Virata Parva

Chapter 53: The Devas gather in the sky to watch

21 verses · 53 of 78

What happens in this chapter

The Devas gather in the sky to watch

Vaishampayana describes the heavens filling up above the field where Arjuna stands alone against the Kauravas. Indra brings the celestial palace Sudarshana and seats all the Devas on it: the Adityas, Vasus, Rudras, the two Ashvins and the Maruts. Bright canopies and garlands of gold hang in the air, a fragrant wind blows and the seasons offer their flowers, while no dust rises and the sun burns gently. The Prajapatis, the seven rishis and the royal sages are there too: Nahusha, Yayati, Mandhata, Bharata, Kuru, Shibi, Harishchandra, Raghu, Dasharatha and Bhagiratha. Pandu himself stands among them in the glory of his Rajasuya. Apsaras, Gandharvas, Yakshas, Nagas and Suparnas all wait to see one warrior fight many.

वैशंपायन उवाच

53.1

ततः सुदर्शनं नाम प्रासादं हरिवाहनः ।
सर्वान्देवान्समारोष्य प्रययो यत्र पाण्डवः

tataḥ sudarśanaṃ nāma prāsādaṃ harivāhanaḥ |
sarvāndevānsamāroṣya prayayo yatra pāṇḍavaḥ

53.2

स्थूणाराजिसहस्रं तु यत्र मध्ये प्रतिष्ठितम् ।
तत्र सूर्यपथेऽतिष्ठद्विमला महती सभा

sthūṇārājisahasraṃ tu yatra madhye pratiṣṭhitam |
tatra sūryapathe'tiṣṭhadvimalā mahatī sabhā

53.3

आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च मरुद्गणाः ।
तत्र श्वेतानि चक्राणि काञ्चनस्फाटिकानि च

ādityā vasavo rudrā aśvinau ca marudgaṇāḥ |
tatra śvetāni cakrāṇi kāñcanasphāṭikāni ca

53.4

तथा चित्राणि छत्राणि दिव्यरूपाणि भारत ।
मणिरत्नविचित्राणि नानारूपाणि भागशः ।
आकाशे सह दृश्यन्ते भानुमन्ति शुभानि च

tathā citrāṇi chatrāṇi divyarūpāṇi bhārata |
maṇiratnavicitrāṇi nānārūpāṇi bhāgaśaḥ |
ākāśe saha dṛśyante bhānumanti śubhāni ca

53.5

अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च ।
तथा धातुर्विधातुश्च मित्रस्य धनदस्य च ।
रुद्रस्य विष्णो सवितुस्त्रिदशानां तथैव च

agnerindrasya somasya yamasya varuṇasya ca |
tathā dhāturvidhātuśca mitrasya dhanadasya ca |
rudrasya viṣṇo savitustridaśānāṃ tathaiva ca

53.6

काञ्चनानि च दामानि विविधाश्चोत्तमस्रजः ।
दिव्यपुष्पाभिसवीतास्तत्र चित्राणि भेजिरे

kāñcanāni ca dāmāni vividhāścottamasrajaḥ |
divyapuṣpābhisavītāstatra citrāṇi bhejire

53.7

तस्मिंस्तु राजन्प्रासादे दिव्यरत्नविभूषिते ।
दिव्यगन्धसमायुक्ताः स्रजो दिव्याश्चकाशिरे

tasmiṃstu rājanprāsāde divyaratnavibhūṣite |
divyagandhasamāyuktāḥ srajo divyāścakāśire

53.8

दिव्यश्च वायुः प्रववौ गन्धमादाय सर्वशः ।
ऋतवः पुष्पमादाय समतिष्ठन्त भारत

divyaśca vāyuḥ pravavau gandhamādāya sarvaśaḥ |
ṛtavaḥ puṣpamādāya samatiṣṭhanta bhārata

53.9

प्रजानां पतयः सप्त सप्त चैव महर्षभः ।
तत्र देवर्षयश्चैव देवराजं दिवौकसः ।
इन्द्रेण सहिताः सर्वे त्रिदशाश्च व्यवस्थिताः

prajānāṃ patayaḥ sapta sapta caiva maharṣabhaḥ |
tatra devarṣayaścaiva devarājaṃ divaukasaḥ |
indreṇa sahitāḥ sarve tridaśāśca vyavasthitāḥ

