Virata Parva

Chapter 35: Susharma captures Virata, Bhima frees him

71 verses · 35 of 78

What happens in this chapter

Susharma captures Virata, Bhima frees him

When the moon rises the fighting resumes. Susharma and his brother Suvarma break Virata's chariot, and Susharma seizes the king alive and carries him off on his own car, and the Matsya army scatters. Yudhishthira tells Bhima to free Virata. Bhima wants to uproot a huge tree as his weapon, but Yudhishthira forbids it, lest such superhuman deeds betray him, and bids him take a bow or sword like an ordinary man. Bhima takes a bow and scatters the Trigartas. Virata frees himself, the twins and Yudhishthira cut down hundreds, and Bhima leaps onto Susharma's chariot, seizes him by the hair and knocks him senseless. He demands that Susharma declare himself a slave in every assembly. Yudhishthira gently says to release him, and the shamed king departs.

वैशंपायन उवाच

35.1

तमसाऽभिप्लुते लोके रजसा चैव भारत ।
व्यतिष्ठन्त मुहूर्तं ते व्यूढानीकाः प्रहारिणम् ॥ 1

tamasā'bhiplute loke rajasā caiva bhārata |
vyatiṣṭhanta muhūrtaṃ te vyūḍhānīkāḥ prahāriṇam || 1

35.2

ततोऽन्धकारं प्रणुदन्नुदतिष्ठन्निशाकरः ।
कुर्वाणो विमलां रात्रिं दर्शयन्क्षत्रियान्रणे ॥ 2

tato'ndhakāraṃ praṇudannudatiṣṭhanniśākaraḥ |
kurvāṇo vimalāṃ rātriṃ darśayankṣatriyānraṇe || 2

35.3

ततः प्रकाशमासाद्य पुनर्युद्धमवर्तत ।
घोररूपं तदा तेषामवेक्ष्य तु परस्परम् ॥ 3

tataḥ prakāśamāsādya punaryuddhamavartata |
ghorarūpaṃ tadā teṣāmavekṣya tu parasparam || 3

35.4

तथैव तेषां तुमुलानि तानि क्रुद्धानि चान्योन्यमभिद्रवन्ति ।
गदासिपट्टैश्च परश्वथैश्च प्रासैश्च तीक्ष्णाग्रसुधौतधारैः ॥ 4

tathaiva teṣāṃ tumulāni tāni kruddhāni cānyonyamabhidravanti |
gadāsipaṭṭaiśca paraśvathaiśca prāsaiśca tīkṣṇāgrasudhautadhāraiḥ || 4

35.5

बलं तु मात्स्यस्य बलेन राजा सर्वं त्रिगर्ताधिपतिः सुशर्मा ।
प्रमथ्य जित्वा च निपीड्य मत्स्यान्विराटमोजस्विनमभ्यधावत् ॥ 5

balaṃ tu mātsyasya balena rājā sarvaṃ trigartādhipatiḥ suśarmā |
pramathya jitvā ca nipīḍya matsyānvirāṭamojasvinamabhyadhāvat || 5

35.6

मत्ताविव वृषौ तौ तु गजाविव मदोद्धतौ ।
सिंहाविव गजग्राहौ शक्रवृत्राविवोद्धतौ ॥ 6

mattāviva vṛṣau tau tu gajāviva madoddhatau |
siṃhāviva gajagrāhau śakravṛtrāvivoddhatau || 6

35.7

उभौ तुल्यबलोत्साहावुभौ तुल्यपराक्रमौ ।
उभौ तुल्यास्रविक्षेपावुभौ युद्धविशारदौ ॥ 7

ubhau tulyabalotsāhāvubhau tulyaparākramau |
ubhau tulyāsravikṣepāvubhau yuddhaviśāradau || 7

35.8

तौ निहत्य पृथग्धुर्यानुभयोः पार्ष्णिसारथी ।
आस्तां तुल्यधनुर्ग्राहौ कृष्णकंसाविवोद्धतौ ॥ 8

tau nihatya pṛthagdhuryānubhayoḥ pārṣṇisārathī |
āstāṃ tulyadhanurgrāhau kṛṣṇakaṃsāvivoddhatau || 8

35.9

ततः सुशर्मा त्रैगर्तः सह भ्रात्रा सुवर्मणा ।
अभ्यद्रवन्मत्स्यराजं रथव्रातेन सर्वशः ॥ 9

tataḥ suśarmā traigartaḥ saha bhrātrā suvarmaṇā |
abhyadravanmatsyarājaṃ rathavrātena sarvaśaḥ || 9

