः सुतः

bhagavan śabdam ālakṣya mayā gaja jighāmsunā |
visṛṣṭaḥ ambhasi nārācaḥ tena te nihataḥ sutaḥ

ततस्तस्यैव वचनादुपेत्य परितप्यतः ।
स मया सहसा बण उद्धृतो मर्मतस्तदा

tatastasyaiva vacanādupetya paritapyataḥ |
sa mayā sahasā baṇa uddhṛto marmatastadā

स च उद्धृतेन बाणेन तत्र एव स्वर्गम् आस्थितः ।
भगवन्ताव् उभौ शोचन्न् अन्धाव् इति विलप्य च

sa ca uddhṛtena bāṇena tatra eva svargam āsthitaḥ |
bhagavantāv ubhau śocann andhāv iti vilapya ca

अज्ञानात् भवतः पुत्रः सहसा अभिहतः मया ।
शेषम् एवम् गते यत् स्यात् तत् प्रसीदतु मे मुनिः

ajñānāt bhavataḥ putraḥ sahasā abhihataḥ mayā |
śeṣam evam gate yat syāt tat prasīdatu me muniḥ

स तत् श्रुत्वा वचः क्रूरम् निह्श्वसन् शोक कर्शितः ।
नाशकत्तीव्रमायासमकर्तुम् भगवानृषिः

sa tat śrutvā vacaḥ krūram nihśvasan śoka karśitaḥ |
nāśakattīvramāyāsamakartum bhagavānṛṣiḥ

सबाष्पपूर्णवदनो निःश्वसन् शोककर्शितः ।
माम् उवाच महा तेजाः कृत अन्जलिम् उपस्थितम्

sabāṣpapūrṇavadano niḥśvasan śokakarśitaḥ |
mām uvāca mahā tejāḥ kṛta anjalim upasthitam

यद्य् एतत् अशुभम् कर्म न स्म मे कथयेः स्वयम् ।
फलेन् मूर्धा स्म ते राजन् सद्यः शत सहस्रधा

yady etat aśubham karma na sma me kathayeḥ svayam |
phalen mūrdhā sma te rājan sadyaḥ śata sahasradhā

क्षत्रियेण वधो राजन् वानप्रस्थे विशेषतः ।
ज्ञान पूर्वम् कृतः स्थानाच् च्यावयेद् अपि वज्रिणम्

kṣatriyeṇa vadho rājan vānaprasthe viśeṣataḥ |
jñāna pūrvam kṛtaḥ sthānāc cyāvayed api vajriṇam

सप्तधा तु फलेन्मूर्धा मुनौ तपसि तिष्ठति ।
ज्ञानाद्विसृजतः शस्त्रम् तादृशे ब्रह्मचारिणि

saptadhā tu phalenmūrdhā munau tapasi tiṣṭhati |
jñānādvisṛjataḥ śastram tādṛśe brahmacāriṇi

अज्ञानाद्द् हि कृतम् यस्मात् इदम् तेन एव जीवसि ।
अपि हि अद्य कुलम् नस्यात् राघवाणाम् कुतः भवान्

ajñānādd hi kṛtam yasmāt idam tena eva jīvasi |
api hi adya kulam nasyāt rāghavāṇām kutaḥ bhavān

नय नौ नृप तम् देशम् इति माम् च अभ्यभाषत ।
अद्य तम् द्रष्टुम् इच्चावः पुत्रम् पश्चिम दर्शनम्

naya nau nṛpa tam deśam iti mām ca abhyabhāṣata |
adya tam draṣṭum iccāvaḥ putram paścima darśanam

रुधिरेण अवसित अन्गम् प्रकीर्ण अजिन वाससम् ।
शयानम् भुवि निह्सम्ज्ञम् धर्म राज वशम् गतम्

rudhireṇa avasita angam prakīrṇa ajina vāsasam |
śayānam bhuvi nihsamjñam dharma rāja vaśam gatam

अथ अहम् एकः तम् देशम् नीत्वा तौ भृश दुह्खितौ ।
अस्पर्शयम् अहम् पुत्रम् तम् मुनिम् सह भार्यया

atha aham ekaḥ tam deśam nītvā tau bhṛśa duhkhitau |
asparśayam aham putram tam munim saha bhāryayā

