Aranya Kanda

Sarga 48: Ravana boasts; Sita defies him

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे अष्टचत्वारिंशः सर्गः ॥३-४८॥

24 verses · 48 of 75

What happens in this chapter

Ravana boasts; Sita defies him

Frowning, Ravana boasts to Sita. He is the half-brother and rival of Kubera, whom he drove from Lanka and whose Pushpaka chariot he took. Devas, gandharvas, serpents and birds flee from him as from Death. Where he stands, the wind blows timidly and the sun and moon shine softly. Lanka is his city, ringed by the sea and filled with palaces of gold; let her live there with him and forget human women, and she will no longer think of Rama, a man of little life who left his kingdom. If she refuses, she will regret it, like Urvashi who spurned Pururavas. Sita answers that one may carry off Indra's wife Shachi and still live, but no one who takes Rama's wife will survive, even if he drinks nectar.

48.1

एवं ब्रुवत्यां सीतायां संरब्धः परुषं वचः ।
ललाटे भ्रुकुटिं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह

evaṃ bruvatyāṃ sītāyāṃ saṃrabdhaḥ paruṣaṃ vacaḥ |
lalāṭe bhrukuṭiṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha

48.2

भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्नो वरवर्णिनि ।
रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान्

bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatno varavarṇini |
rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān

48.3

यस्य देवाः सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः ।
विद्रवन्ति सदा भीता मृत्योरिव सदा प्रजाः

yasya devāḥ sagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ |
vidravanti sadā bhītā mṛtyoriva sadā prajāḥ

48.4

येन वैश्रवणो भ्राता वैमात्राः कारणान्तरे ।
द्वन्द्वमासादितः क्रोधाद् रणे विक्रम्य निर्जितः

yena vaiśravaṇo bhrātā vaimātrāḥ kāraṇāntare |
dvandvamāsāditaḥ krodhād raṇe vikramya nirjitaḥ

48.5

मद्भयार्तः परित्यज्य स्वमधिष्ठानमृद्धिमत् ।
कैलासं पर्वतश्रेष्ठमध्यास्ते नरवाहनः

madbhayārtaḥ parityajya svamadhiṣṭhānamṛddhimat |
kailāsaṃ parvataśreṣṭhamadhyāste naravāhanaḥ

48.6

यस्य तत् पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम् ।
वीर्यादावर्जितं भद्रे येन यामि विहायसम्

yasya tat puṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham |
vīryādāvarjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasam

48.7

मम संजातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि ।
विद्रवन्ति परित्रस्ताः सुराः शक्रपुरोगमाः

mama saṃjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili |
vidravanti paritrastāḥ surāḥ śakrapurogamāḥ

48.8

यत्र तिष्ठाम्यहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः ।
तीव्रांशुः शिशिरांशुश्च भयात् सम्पद्यते दिवि

yatra tiṣṭhāmyahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ |
tīvrāṃśuḥ śiśirāṃśuśca bhayāt sampadyate divi

48.9

निष्कम्पपत्रास्तरवो नद्यश्च स्तिमितोदकाः ।
भवन्ति यत्र तत्राहं तिष्ठामि च चरामि च

niṣkampapatrāstaravo nadyaśca stimitodakāḥ |
bhavanti yatra tatrāhaṃ tiṣṭhāmi ca carāmi ca

48.10

मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा ।
सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्यथेन्द्रस्यामरावती

mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā |
sampūrṇā rākṣasairghorairyathendrasyāmarāvatī

48.11

प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजिता ।
हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैदूर्यमयतोरणा

prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājitā |
hemakakṣyā purī ramyā vaidūryamayatoraṇā

48.12

हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता ।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः संकुलोद्यानभूषिता

hastyaśvarathasambādhā tūryanādavināditā |
sarvakāmaphalairvṛkṣaiḥ saṃkulodyānabhūṣitā

48.13

तत्र त्वं वस हे सीते राजपुत्रि मया सह ।
न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि

tatra tvaṃ vasa he sīte rājaputri mayā saha |
na smariṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini

48.14

भुञ्जाना मानुषान् भोगान् दिव्यांश्च वरवर्णिनि ।
न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः

bhuñjānā mānuṣān bhogān divyāṃśca varavarṇini |
na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ

48.15

स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ये दशरथो नृपः ।
मन्दवीर्यस्ततो ज्येष्ठः सुतः प्रस्थापितो वनम्

sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājye daśaratho nṛpaḥ |
mandavīryastato jyeṣṭhaḥ sutaḥ prasthāpito vanam

48.16

तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा ।
करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना

tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā |
kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā

48.17

रक्ष राक्षसभर्तारं कामय स्वयमागतम् ।
न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वमर्हसि

rakṣa rākṣasabhartāraṃ kāmaya svayamāgatam |
na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvamarhasi

48.18

प्रत्याख्याय हि मां भीरु पश्चात्तापं गमिष्यसि ।
चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसमुर्वशी

pratyākhyāya hi māṃ bhīru paścāttāpaṃ gamiṣyasi |
caraṇenābhihatyeva purūravasamurvaśī

48.19

अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः ।
तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि

aṅgulyā na samo rāmo mama yuddhe sa mānuṣaḥ |
tava bhāgyena samprāptaṃ bhajasva varavarṇini

48.20

एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना ।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम्

evamuktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā |
abravīt paruṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam

48.21

कथं वैश्रवणं देवं सर्वदेवनमस्कृतम् ।
भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि

kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvadevanamaskṛtam |
bhrātaraṃ vyapadiśya tvamaśubhaṃ kartumicchasi

48.22

अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः ।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः

avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ

48.23

अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम् ।
नहि रामस्य भार्यां मामानीय स्वस्तिमान् भवेत्

apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyamindrasya jīvitum |
nahi rāmasya bhāryāṃ māmānīya svastimān bhavet

48.24

जीवेच्चिरं वज्रधरस्य पश्चा-
च्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम् ।
न मादृशीं राक्षस धर्षयित्वा
पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः

jīvecciraṃ vajradharasya paścā-
cchacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām |
na mādṛśīṃ rākṣasa dharṣayitvā
pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)