35.10

ततो रथाभ्यां प्रस्कन्द्य भ्रातरौ क्षत्रियर्षभौ ।
गदापाणी सुसंरब्धौ समभ्यद्रवतां जवात् ॥ 10

tato rathābhyāṃ praskandya bhrātarau kṣatriyarṣabhau |
gadāpāṇī susaṃrabdhau samabhyadravatāṃ javāt || 10

35.11

सुशर्मा परवीरघ्नो बलवान्वीर्यवान्गदी ।
विरथं मत्स्यराजानं जीवग्राहमथाग्रहीत् ॥ 11

suśarmā paravīraghno balavānvīryavāngadī |
virathaṃ matsyarājānaṃ jīvagrāhamathāgrahīt || 11

35.12

तमुन्मथ्य सुशर्मा तु युवतीमिव कामुकः ।
स्यन्दनं स्वं समारोप्य प्रययौ भीमविक्रमः ॥ 12

tamunmathya suśarmā tu yuvatīmiva kāmukaḥ |
syandanaṃ svaṃ samāropya prayayau bhīmavikramaḥ || 12

35.13

तस्मिन्गृहीते विरथे विराटे बलवत्तरे ।
बलं सर्वं विभग्नं तन्निरुत्साहं निराशकम् ॥ 13

tasmingṛhīte virathe virāṭe balavattare |
balaṃ sarvaṃ vibhagnaṃ tannirutsāhaṃ nirāśakam || 13

35.14

प्राद्रवन्त भयान्मात्स्यास्त्रिगर्तैरर्दिता रणे ।
विदिक्षुः दिक्षु सर्वासु पलायन्ति च यान्ति च ॥ 14

prādravanta bhayānmātsyāstrigartairarditā raṇe |
vidikṣuḥ dikṣu sarvāsu palāyanti ca yānti ca || 14

35.15

तेषु विद्रांव्यमाणेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भिमसेनमरिन्दमम् ॥ 15

teṣu vidrāṃvyamāṇeṣu kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
abhyabhāṣata dharmātmā bhimasenamarindamam || 15

35.16

मात्स्यराजस्त्रिगर्तेन परामृष्टः सुशर्मणा ।
तं मोक्षय महाबाही मा गमद्द्विषतां वशम् ॥ 16

mātsyarājastrigartena parāmṛṣṭaḥ suśarmaṇā |
taṃ mokṣaya mahābāhī mā gamaddviṣatāṃ vaśam || 16

35.17

भीमसेनः महाबाहो गृहीतं तु सुशर्मणा ।
त्रायस्व मोचय क्षिप्रमस्मत्प्रीतिकरं नृपम् ॥ 17

bhīmasenaḥ mahābāho gṛhītaṃ tu suśarmaṇā |
trāyasva mocaya kṣipramasmatprītikaraṃ nṛpam || 17

35.18

उषिताः स्म सुखं सर्वे सर्वकामैः सुपूजिताः ।
भीमसेन त्वया कार्या तस्य वातस्य निष्कृतिः ॥ 18

uṣitāḥ sma sukhaṃ sarve sarvakāmaiḥ supūjitāḥ |
bhīmasena tvayā kāryā tasya vātasya niṣkṛtiḥ || 18

35.19

तं तथावादिनं तत्र भीमसेनो महाबलः ।
अभ्यभाषत दुर्धर्षो रणमध्ये युधिष्ठिरम् ॥ 19

taṃ tathāvādinaṃ tatra bhīmaseno mahābalaḥ |
abhyabhāṣata durdharṣo raṇamadhye yudhiṣṭhiram || 19

35.20

अहमेनं परित्रास्ये शासनात्तव पार्थिव ।
पश्येदं सुमहत्कर्म युध्यतो मम शत्रुभिः ॥ 20

ahamenaṃ paritrāsye śāsanāttava pārthiva |
paśyedaṃ sumahatkarma yudhyato mama śatrubhiḥ || 20

35.21

स्वबाहुबलमाश्रित्य परेषामसमं रणे ।
एकान्तमाश्रितो राजंस्तिष्ठ त्वं भ्रातृभिः सह ॥ 21

svabāhubalamāśritya pareṣāmasamaṃ raṇe |
ekāntamāśrito rājaṃstiṣṭha tvaṃ bhrātṛbhiḥ saha || 21