तौ पुत्रम् आत्मनः स्पृष्ट्वा तम् आसाद्य तपस्विनौ ।
निपेततुः शरीरे अस्य पिता च अस्य इदम् अब्रवीत्

tau putram ātmanaḥ spṛṣṭvā tam āsādya tapasvinau |
nipetatuḥ śarīre asya pitā ca asya idam abravīt

न न्व् अहम् ते प्रियः पुत्र मातरम् पश्य धार्मिक ।
किम् नु न आलिन्गसे पुत्र सुकुमार वचो वद

na nv aham te priyaḥ putra mātaram paśya dhārmika |
kim nu na ālingase putra sukumāra vaco vada

न त्वहम् ते प्रियः पुत्र मातरम् पस्य धार्मिक ।
किम् नु नालिङ्गसे पुत्र सुकुमार वचो वद

na tvaham te priyaḥ putra mātaram pasya dhārmika |
kim nu nāliṅgase putra sukumāra vaco vada

कस्य वा अपर रात्रे अहम् श्रोष्यामि हृदयम् गमम् ।
अधीयानस्य मधुरम् शास्त्रम् वा अन्यद् विशेषतः

kasya vā apara rātre aham śroṣyāmi hṛdayam gamam |
adhīyānasya madhuram śāstram vā anyad viśeṣataḥ

को माम् सम्ध्याम् उपास्य एव स्नात्वा हुत हुत अशनः ।
श्लाघयिष्यति उपासीनः पुत्र शोक भय अर्दितम्

ko mām samdhyām upāsya eva snātvā huta huta aśanaḥ |
ślāghayiṣyati upāsīnaḥ putra śoka bhaya arditam

कन्द मूल फलम् हृत्वा को माम् प्रियम् इव अतिथिम् ।
भोजयिष्यति अकर्मण्यम् अप्रग्रहम् अनायकम्

kanda mūla phalam hṛtvā ko mām priyam iva atithim |
bhojayiṣyati akarmaṇyam apragraham anāyakam

इमाम् अन्धाम् च वृद्धाम् च मातरम् ते तपस्विनीम् ।
कथम् पुत्र भरिष्यामि कृपणाम् पुत्र गर्धिनीम्

imām andhām ca vṛddhām ca mātaram te tapasvinīm |
katham putra bhariṣyāmi kṛpaṇām putra gardhinīm

तिष्ठ मा मा गमः पुत्र यमस्य सदनम् प्रति ।
श्वो मया सह गन्ता असि जनन्या च समेधितः

tiṣṭha mā mā gamaḥ putra yamasya sadanam prati |
śvo mayā saha gantā asi jananyā ca samedhitaḥ

उभाव् अपि च शोक आर्ताव् अनाथौ कृपणौ वने ।
क्षिप्रम् एव गमिष्यावः त्वया हीनौ यम क्षयम्

ubhāv api ca śoka ārtāv anāthau kṛpaṇau vane |
kṣipram eva gamiṣyāvaḥ tvayā hīnau yama kṣayam

ततः वैवस्वतम् दृष्ट्वा तम् प्रवक्ष्यामि भारतीम् ।
क्षमताम् धर्म राजो मे बिभृयात् पितराव् अयम्

tataḥ vaivasvatam dṛṣṭvā tam pravakṣyāmi bhāratīm |
kṣamatām dharma rājo me bibhṛyāt pitarāv ayam

दातुमर्हति धर्मात्मा लोकपालो महायशाः ।
ईदृषस्य ममाक्षय्या मेकामभयदक्षिणाम्

dātumarhati dharmātmā lokapālo mahāyaśāḥ |
īdṛṣasya mamākṣayyā mekāmabhayadakṣiṇām

अपापो असि यथा पुत्र निहतः पाप कर्मणा ।
तेन सत्येन गच्च आशु ये लोकाः शस्त्र योधिनाम्

apāpo asi yathā putra nihataḥ pāpa karmaṇā |
tena satyena gacca āśu ye lokāḥ śastra yodhinām

