Aranya Kanda

Sarga 27: Trishira is slain

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तविंशः सर्गः ॥३-२७॥

20 verses · 27 of 75

What happens in this chapter

Trishira is slain

As Khara moves towards Rama, his general Trishira, the three-headed rakshasa, stops him and asks to be sent instead, swearing on his weapon that he will kill Rama, or else be killed, and that Khara may then fight. Khara agrees. Trishira drives at Rama in his shining chariot, roaring like a cloud heavy with water, and pierces his forehead with three arrows. Rama, unshaken, says to him with a smile: so this is the strength of a hero; now take my arrows. Rama strikes him in the chest with fourteen arrows, kills his four horses with four, fells his charioteer with eight, and breaks his banner. As Trishira jumps from the chariot, Rama cuts off his three heads with three swift arrows. The remaining rakshasas flee.

27.1

खरं तु रामाभिमुखं प्रयान्तं वाहिनीपतिः ।
राक्षसस्त्रिशिरा नाम संनिपत्येदमब्रवीत्

kharaṃ tu rāmābhimukhaṃ prayāntaṃ vāhinīpatiḥ |
rākṣasastriśirā nāma saṃnipatyedamabravīt

27.2

मां नियोजय विक्रान्तं त्वं निवर्तस्व साहसात् ।
पश्य रामं महाबाहुं संयुगे विनिपातितम्

māṃ niyojaya vikrāntaṃ tvaṃ nivartasva sāhasāt |
paśya rāmaṃ mahābāhuṃ saṃyuge vinipātitam

27.3

प्रतिजानामि ते सत्यमायुधं चाहमालभे ।
यथा रामं वधिष्यामि वधार्हं सर्वरक्षसाम्

pratijānāmi te satyamāyudhaṃ cāhamālabhe |
yathā rāmaṃ vadhiṣyāmi vadhārhaṃ sarvarakṣasām

27.4

अहं वास्य रणे मृत्युरेष वा समरे मम ।
विनिवर्त्य रणोत्साहं मुहूर्तं प्राश्निको भव

ahaṃ vāsya raṇe mṛtyureṣa vā samare mama |
vinivartya raṇotsāhaṃ muhūrtaṃ prāśniko bhava

27.5

प्रहृष्टो वा हते रामे जनस्थानं प्रयास्यसि ।
मयि वा निहते रामं संयुगाय प्रयास्यसि

prahṛṣṭo vā hate rāme janasthānaṃ prayāsyasi |
mayi vā nihate rāmaṃ saṃyugāya prayāsyasi

27.6

खरस्त्रिशिरसा तेन मृत्युलोभात् प्रसादितः ।
गच्छ युध्येत्यनुज्ञातो राघवाभिमुखो ययौ

kharastriśirasā tena mṛtyulobhāt prasāditaḥ |
gaccha yudhyetyanujñāto rāghavābhimukho yayau

27.7

त्रिशिरास्तु रथेनैव वाजियुक्तेन भास्वता ।
अभ्यद्रवद् रणे रामं त्रिशृङ्ग इव पर्वतः

triśirāstu rathenaiva vājiyuktena bhāsvatā |
abhyadravad raṇe rāmaṃ triśṛṅga iva parvataḥ

27.8

शरधारासमूहान् स महामेघ इवोत्सृजन् ।
व्यसृजत् सदृशं नादं जलार्द्रस्येव दुन्दुभेः

śaradhārāsamūhān sa mahāmegha ivotsṛjan |
vyasṛjat sadṛśaṃ nādaṃ jalārdrasyeva dundubheḥ

27.9

आगच्छन्तं त्रिशिरसं राक्षसं प्रेक्ष्य राघवः ।
धनुषा प्रतिजग्राह विधुन्वन् सायकान् शितान्

āgacchantaṃ triśirasaṃ rākṣasaṃ prekṣya rāghavaḥ |
dhanuṣā pratijagrāha vidhunvan sāyakān śitān