35.22

अयं वृक्षो महाशाखो गिरिमात्रो वनस्पतिः ।
अहमेनं समारुज्य पोथयिष्यामि शात्रवान् ॥ 22

ayaṃ vṛkṣo mahāśākho girimātro vanaspatiḥ |
ahamenaṃ samārujya pothayiṣyāmi śātravān || 22

35.23

तं मत्तमिव मातङ्गं वीक्षमाणं वनस्पतिम् ।
अब्रवीद्भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ 23

taṃ mattamiva mātaṅgaṃ vīkṣamāṇaṃ vanaspatim |
abravīdbhrātaraṃ vīraṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ || 23

35.24

भीम मा साहसं कार्षीस्तिष्ठत्वेष वनस्पतिः ॥ 24

bhīma mā sāhasaṃ kārṣīstiṣṭhatveṣa vanaspatiḥ || 24

35.25

मा त्वां वृक्षेण कर्माणि कुर्वन्तमतिमानुषम् ।
जनाः समवबुध्येरन्भीमोऽयमिति भारत ॥ 25

mā tvāṃ vṛkṣeṇa karmāṇi kurvantamatimānuṣam |
janāḥ samavabudhyeranbhīmo'yamiti bhārata || 25

35.26

मा ग्रहीस्त्वमिमं वृक्षं सिंहनादं च मा नद ।
कर्मणा सिंहनादेन विज्ञास्यन्ति जना ध्रुवम् ॥ 26

mā grahīstvamimaṃ vṛkṣaṃ siṃhanādaṃ ca mā nada |
karmaṇā siṃhanādena vijñāsyanti janā dhruvam || 26

35.27

इमं वृक्षं गृहीत्वा त्वं नेमां सेनामभिद्रव ।
वृक्षं च त्वां रुजन्तं वै विज्ञास्यति जनो ध्रुवं ॥ 27

imaṃ vṛkṣaṃ gṛhītvā tvaṃ nemāṃ senāmabhidrava |
vṛkṣaṃ ca tvāṃ rujantaṃ vai vijñāsyati jano dhruvaṃ || 27

35.28

अन्यदेवायुधं गृह्य प्रतिपद्यस्व मानुषम् ।
चापं वा यदि वा शक्तिं निस्त्रिंशं वा परश्वथम् ॥ 28

anyadevāyudhaṃ gṛhya pratipadyasva mānuṣam |
cāpaṃ vā yadi vā śaktiṃ nistriṃśaṃ vā paraśvatham || 28

35.29

यदेव मानुषं भीम भवेदन्यैरलक्षितम् ।
तदेवायुधमादाय मोचयाशु महीतिम् ॥ 29

yadeva mānuṣaṃ bhīma bhavedanyairalakṣitam |
tadevāyudhamādāya mocayāśu mahītim || 29

35.30

यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारौ महाबलौ ।
व्यायच्छतस्ते समरे मत्स्यराजं परीप्स्रतः ॥ 30

yamau ca cakrarakṣau te bhavitārau mahābalau |
vyāyacchataste samare matsyarājaṃ parīpsrataḥ || 30

35.31

भ्रातुर्वचनमादाय भीमो वृक्षं विसृज्य च ।
चापमादाय संप्राप्तो रथमास्थाय पाण्डवः ॥ 31

bhrāturvacanamādāya bhīmo vṛkṣaṃ visṛjya ca |
cāpamādāya saṃprāpto rathamāsthāya pāṇḍavaḥ || 31

35.32

व्यमुञ्चच्छरवर्षाणि सतोय इव तोयदः ।
तं भीमो भीमकर्माणं शुशर्माणमथाऽऽद्रवत् ॥ 32

vyamuñcaccharavarṣāṇi satoya iva toyadaḥ |
taṃ bhīmo bhīmakarmāṇaṃ śuśarmāṇamathā''dravat || 32

35.33

विराटमभिवीक्ष्यैनं तिष्ठितिष्ठेति चावदत् ॥ 33

virāṭamabhivīkṣyainaṃ tiṣṭhitiṣṭheti cāvadat || 33

35.34

सुशर्मा चिन्तयामास कालान्तकयमोपमम् ।
तिष्ठतिष्ठेति भाषन्तं पृष्ठतो रथपुङ्गवः ॥ 34

suśarmā cintayāmāsa kālāntakayamopamam |
tiṣṭhatiṣṭheti bhāṣantaṃ pṛṣṭhato rathapuṅgavaḥ || 34