यान्ति शूरा गतिम् याम् च सम्ग्रामेष्व् अनिवर्तिनः ।
हताः तु अभिमुखाः पुत्र गतिम् ताम् परमाम् व्रज

yānti śūrā gatim yām ca samgrāmeṣv anivartinaḥ |
hatāḥ tu abhimukhāḥ putra gatim tām paramām vraja

याम् गतिम् सगरः शैब्यो दिलीपो जनमेजयः ।
नहुषो धुन्धुमारः च प्राप्ताः ताम् गच्च पुत्रक

yām gatim sagaraḥ śaibyo dilīpo janamejayaḥ |
nahuṣo dhundhumāraḥ ca prāptāḥ tām gacca putraka

या गतिः सर्व साधूनाम् स्वाध्यायात् पतसः च या ।
भूमिदस्य आहित अग्नेः चएक पत्नी व्रतस्य च

yā gatiḥ sarva sādhūnām svādhyāyāt patasaḥ ca yā |
bhūmidasya āhita agneḥ caeka patnī vratasya ca

गो सहस्र प्रदातृऋणाम् या या गुरुभृताम् अपि ।
देह न्यास कृताम् या च ताम् गतिम् गच्च पुत्रक

go sahasra pradātṛṛṇām yā yā gurubhṛtām api |
deha nyāsa kṛtām yā ca tām gatim gacca putraka

न हि तु अस्मिन् कुले जातः गच्चति अकुशलाम् गतिम् ।
स तु यास्यति येन त्वम् निहतो मम बान्धवः

na hi tu asmin kule jātaḥ gaccati akuśalām gatim |
sa tu yāsyati yena tvam nihato mama bāndhavaḥ

एवम् स कृपणम् तत्र पर्यदेवयत असकृत् ।
ततः अस्मै कर्तुम् उदकम् प्रवृत्तः सह भार्यया

evam sa kṛpaṇam tatra paryadevayata asakṛt |
tataḥ asmai kartum udakam pravṛttaḥ saha bhāryayā

स तु दिव्येन रूपेण मुनि पुत्रः स्व कर्मभिः ।
स्वर्गमाध्यारुहत् ख्षिप्रम् शक्रेण सह खर्मवित्

sa tu divyena rūpeṇa muni putraḥ sva karmabhiḥ |
svargamādhyāruhat khṣipram śakreṇa saha kharmavit

आबभाषे च वृद्धौ तौ सह शक्रेण तापसः ।
आश्वास्य च मुहूर्तम् तु पितरौ वाक्यम् अब्रवीत्

ābabhāṣe ca vṛddhau tau saha śakreṇa tāpasaḥ |
āśvāsya ca muhūrtam tu pitarau vākyam abravīt

स्थानम् अस्मि महत् प्राप्तः भवतोह् परिचारणात् ।
भवन्ताव् अपि च क्षिप्रम् मम मूलम् उपैष्यतः

sthānam asmi mahat prāptaḥ bhavatoh paricāraṇāt |
bhavantāv api ca kṣipram mama mūlam upaiṣyataḥ

एवम् उक्त्वा तु दिव्येन विमानेन वपुष्मता ।
आरुरोह दिवम् क्षिप्रम् मुनि पुत्रः जित इन्द्रियः

evam uktvā tu divyena vimānena vapuṣmatā |
āruroha divam kṣipram muni putraḥ jita indriyaḥ

स कृत्वा तु उदकम् तूर्णम् तापसः सह भार्यया ।
माम् उवाच महा तेजाः कृत अन्जलिम् उपस्थितम्

sa kṛtvā tu udakam tūrṇam tāpasaḥ saha bhāryayā |
mām uvāca mahā tejāḥ kṛta anjalim upasthitam

अद्य एव जहि माम् राजन् मरणे न अस्ति मे व्यथा ।
यत् शरेण एक पुत्रम् माम् त्वम् अकार्षीर् अपुत्रकम्

adya eva jahi mām rājan maraṇe na asti me vyathā |
yat śareṇa eka putram mām tvam akārṣīr aputrakam

त्वया तु यद् अविज्ञानान् निहतः मे सुतः शुचिः ।
तेन त्वाम् अभिशप्स्यामि सुदुह्खम् अतिदारुणम्

tvayā tu yad avijñānān nihataḥ me sutaḥ śuciḥ |
tena tvām abhiśapsyāmi suduhkham atidāruṇam