27.10

स सम्प्रहारस्तुमुलो रामत्रिशिरसोस्तदा ।
सम्बभूवातिबलिनोः सिंहकुञ्जरयोरिव

sa samprahārastumulo rāmatriśirasostadā |
sambabhūvātibalinoḥ siṃhakuñjarayoriva

27.11

ततस्त्रिशिरसा बाणैर्ललाटे ताडितस्त्रिभिः ।
अमर्षी कुपितो रामः संरब्ध इदमब्रवीत्

tatastriśirasā bāṇairlalāṭe tāḍitastribhiḥ |
amarṣī kupito rāmaḥ saṃrabdha idamabravīt

27.12

अहो विक्रमशूरस्य राक्षसस्येदृशं बलम् ।
पुष्पैरिव शरैर्योऽहं ललाटेऽस्मि परिक्षतः

aho vikramaśūrasya rākṣasasyedṛśaṃ balam |
puṣpairiva śarairyo'haṃ lalāṭe'smi parikṣataḥ

27.13

ममापि प्रतिगृह्णीष्व शरांश्चापगुणाच्च्युतान् ।
एवमुक्त्वा सुसंरब्धः शरानाशीविषोपमान्

mamāpi pratigṛhṇīṣva śarāṃścāpaguṇāccyutān |
evamuktvā susaṃrabdhaḥ śarānāśīviṣopamān

27.14

त्रिशिरोवक्षसि क्रुद्धो निजघान चतुर्दश ।
चतुर्भिस्तुरगानस्य शरैः संनतपर्वभिः

triśirovakṣasi kruddho nijaghāna caturdaśa |
caturbhisturagānasya śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ

27.15

न्यपातयत तेजस्वी चतुरस्तस्य वाजिनः ।
अष्टभिः सायकैः सूतं रथोपस्थे न्यपातयत्

nyapātayata tejasvī caturastasya vājinaḥ |
aṣṭabhiḥ sāyakaiḥ sūtaṃ rathopasthe nyapātayat

27.16

रामश्चिच्छेद बाणेन ध्वजं चास्य समुच्छ्रितम् ।
ततो हतरथात् तस्मादुत्पतन्तं निशाचरम्

rāmaściccheda bāṇena dhvajaṃ cāsya samucchritam |
tato hatarathāt tasmādutpatantaṃ niśācaram

27.17

चिच्छेद रामस्तं बाणैर्हृदये सोऽभवज्जडः ।
सायकैश्चाप्रमेयात्मा सामर्षस्तस्य रक्षसः

ciccheda rāmastaṃ bāṇairhṛdaye so'bhavajjaḍaḥ |
sāyakaiścāprameyātmā sāmarṣastasya rakṣasaḥ

27.18

शिरांस्यपातयत् त्रीणि वेगवद्भिस्त्रिभिः शरैः ।
स धूमशोणितोद्गारी रामबाणाभिपीडितः

śirāṃsyapātayat trīṇi vegavadbhistribhiḥ śaraiḥ |
sa dhūmaśoṇitodgārī rāmabāṇābhipīḍitaḥ

27.19

न्यपतत् पतितैः पूर्वं समरस्थो निशाचरः ।
हतशेषास्ततो भग्ना राक्षसाः खरसंश्रयाः

nyapatat patitaiḥ pūrvaṃ samarastho niśācaraḥ |
hataśeṣāstato bhagnā rākṣasāḥ kharasaṃśrayāḥ

27.20

द्रवन्ति स्म न तिष्ठन्ति व्याघ्रत्रस्ता मृगा इव ।
तान् खरो द्रवतो दृष्ट्वा निवर्त्य रुषितस्त्वरन् ।
राममेवाभिदुद्राव राहुश्चन्द्रमसं यथा

dravanti sma na tiṣṭhanti vyāghratrastā mṛgā iva |
tān kharo dravato dṛṣṭvā nivartya ruṣitastvaran |
rāmamevābhidudrāva rāhuścandramasaṃ yathā

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)