यथैव पाण्डवाः सर्वे पराक्रान्ता जिगीषवः ।
तथौभिसरास्तेषां त्यक्तात्मानो जये धृताः
yathaiva pāṇḍavāḥ sarve parākrāntā jigīṣavaḥ |
tathaubhisarāsteṣāṃ tyaktātmāno jaye dhṛtāḥ
Udyoga Parva
Chapter 53: Dhritarashtra counts the enemy and pleads for peace
इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि यानसन्धिपर्वणि त्रिपञ्चाशोऽध्यायः ॥
16 verses · 53 of 196
What happens in this chapter
Dhritarashtra counts the enemy and pleads for peace
The Pandavas and their allies, Dhritarashtra goes on, are equally set on victory and ready to give their lives. He names the Panchalas, Kekayas, Matsyas, Magadhas and the kings of Vatsa, and above them Shri Krishna, creator of the world, who stands for the Pandava cause. Satyaki has learnt all of Arjuna's skill; Dhrishtadyumna knows the highest astras. Yudhishthira, learned, self controlled and served by elders, shines like a kindled fire, and Dhritarashtra admits he dealt with him falsely. He tells the Kurus that not fighting is best, since war will surely destroy the whole line. If they choose peace he will work for it; Yudhishthira, who despises adharma, will not stand by while they suffer.
धृतराष्ट्र उवाच
......हि पराक्रान्तानाचक्षीथाः परान्मम ।
पाञ्चालान्केकयान्मत्स्यान्मागधान्वत्सभूमिपान्
......hi parākrāntānācakṣīthāḥ parānmama |
pāñcālānkekayānmatsyānmāgadhānvatsabhūmipān
यश्च सेन्द्रानिमाँल्लोकानिच्छन्कुर्याद्वशे बली ।
स स्रष्टा जगतः कृष्णः पाण्डवानां जये धृतः
yaśca sendrānimām̐llokānicchankuryādvaśe balī |
sa sraṣṭā jagataḥ kṛṣṇaḥ pāṇḍavānāṃ jaye dhṛtaḥ
समस्तामर्जुनाद्विद्यां सात्यकिः क्षिप्रमाप्तवान् ।
शैनेयः समरे स्थाता बीजवत्प्रवपञ्शरान्
samastāmarjunādvidyāṃ sātyakiḥ kṣipramāptavān |
śaineyaḥ samare sthātā bījavatpravapañśarān
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः क्रूरकर्मा महारथः ।
मामकेषु रणं कर्ता बलेषु परमास्त्रवित्
dhṛṣṭadyumnaśca pāñcālyaḥ krūrakarmā mahārathaḥ |
māmakeṣu raṇaṃ kartā baleṣu paramāstravit
युधिष्ठिरस्य च क्रोधादर्जुनस्य च विक्रमात् ।
मयाभ्यां भीमसेनाच्च भयं मे तात जायते
yudhiṣṭhirasya ca krodhādarjunasya ca vikramāt |
mayābhyāṃ bhīmasenācca bhayaṃ me tāta jāyate
अमानुषं मनुष्येन्द्रैर्जालं विततमन्तरा ।
न मे सैन्यास्तरिष्यन्ति ततः क्रोशामि सञ्जय
amānuṣaṃ manuṣyendrairjālaṃ vitatamantarā |
na me sainyāstariṣyanti tataḥ krośāmi sañjaya
दर्शनीयो मनस्वी च लक्ष्मीवान्ब्रह्मवर्चसी ।
मेधावी सुकृतप्रज्ञो धर्मात्मा पाण्डुनन्दनः
darśanīyo manasvī ca lakṣmīvānbrahmavarcasī |
medhāvī sukṛtaprajño dharmātmā pāṇḍunandanaḥ
मित्रामात्यैः सुसंपन्नः संपन्नो युद्धयोजकैः ।
भ्रातृभिः श्वशुरैर्वीरैरुपपन्नो महारथैः
mitrāmātyaiḥ susaṃpannaḥ saṃpanno yuddhayojakaiḥ |
bhrātṛbhiḥ śvaśurairvīrairupapanno mahārathaiḥ
धृत्या च पुरुषव्याघ्रो नैभृत्येन च पाण्डवः ।
अनुशंसो वदान्यश्च हीमान्सत्यपराक्रमः
dhṛtyā ca puruṣavyāghro naibhṛtyena ca pāṇḍavaḥ |
anuśaṃso vadānyaśca hīmānsatyaparākramaḥ
बहुश्रुतः कृतात्मा च वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ।
तं सर्वगुणसंपन्नं समिद्धमिव पावकम्
bahuśrutaḥ kṛtātmā ca vṛddhasevī jitendriyaḥ |
taṃ sarvaguṇasaṃpannaṃ samiddhamiva pāvakam
तपन्तमभि को मन्दः पतिष्यति पतङ्गवत् ।
पाण्डवाग्निमनावार्यं मुमूर्षुर्नष्टचेतनः
tapantamabhi ko mandaḥ patiṣyati pataṅgavat |
pāṇḍavāgnimanāvāryaṃ mumūrṣurnaṣṭacetanaḥ
तनुरुच्चः शिखी राजा मिथ्योपचरितो मया ।
मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति
tanuruccaḥ śikhī rājā mithyopacarito mayā |
mandānāṃ mama putrāṇāṃ yuddhenāntaṃ kariṣyati
तैरयुद्धं साधु मन्ये कुरवस्तन्निबोधत ।
युद्धे विनाशः कृत्स्नस्य कुलस्य भविता ध्रुवम्
tairayuddhaṃ sādhu manye kuravastannibodhata |
yuddhe vināśaḥ kṛtsnasya kulasya bhavitā dhruvam
एषा मे परमा बुद्धिर्यया शाम्यति मे मनः ।
यदि त्वयुद्धमिष्टं वो वयं शान्त्यै यतामहे
eṣā me paramā buddhiryayā śāmyati me manaḥ |
yadi tvayuddhamiṣṭaṃ vo vayaṃ śāntyai yatāmahe
न तु नः क्लिश्यमानानामुपेक्षेत युधिष्ठिरः ।
जुगुप्सति ह्यधर्मेण मामेवोद्दिश्य कारणम्
na tu naḥ kliśyamānānāmupekṣeta yudhiṣṭhiraḥ |
jugupsati hyadharmeṇa māmevoddiśya kāraṇam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)