पुत्र व्यसनजम् दुह्खम् यद् एतन् मम साम्प्रतम् ।
एवम् त्वम् पुत्र शोकेन राजन् कालम् करिष्यसि

putra vyasanajam duhkham yad etan mama sāmpratam |
evam tvam putra śokena rājan kālam kariṣyasi

अज्ञानात्तु हतो यस्मात् क्षत्रियेण त्वया मुनिः ।
तस्मात्त्वाम् नाविशत्याशु ब्रह्महत्या नराधिप

ajñānāttu hato yasmāt kṣatriyeṇa tvayā muniḥ |
tasmāttvām nāviśatyāśu brahmahatyā narādhipa

त्वामप्येतादृशो भावः क्षिप्रमेव गमिष्यति ।
जीवितान्तकरो घोरो दातारमिव दक्षिणा

tvāmapyetādṛśo bhāvaḥ kṣiprameva gamiṣyati |
jīvitāntakaro ghoro dātāramiva dakṣiṇā

एवम् शापम् मयि न्यस्य विलप्य करुणम् बहु ।
चितामारोप्य देहम् तन्मिथुनम् स्वर्गमभ्ययात्

evam śāpam mayi nyasya vilapya karuṇam bahu |
citāmāropya deham tanmithunam svargamabhyayāt

तदेतच्चिन्तयानेन स्मऋतम् पापम् मया स्वयम् ।
तदा बाल्यात्कृतम् देवि शब्दवेध्यनुकर्षिणा

tadetaccintayānena smaṛtam pāpam mayā svayam |
tadā bālyātkṛtam devi śabdavedhyanukarṣiṇā

तस्यायम् कर्मणो देवि विपाकः समुपस्थितः ।
अपथ्यैः सह सम्भुक्ते व्याधिरन्नरसे यथा

tasyāyam karmaṇo devi vipākaḥ samupasthitaḥ |
apathyaiḥ saha sambhukte vyādhirannarase yathā

तस्मान् माम् आगतम् भद्रे तस्य उदारस्य तत् वचः ।
यद् अहम् पुत्र शोकेन सम्त्यक्ष्याम्य् अद्य जीवितम्

tasmān mām āgatam bhadre tasya udārasya tat vacaḥ |
yad aham putra śokena samtyakṣyāmy adya jīvitam

चक्षुर्भ्याम् त्वाम् न पश्यामि कौसल्ये साधु माम्स्फृश ।
इत्युक्त्वा स रुदम्स्त्रस्तो भार्यामाह च भूमिपः

cakṣurbhyām tvām na paśyāmi kausalye sādhu māmsphṛśa |
ityuktvā sa rudamstrasto bhāryāmāha ca bhūmipaḥ

एतन्मे सदृशम् देवि यन्मया राघवे कृतम् ।
सदृशम् तत्तु तस्यैव यदनेन कृतम् मयि

etanme sadṛśam devi yanmayā rāghave kṛtam |
sadṛśam tattu tasyaiva yadanena kṛtam mayi

दुर्वृत्तमपि कः पुत्रम् त्यजेद्भुवि विचक्षणः ।
कश्च प्रव्राज्यमानो वा नासूयेत्पितरम् सुतः

durvṛttamapi kaḥ putram tyajedbhuvi vicakṣaṇaḥ |
kaśca pravrājyamāno vā nāsūyetpitaram sutaḥ

यदि माम् सम्स्पृशेद् रामः सकृदद्य लभेत वा ।
यमक्षयमनुप्राप्ता द्रक्ष्यन्ति न हि मानवाः

yadi mām samspṛśed rāmaḥ sakṛdadya labheta vā |
yamakṣayamanuprāptā drakṣyanti na hi mānavāḥ

चक्षुषा त्वाम् न पश्यामि स्मृतिर् मम विलुप्यते ।
दूता वैवस्वतस्य एते कौसल्ये त्वरयन्ति माम्

cakṣuṣā tvām na paśyāmi smṛtir mama vilupyate |
dūtā vaivasvatasya ete kausalye tvarayanti mām