53.10

न पङ्को न रजस्तत्र प्रविवेश कथंचन ।
आदित्यश्च विरूक्षोत्र नातिवेलमिवातपत्

na paṅko na rajastatra praviveśa kathaṃcana |
ādityaśca virūkṣotra nātivelamivātapat

53.11

दिव्यगन्धं समादाय वायुस्तत्राभिगच्छति ।
आकाशं च दिशः सर्वा दर्शनीयमदृश्यत

divyagandhaṃ samādāya vāyustatrābhigacchati |
ākāśaṃ ca diśaḥ sarvā darśanīyamadṛśyata

53.12

तत्र देवाः समारुह्य तं दिव्यं सर्वतःप्रभम् ।
अम्बरे विमलेऽतिष्ठन्प्रासादं कामगामिनम्

tatra devāḥ samāruhya taṃ divyaṃ sarvataḥprabham |
ambare vimale'tiṣṭhanprāsādaṃ kāmagāminam

53.13

तत्र राजर्षयश्चैव समारुह्य दिवौकसः ।
श्वेतो राजा वसुमनास्तथा भद्रः प्रदर्शनः

tatra rājarṣayaścaiva samāruhya divaukasaḥ |
śveto rājā vasumanāstathā bhadraḥ pradarśanaḥ

53.14

नृगो ययातिर्नहुपो मान्धात भरतः कुरुः ।
अष्टकश्च शिबिश्चोभौ स च राजा पुरूरवाः

nṛgo yayātirnahupo māndhāta bharataḥ kuruḥ |
aṣṭakaśca śibiścobhau sa ca rājā purūravāḥ

53.15

डम्भोद्भवः कार्तवीर्यो ह्यर्जुनः सगरस्तथा ।
दिलीपः केरलः पूरुः शर्यातिः सोमकस्तदा

ḍambhodbhavaḥ kārtavīryo hyarjunaḥ sagarastathā |
dilīpaḥ keralaḥ pūruḥ śaryātiḥ somakastadā

53.16

हरिश्चन्द्रश्च तेजस्वी रघुर्दशरथस्तथा ।
भगीरथश्च राजर्षिः सर्वे च जनमेजय

hariścandraśca tejasvī raghurdaśarathastathā |
bhagīrathaśca rājarṣiḥ sarve ca janamejaya

53.17

पाण्डुश्चैव महाराजश्चामरव्यजनोज्ज्वलः ।
छत्रेण ध्रियमाणेन राजसूयश्रिया वृतः

pāṇḍuścaiva mahārājaścāmaravyajanojjvalaḥ |
chatreṇa dhriyamāṇena rājasūyaśriyā vṛtaḥ

53.18

एते चान्ये च बहवः पुण्यशीलाः शुचिव्रताः ।
कीर्तिमन्तो महावीर्यास्तत्रैवासन्दिवि स्थिताः

ete cānye ca bahavaḥ puṇyaśīlāḥ śucivratāḥ |
kīrtimanto mahāvīryāstatraivāsandivi sthitāḥ

53.19

गणाश्चाप्सरसां सर्वे गन्धर्वाश्चापि सर्वशः ।
दैत्यराक्षसयक्षाश्च सुपर्णाः पन्नगास्तथा

gaṇāścāpsarasāṃ sarve gandharvāścāpi sarvaśaḥ |
daityarākṣasayakṣāśca suparṇāḥ pannagāstathā

53.20

वासवप्रमुखाः सर्वे देवाश्च सगणेश्वराः ।
आसंस्तत्र समारूढाः संग्रामं तं दिदृक्षवः

vāsavapramukhāḥ sarve devāśca sagaṇeśvarāḥ |
āsaṃstatra samārūḍhāḥ saṃgrāmaṃ taṃ didṛkṣavaḥ

53.21

इत्यम्बरे व्यवस्थाय प्रासादस्था दिवौकसः ।
एकस्य च बहूनां च युद्धं द्रुष्टुं व्यवस्थिताः ॥
सर्वथा हि मया श्रेयो वक्तव्यं कुरुनन्दन

ityambare vyavasthāya prāsādasthā divaukasaḥ |
ekasya ca bahūnāṃ ca yuddhaṃ druṣṭuṃ vyavasthitāḥ ||
sarvathā hi mayā śreyo vaktavyaṃ kurunandana

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)