35.35

पश्यतां सुमहत्कर्म महद्युद्धमुपस्थितम् ।
परावृत्तो धनुर्गृह्य सुशर्मा भ्रातृभिः सह ॥ 35

paśyatāṃ sumahatkarma mahadyuddhamupasthitam |
parāvṛtto dhanurgṛhya suśarmā bhrātṛbhiḥ saha || 35

35.36

निमेषान्तरमात्रेण भीमसेनेन ते रथाः ।
रथानां च गजानां च वाजिनां च ससादिनां ॥ 36

nimeṣāntaramātreṇa bhīmasenena te rathāḥ |
rathānāṃ ca gajānāṃ ca vājināṃ ca sasādināṃ || 36

35.37

सहस्रशतसंघाताः शूराणामुग्रधन्विनाम् ।
पातिता भीमसेनेन विराटस्य समीपतः ॥ 37

sahasraśatasaṃghātāḥ śūrāṇāmugradhanvinām |
pātitā bhīmasenena virāṭasya samīpataḥ || 37

35.38

पत्तयो निहतास्तेषां गदां गृह्य महात्मना ॥ 38

pattayo nihatāsteṣāṃ gadāṃ gṛhya mahātmanā || 38

35.39

तद्दृष्ट्वा तादृशं युद्धं सुशर्मा युद्धदुर्मदः ।
चिन्तयामास मनसा किं शेषं हि बलस्य मे ॥ 39

taddṛṣṭvā tādṛśaṃ yuddhaṃ suśarmā yuddhadurmadaḥ |
cintayāmāsa manasā kiṃ śeṣaṃ hi balasya me || 39

35.40

अपरो दृश्यते सैन्ये पुरा मग्नो महाबले ।
आकर्णपूर्णेन तदा धनुषा प्रत्यदृश्यत ॥ 40

aparo dṛśyate sainye purā magno mahābale |
ākarṇapūrṇena tadā dhanuṣā pratyadṛśyata || 40

35.41

सुशर्मा सायकांस्तीक्ष्णान्क्षिपते च पुनःपुनः ॥ 41

suśarmā sāyakāṃstīkṣṇānkṣipate ca punaḥpunaḥ || 41

35.42

ततः समस्तास्ते सर्वे तुरगानभ्यचोदयन् ।
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणास्त्रिगर्तान्प्रत्यमर्षणाः ॥ 42

tataḥ samastāste sarve turagānabhyacodayan |
divyamastraṃ vikurvāṇāstrigartānpratyamarṣaṇāḥ || 42

35.43

तान्निवृत्तरथान्दृष्ट्वा पाण्डवास्तां महाचमूम् ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ 43

tānnivṛttarathāndṛṣṭvā pāṇḍavāstāṃ mahācamūm |
vairāṭiḥ paramakruddho yuyudhe paramādbhutam || 43

35.44

त्रिगर्ताः समभिक्रम्य अयुध्यन्त जयैषिणः ।
तान्भीमसेनः संक्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
वैराटिः परमक्रुद्धो युयुधे परमाद्भुतम् ॥ 44

trigartāḥ samabhikramya ayudhyanta jayaiṣiṇaḥ |
tānbhīmasenaḥ saṃkruddhaḥ sarvaśastrabhṛtāṃvaraḥ |
vairāṭiḥ paramakruddho yuyudhe paramādbhutam || 44

35.45

सहस्रं प्राहिणीद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलश्चापि सप्तैव शतानि प्राहिणोच्छरैः ॥ 45

sahasraṃ prāhiṇīdrājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
nakulaścāpi saptaiva śatāni prāhiṇoccharaiḥ || 45

35.46

शतानि त्रीणि शूराणां सहदेवः प्रतापवान् ।
युधिष्ठिरसमादिष्टो निजघ्ने पुरुषर्षभः ॥ 46

śatāni trīṇi śūrāṇāṃ sahadevaḥ pratāpavān |
yudhiṣṭhirasamādiṣṭo nijaghne puruṣarṣabhaḥ || 46

35.47

प्रविश्य महतीं सेनां त्रिगर्तानां महाबलः ।
क्षोभयन्सर्वभूतानि सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ 47

praviśya mahatīṃ senāṃ trigartānāṃ mahābalaḥ |
kṣobhayansarvabhūtāni siṃhaḥ kṣudramṛgāniva || 47

