सर्ग 48: रावण की डींग और सीता की दृढ़ता

एवं ब्रुवत्यां सीतायां संरब्धः परुषं वचः ।
ललाटे भ्रुकुटिं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह

evaṃ bruvatyāṃ sītāyāṃ saṃrabdhaḥ paruṣaṃ vacaḥ |
lalāṭe bhrukuṭiṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha

भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्नो वरवर्णिनि ।
रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान्

bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatno varavarṇini |
rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān

यस्य देवाः सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः ।
विद्रवन्ति सदा भीता मृत्योरिव सदा प्रजाः

yasya devāḥ sagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ |
vidravanti sadā bhītā mṛtyoriva sadā prajāḥ

येन वैश्रवणो भ्राता वैमात्राः कारणान्तरे ।
द्वन्द्वमासादितः क्रोधाद् रणे विक्रम्य निर्जितः

yena vaiśravaṇo bhrātā vaimātrāḥ kāraṇāntare |
dvandvamāsāditaḥ krodhād raṇe vikramya nirjitaḥ

मद्भयार्तः परित्यज्य स्वमधिष्ठानमृद्धिमत् ।
कैलासं पर्वतश्रेष्ठमध्यास्ते नरवाहनः

madbhayārtaḥ parityajya svamadhiṣṭhānamṛddhimat |
kailāsaṃ parvataśreṣṭhamadhyāste naravāhanaḥ

यस्य तत् पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम् ।
वीर्यादावर्जितं भद्रे येन यामि विहायसम्

yasya tat puṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham |
vīryādāvarjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasam

मम संजातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि ।
विद्रवन्ति परित्रस्ताः सुराः शक्रपुरोगमाः

mama saṃjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili |
vidravanti paritrastāḥ surāḥ śakrapurogamāḥ

यत्र तिष्ठाम्यहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः ।
तीव्रांशुः शिशिरांशुश्च भयात् सम्पद्यते दिवि

yatra tiṣṭhāmyahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ |
tīvrāṃśuḥ śiśirāṃśuśca bhayāt sampadyate divi

निष्कम्पपत्रास्तरवो नद्यश्च स्तिमितोदकाः ।
भवन्ति यत्र तत्राहं तिष्ठामि च चरामि च

niṣkampapatrāstaravo nadyaśca stimitodakāḥ |
bhavanti yatra tatrāhaṃ tiṣṭhāmi ca carāmi ca

मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा ।
सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्यथेन्द्रस्यामरावती

mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā |
sampūrṇā rākṣasairghorairyathendrasyāmarāvatī

प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजिता ।
हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैदूर्यमयतोरणा

prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājitā |
hemakakṣyā purī ramyā vaidūryamayatoraṇā

हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता ।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः संकुलोद्यानभूषिता

hastyaśvarathasambādhā tūryanādavināditā |
sarvakāmaphalairvṛkṣaiḥ saṃkulodyānabhūṣitā

तत्र त्वं वस हे सीते राजपुत्रि मया सह ।
न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि

tatra tvaṃ vasa he sīte rājaputri mayā saha |
na smariṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini

भुञ्जाना मानुषान् भोगान् दिव्यांश्च वरवर्णिनि ।
न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः

bhuñjānā mānuṣān bhogān divyāṃśca varavarṇini |
na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ

स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ये दशरथो नृपः ।
मन्दवीर्यस्ततो ज्येष्ठः सुतः प्रस्थापितो वनम्

sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājye daśaratho nṛpaḥ |
mandavīryastato jyeṣṭhaḥ sutaḥ prasthāpito vanam

तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा ।
करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना

tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā |
kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā

रक्ष राक्षसभर्तारं कामय स्वयमागतम् ।
न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वमर्हसि

rakṣa rākṣasabhartāraṃ kāmaya svayamāgatam |
na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvamarhasi

प्रत्याख्याय हि मां भीरु पश्चात्तापं गमिष्यसि ।
चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसमुर्वशी

pratyākhyāya hi māṃ bhīru paścāttāpaṃ gamiṣyasi |
caraṇenābhihatyeva purūravasamurvaśī

अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः ।
तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि

aṅgulyā na samo rāmo mama yuddhe sa mānuṣaḥ |
tava bhāgyena samprāptaṃ bhajasva varavarṇini

एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना ।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम्

evamuktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā |
abravīt paruṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam

कथं वैश्रवणं देवं सर्वदेवनमस्कृतम् ।
भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि

kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvadevanamaskṛtam |
bhrātaraṃ vyapadiśya tvamaśubhaṃ kartumicchasi

अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः ।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः

avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ

अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम् ।
नहि रामस्य भार्यां मामानीय स्वस्तिमान् भवेत्

apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyamindrasya jīvitum |
nahi rāmasya bhāryāṃ māmānīya svastimān bhavet

जीवेच्चिरं वज्रधरस्य पश्चा-
च्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम् ।
न मादृशीं राक्षस धर्षयित्वा
पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः

jīvecciraṃ vajradharasya paścā-
cchacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām |
na mādṛśīṃ rākṣasa dharṣayitvā
pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