Udyoga Parva

Chapter 85: Rest houses built for Shri Krishna

इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि पञ्चशीतितमोऽध्यायः ॥

18 verses · 85 of 196

What happens in this chapter

Rest houses built for Shri Krishna

Learning from messengers that Madhusudana is coming, Dhritarashtra, thrilled, tells Bhishma, Drona, Sanjaya, Vidura and Duryodhana that women, children and old men talk of nothing else in every house and square. Shri Krishna must be honoured, for that is eternal dharma: honoured he brings happiness, slighted he brings sorrow. He orders halls stocked with every comfort to be raised along the road. Bhishma and the others approve. Duryodhana has many lovely pavilions built at pleasant spots, filled with jewels, food, drink, garlands and perfumes, and a special one at Vrikasthala for his lodging, then reports it to his father. Keshava passes all those halls and their treasures without a glance and goes on toward the Kuru city.

वैशंपायन उवाच

85.1

तदा दूतैः समाज्ञाय आयान्तं मधुसूदनम् ।
धृतराष्ट्रोऽब्रवीद्भीष्ममर्चयित्वा महाभुजम्

tadā dūtaiḥ samājñāya āyāntaṃ madhusūdanam |
dhṛtarāṣṭro'bravīdbhīṣmamarcayitvā mahābhujam

85.2

द्रोणं च सञ्जयं चैव विदुरं च महामतिम् ।
दुर्योदनं सहामात्यं हृष्टरोमाऽब्रवीदिदम्

droṇaṃ ca sañjayaṃ caiva viduraṃ ca mahāmatim |
duryodanaṃ sahāmātyaṃ hṛṣṭaromā'bravīdidam

85.3

अद्भुतं महादाश्चर्यं श्रूयते कुरुनन्दन ।
स्त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च कथयन्ति गृहेगृहे

adbhutaṃ mahādāścaryaṃ śrūyate kurunandana |
striyo bālāśca vṛddhāśca kathayanti gṛhegṛhe

85.4

सत्कृत्याचक्षते चान्ये तथैवान्ये समागताः ।
पृथग्वादाश्च वर्तन्ते चत्वरेषु सभासु च

satkṛtyācakṣate cānye tathaivānye samāgatāḥ |
pṛthagvādāśca vartante catvareṣu sabhāsu ca

85.5

उपायास्यति दाशार्हः पाण्डवार्थे पराक्रमी ।
स नो मान्यश्च पूज्यश्च सर्वथा मधुसूदनः

upāyāsyati dāśārhaḥ pāṇḍavārthe parākramī |
sa no mānyaśca pūjyaśca sarvathā madhusūdanaḥ

85.6

तस्मिन्हि यात्रा लोकस्य भूतानामीश्वरोऽहि सः ।
तस्मिन्धृतिश्च वीर्यं च प्रज्ञा चौजश्च माधवे

tasminhi yātrā lokasya bhūtānāmīśvaro'hi saḥ |
tasmindhṛtiśca vīryaṃ ca prajñā caujaśca mādhave

85.7

स मान्यतां नरश्रेष्ठः स हि धर्मः सनातनः ।
पूजितो हि सुखाय स्यादसुखः स्यादपूजितः

sa mānyatāṃ naraśreṣṭhaḥ sa hi dharmaḥ sanātanaḥ |
pūjito hi sukhāya syādasukhaḥ syādapūjitaḥ

85.8

स चेत्तुप्यति दाशार्ह उपचरैररिन्दमः ।
कृष्णात्सर्वानभिप्रायान्प्राप्स्यामः सर्वराजसु

sa cettupyati dāśārha upacarairarindamaḥ |
kṛṣṇātsarvānabhiprāyānprāpsyāmaḥ sarvarājasu

85.9

तस्य पूजार्थमद्यैव संविधस्त्व परन्तप ।
सभाः पथि विधीयन्तां सर्वकामसमन्विताः

tasya pūjārthamadyaiva saṃvidhastva parantapa |
sabhāḥ pathi vidhīyantāṃ sarvakāmasamanvitāḥ

85.10

यथा प्रीतिर्महाबाहो त्वयि जायेत तस्य वै ।
तथा कुरुष्व गान्धारे कथं वा भीष्म मन्यसे

yathā prītirmahābāho tvayi jāyeta tasya vai |
tathā kuruṣva gāndhāre kathaṃ vā bhīṣma manyase

85.11

ततो भीष्मादयः सर्वे धृतराष्ट्रं जनाधिपम् ।
ऊचुःक परममित्येवं पूजयन्तोऽस्य तद्वचः

tato bhīṣmādayaḥ sarve dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam |
ūcuḥka paramamityevaṃ pūjayanto'sya tadvacaḥ

85.12

तेषामनुमतं ज्ञात्वा राजा दुर्योधनस्तदा ।
सभावास्तूनि रम्याणि प्रदेष्टुमुपचक्रमे

teṣāmanumataṃ jñātvā rājā duryodhanastadā |
sabhāvāstūni ramyāṇi pradeṣṭumupacakrame

85.13

ततो देशेषु देशेषु रमणीयेषु भागशः ।
सर्वरत्नसमाकीर्णाः सभाश्चक्रुरनेकशः

tato deśeṣu deśeṣu ramaṇīyeṣu bhāgaśaḥ |
sarvaratnasamākīrṇāḥ sabhāścakruranekaśaḥ

85.14

आसनानि विचित्राणि युतानि विविधैर्गुणैः ।
स्त्रियो गन्धानलङ्कानारान्सूक्ष्माणि वसनानि च

āsanāni vicitrāṇi yutāni vividhairguṇaiḥ |
striyo gandhānalaṅkānārānsūkṣmāṇi vasanāni ca

85.15

गुणवन्त्यन्नपानानि भोज्यानि विविधानि च ।
माल्यानि च सुगन्धीनि तानि राजा ददौ ततः

guṇavantyannapānāni bhojyāni vividhāni ca |
mālyāni ca sugandhīni tāni rājā dadau tataḥ

85.16

विशेवतश्च वासार्थं सभां ग्रामे वृकस्थले ।
विदधे कौरवो राजा बहुरत्नां मनोरमाम्

viśevataśca vāsārthaṃ sabhāṃ grāme vṛkasthale |
vidadhe kauravo rājā bahuratnāṃ manoramām

85.17

एतद्विधाय वै सर्वं देवार्हमतिमानुषम् ।
आचख्यौ धृतराष्ट्राय राजा दुर्योधनस्तदा

etadvidhāya vai sarvaṃ devārhamatimānuṣam |
ācakhyau dhṛtarāṣṭrāya rājā duryodhanastadā

85.18

ताः सभाः केशवः सर्वा रत्नानि विविधानि च ।
असमीक्ष्यैव दाशार्ह उपायात्कुरुसद्म तत्

tāḥ sabhāḥ keśavaḥ sarvā ratnāni vividhāni ca |
asamīkṣyaiva dāśārha upāyātkurusadma tat

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)