35.48

ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महाबलः ।
अभिद्रुत्य सुशर्माणं शरैरभ्यहनद्धृशम् ॥ 48

tato yudhiṣṭhiro rājā tvaramāṇo mahābalaḥ |
abhidrutya suśarmāṇaṃ śarairabhyahanaddhṛśam || 48

35.49

सुशर्माऽपि सुसंक्रुद्धस्त्वराणो युधिष्ठिरम् ।
अविध्यद्दशभिर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ 49

suśarmā'pi susaṃkruddhastvarāṇo yudhiṣṭhiram |
avidhyaddaśabhirbāṇaiścaturbhiścaturo hayān || 49

35.50

ततो राजन्क्षिप्रकारी कुन्तीऽपुत्रो वृकोदरः ।
समासाद्य सुशर्माणमश्वांस्तस्य न्यपातयत् ॥ 50

tato rājankṣiprakārī kuntī'putro vṛkodaraḥ |
samāsādya suśarmāṇamaśvāṃstasya nyapātayat || 50

35.51

पृष्ठगोषौ च तस्याथ हत्वा परमसायकैः ।
अथास्य सारथिं क्रुद्धो रथोपस्थादपतयत् ॥ 51

pṛṣṭhagoṣau ca tasyātha hatvā paramasāyakaiḥ |
athāsya sārathiṃ kruddho rathopasthādapatayat || 51

35.52

चक्ररक्षस्तु शूरश्च शोणाश्वो नाम नामतः ।
स भयाद्विरथं दृष्ट्वा त्रैगर्तं व्याजहात्तदा ॥ 52

cakrarakṣastu śūraśca śoṇāśvo nāma nāmataḥ |
sa bhayādvirathaṃ dṛṣṭvā traigartaṃ vyājahāttadā || 52

35.53

ततो विराटः प्रस्कन्द्य रथादथ सुशर्मणः ।
गदामस्य परामृश्य तमेवाभ्यहनद्बली ॥ 53

tato virāṭaḥ praskandya rathādatha suśarmaṇaḥ |
gadāmasya parāmṛśya tamevābhyahanadbalī || 53

35.54

स चचार गदापाणिर्वृद्धोऽपि तरुणो यथा ॥ 54

sa cacāra gadāpāṇirvṛddho'pi taruṇo yathā || 54

35.55

भीमस्तु भीमसंकाशो रथात्प्रस्कन्द्य वीर्यवान् ।
उत्प्लुत्य गत्वा वेगेन तद्रथे विनिपत्य च ।
सुशर्मणः शिरोऽगुह्णात्पुनराश्वास्य युध्यतः ॥ 55

bhīmastu bhīmasaṃkāśo rathātpraskandya vīryavān |
utplutya gatvā vegena tadrathe vinipatya ca |
suśarmaṇaḥ śiro'guhṇātpunarāśvāsya yudhyataḥ || 55

35.56

अग्राद्गिरेर्विनिक्षिप्य सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ।
ऊर्ध्वमुत्प्लृत्य मार्जार आखोर्यद्वच्छिरो रुषा ॥ 56

agrādgirervinikṣipya siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā |
ūrdhvamutplṛtya mārjāra ākhoryadvacchiro ruṣā || 56

35.57

समुद्यम्य तु रोषात्तं निष्पिपेष महीतले ।
यदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरद्विलपिष्यतः ॥ 57

samudyamya tu roṣāttaṃ niṣpipeṣa mahītale |
yadā mūrdhni mahābāhuḥ prāharadvilapiṣyataḥ || 57

35.58

तस्य जानु ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निना ।
स मोहमगमद्राजा प्रहारवरपीडितः ॥ 58

tasya jānu dadau bhīmo jaghne cainamaratninā |
sa mohamagamadrājā prahāravarapīḍitaḥ || 58

35.59

तस्मिन्वीरे गृहीते तु त्रिगर्तानां महारथे ।
अभज्यत बलं सर्वं त्रिगर्तानां भयातुरम् ॥ 59

tasminvīre gṛhīte tu trigartānāṃ mahārathe |
abhajyata balaṃ sarvaṃ trigartānāṃ bhayāturam || 59

35.60

निवृत्य गास्ततः सर्वाः पाण्डुपुत्रा महारथाः ।
अवजित्य सुशर्माणं धनं चादाय सर्वशः ॥ 60

nivṛtya gāstataḥ sarvāḥ pāṇḍuputrā mahārathāḥ |
avajitya suśarmāṇaṃ dhanaṃ cādāya sarvaśaḥ || 60