अतः तु किम् दुह्खतरम् यद् अहम् जीवित क्षये ।
न हि पश्यामि धर्मज्ञम् रामम् सत्य पराक्यमम्

ataḥ tu kim duhkhataram yad aham jīvita kṣaye |
na hi paśyāmi dharmajñam rāmam satya parākyamam

तस्यादर्शनजः शोकः सुतस्याप्रतिकर्मणः ।
उच्चोषयति मे प्राणान्वारि स्तोकमिवातवः

tasyādarśanajaḥ śokaḥ sutasyāpratikarmaṇaḥ |
uccoṣayati me prāṇānvāri stokamivātavaḥ

न ते मनुष्या देवाः ते ये चारु शुभ कुण्डलम् ।
मुखम् द्रक्ष्यन्ति रामस्य वर्षे पन्च दशे पुनः

na te manuṣyā devāḥ te ye cāru śubha kuṇḍalam |
mukham drakṣyanti rāmasya varṣe panca daśe punaḥ

पद्म पत्र ईक्षणम् सुभ्रु सुदम्ष्ट्रम् चारु नासिकम् ।
धन्या द्रक्ष्यन्ति रामस्य तारा अधिप निभम् मुखम्

padma patra īkṣaṇam subhru sudamṣṭram cāru nāsikam |
dhanyā drakṣyanti rāmasya tārā adhipa nibham mukham

सदृशम् शारदस्य इन्दोह् फुल्लस्य कमलस्य च ।
सुगन्धि मम नाथस्य धन्या द्रक्ष्यन्ति तन् मुखम्

sadṛśam śāradasya indoh phullasya kamalasya ca |
sugandhi mama nāthasya dhanyā drakṣyanti tan mukham

निवृत्त वन वासम् तम् अयोध्याम् पुनर् आगतम् ।
द्रक्ष्यन्ति सुखिनो रामम् शुक्रम् मार्ग गतम् यथा

nivṛtta vana vāsam tam ayodhyām punar āgatam |
drakṣyanti sukhino rāmam śukram mārga gatam yathā

कौसल्ये चित्त मोहेन हृदयम् सीदतीव मे ।
वेदये न च समुक्तान् शब्दस्पर्शरसानहम्

kausalye citta mohena hṛdayam sīdatīva me |
vedaye na ca samuktān śabdasparśarasānaham

चित्तनाशाद्विपद्यन्ते सर्वाण्येवेन्द्रियाणि मे ।
क्षिणस्नेहस्य दीपस्य सम्सक्ता रश्मयो यथा

cittanāśādvipadyante sarvāṇyevendriyāṇi me |
kṣiṇasnehasya dīpasya samsaktā raśmayo yathā

अयम् आत्म भवः शोको माम् अनाथम् अचेतनम् ।
सम्सादयति वेगेन यथा कूलम् नदी रयः

ayam ātma bhavaḥ śoko mām anātham acetanam |
samsādayati vegena yathā kūlam nadī rayaḥ

हा राघव महा बाहो हा मम आयास नाशन ।
हा पितृप्रिय मे नाथ हाद्य क्वासि गतः सुत

hā rāghava mahā bāho hā mama āyāsa nāśana |
hā pitṛpriya me nātha hādya kvāsi gataḥ suta

हा कौसल्ये नशिष्यामि हा सुमित्रे तपस्विनि ।
हा नृशम्से ममामित्रे कैकेयि कुलपाम्सनि

hā kausalye naśiṣyāmi hā sumitre tapasvini |
hā nṛśamse mamāmitre kaikeyi kulapāmsani

इति रामस्य मातुश्च सुमित्रायाश्च सन्निधौ ।
राजा दशरथः शोचन् जीवित अन्तम् उपागमत्

iti rāmasya mātuśca sumitrāyāśca sannidhau |
rājā daśarathaḥ śocan jīvita antam upāgamat

यथा तु दीनम् कथयन् नर अधिपः ।
प्रियस्य पुत्रस्य विवासन आतुरः ।
गते अर्ध रात्रे भृश दुह्ख पीडितः ।
तदा जहौ प्राणम् उदार दर्शनः

yathā tu dīnam kathayan nara adhipaḥ |
priyasya putrasya vivāsana āturaḥ |
gate ardha rātre bhṛśa duhkha pīḍitaḥ |
tadā jahau prāṇam udāra darśanaḥ