35.61

स्वबाहुबलसंपन्ना ह्रीनिषेवा यतव्रताः ।
विराटस्य महात्मानः परिक्लेशविनाशनाः ।
स्थिताः समक्षं ते सर्वे त्वथ भीमोऽभ्यभाषत ॥ 61

svabāhubalasaṃpannā hrīniṣevā yatavratāḥ |
virāṭasya mahātmānaḥ parikleśavināśanāḥ |
sthitāḥ samakṣaṃ te sarve tvatha bhīmo'bhyabhāṣata || 61

35.62

नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुमर्हति ।
किंनु शक्यं मया कर्तुं यद्राजा सततं घृणी ।
गले गृहीत्वा राजानमानीय विवशं वशम् ॥ 62

nāyaṃ pāpasamācāro matto jīvitumarhati |
kiṃnu śakyaṃ mayā kartuṃ yadrājā satataṃ ghṛṇī |
gale gṛhītvā rājānamānīya vivaśaṃ vaśam || 62

35.63

तत एनं विचेष्टन्तं बद्ध्वा पार्थो वृकोदरः ।
रथमारोपयामास विसंज्ञं पांसुगुण्ठितम् ॥ 63

tata enaṃ viceṣṭantaṃ baddhvā pārtho vṛkodaraḥ |
rathamāropayāmāsa visaṃjñaṃ pāṃsuguṇṭhitam || 63

35.64

अभ्येत्य रणमध्यस्थमभ्यगच्छद्युधिष्ठिरम् ।
दर्शयामास भीमस्तु सुशर्माणं नराधिपम् ॥ 64

abhyetya raṇamadhyasthamabhyagacchadyudhiṣṭhiram |
darśayāmāsa bhīmastu suśarmāṇaṃ narādhipam || 64

35.65

प्रोवाच पुरुषव्याघ्रो भीममाहवशोभिनम् ।
तं राजा प्राहसद्दृष्ट्वा मुच्यतां वै नराधमः ॥ 65

provāca puruṣavyāghro bhīmamāhavaśobhinam |
taṃ rājā prāhasaddṛṣṭvā mucyatāṃ vai narādhamaḥ || 65

35.66

एवमुक्तोऽब्रवीद्भीमः सुशर्माणं महाबलम् ।
जीवितुं चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदतः शृणु ॥ 66

evamukto'bravīdbhīmaḥ suśarmāṇaṃ mahābalam |
jīvituṃ cecchase mūḍha hetuṃ me gadataḥ śṛṇu || 66

35.67

दासोस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु च ।
एवं ते जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधिः ॥ 67

dāsosmīti tvayā vācyaṃ saṃsatsu ca sabhāsu ca |
evaṃ te jīvitaṃ dadyāmeṣa yuddhajito vidhiḥ || 67

35.68

तमुवाच ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वचः ।
मुञ्चमुञ्चाधमाचारं प्रमाणं यदि ते वयम् ॥ 68

tamuvāca tato jyeṣṭho bhrātā sapraṇayaṃ vacaḥ |
muñcamuñcādhamācāraṃ pramāṇaṃ yadi te vayam || 68

35.69

दासभावं गतो ह्येष विराटस्य महीपतेः ।
अदासो गच्छ मुक्तोसि मैवं कार्षीः कदाचन ॥ 69

dāsabhāvaṃ gato hyeṣa virāṭasya mahīpateḥ |
adāso gaccha muktosi maivaṃ kārṣīḥ kadācana || 69

35.70

एवमुक्ते तु सव्रीडः सुशर्माऽसीदधोमुखः ।
स मुक्तोऽभ्येत्य राजानमभिवाद्य प्रतस्थिवान् ॥ 70

evamukte tu savrīḍaḥ suśarmā'sīdadhomukhaḥ |
sa mukto'bhyetya rājānamabhivādya pratasthivān || 70

35.71

विसृज्य तु सुशर्माणं पाण्डवास्ते हतद्विषः ।
स्वबाहुबलसंपन्ना हीनिषेवा यतव्रताः ।
संग्रामशिरसो मध्ये तां रात्रिं सुखिनोऽवसन् ॥ 71

visṛjya tu suśarmāṇaṃ pāṇḍavāste hatadviṣaḥ |
svabāhubalasaṃpannā hīniṣevā yatavratāḥ |
saṃgrāmaśiraso madhye tāṃ rātriṃ sukhino'vasan || 71

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)