प्रभातायां तु शर्वर्यां पुनरेव सुतस्तव ।
मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पितामहमपृच्छत
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ punareva sutastava |
madhye sarvasya sainyasya pitāmahamapṛcchata
इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि अम्बोपाख्यानपर्वणि विनवत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
22 verses · 193 of 196
At dawn, before the whole army, Duryodhana asks Bhishma how long he would take to destroy the Pandava host. He asks the same of Drona, Kripa, Ashvatthama and Karna. Bhishma answers that an honest foe should be met with honest fighting and a deceiver with deceit; taking ten thousand warriors and a thousand chariot-warriors as his share each day, or loosing his great astras, he could destroy it in a month. Drona, though old, also says a month. Kripa says two months, Ashvatthama ten nights, and Karna five days. Bhishma laughs aloud at Karna: he talks so only because he has not yet met Arjuna coming with Shri Krishna in his chariot.
संजय उवाच
प्रभातायां तु शर्वर्यां पुनरेव सुतस्तव ।
मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पितामहमपृच्छत
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ punareva sutastava |
madhye sarvasya sainyasya pitāmahamapṛcchata
दुर्योधन उवाच
पाण्डवेयस्य गाङ्गेय यदेतत्सैन्यमुद्यतम् ।
प्रभूतनरनागाश्वं महारथसमाकुलम्
pāṇḍaveyasya gāṅgeya yadetatsainyamudyatam |
prabhūtanaranāgāśvaṃ mahārathasamākulam
भीमार्जुनप्रभृतिभिर्महेष्वासैर्महाबलैः ।
लोकपालसमैर्गुप्तं धृष्टद्युम्नपुरोगमैः
bhīmārjunaprabhṛtibhirmaheṣvāsairmahābalaiḥ |
lokapālasamairguptaṃ dhṛṣṭadyumnapurogamaiḥ
अप्रधृष्यमनावार्यमुद्धूतमिव सागरम् ।
सेनासागरमक्षोभ्यमपि देवार्महाहवे
apradhṛṣyamanāvāryamuddhūtamiva sāgaram |
senāsāgaramakṣobhyamapi devārmahāhave
केन कालेन गाङ्गेय क्षपयेथा महाद्युते ।
आचार्यो वा महेष्वासः कृपो वाऽऽशु महाबलः
kena kālena gāṅgeya kṣapayethā mahādyute |
ācāryo vā maheṣvāsaḥ kṛpo vā''śu mahābalaḥ
कर्णो वा समरश्लाघी द्रौणिर्वा द्विजसत्तमः ।
दिव्यास्त्रविदुषः सर्वे भवन्तो हि बले मम
karṇo vā samaraślāghī drauṇirvā dvijasattamaḥ |
divyāstraviduṣaḥ sarve bhavanto hi bale mama
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं परं कौतूहलं हि मे ।
हृदि नित्यं महाबाहो वक्तुमर्हसि तन्मम
etadicchāmyahaṃ jñātuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me |
hṛdi nityaṃ mahābāho vaktumarhasi tanmama
भीष्म उवाच
अनुरूपं कुरुश्रेष्ठ त्वय्येतत्पृथिवीपते ।
बलाबलममित्राणां तेषां यदिह पृच्छसि
anurūpaṃ kuruśreṣṭha tvayyetatpṛthivīpate |
balābalamamitrāṇāṃ teṣāṃ yadiha pṛcchasi
श्रृणु राजन्मम रणे या शक्तिः परमा भवेत् ।
शस्त्रवीर्ये रणे यच्च भुजयोश्च महाभुज
śrṛṇu rājanmama raṇe yā śaktiḥ paramā bhavet |
śastravīrye raṇe yacca bhujayośca mahābhuja
आर्जवेनैव युद्धेन योद्धव्य इतरो जनः ।
मायायुद्धेन मायावी इत्येतद्धर्मनिश्चयः
ārjavenaiva yuddhena yoddhavya itaro janaḥ |
māyāyuddhena māyāvī ityetaddharmaniścayaḥ
हन्यामहं महाभाग पाण्डवानामनीकिनीम् ।
दिवसे दिवसे कृत्वा भागान्भागान्निजान्मम
hanyāmahaṃ mahābhāga pāṇḍavānāmanīkinīm |
divase divase kṛtvā bhāgānbhāgānnijānmama
योधानां दशसाहस्रं कृत्वा भागं महाद्युते ।
सहस्रं रथिनामेकमेष भागो मतो मम
yodhānāṃ daśasāhasraṃ kṛtvā bhāgaṃ mahādyute |
sahasraṃ rathināmekameṣa bhāgo mato mama
अनेनाहं विधानेन सन्नद्धः सततोत्थितः ।
क्षपयेयं महत्सैन्यं कालेनानेन भारत
anenāhaṃ vidhānena sannaddhaḥ satatotthitaḥ |
kṣapayeyaṃ mahatsainyaṃ kālenānena bhārata
मुञ्चेयं यदि वास्त्राणि महान्ति समरे स्थितः ।
शतसाहस्रघातीनि हन्यां मासेन भारत
muñceyaṃ yadi vāstrāṇi mahānti samare sthitaḥ |
śatasāhasraghātīni hanyāṃ māsena bhārata
संजय उवाच
श्रुत्वा भीष्मस्य तद्वाक्यं राजा दुर्योधनस्ततः ।
पर्यपृच्छत राजेन्द्र द्रोणमङ्गिरसां वरम्
śrutvā bhīṣmasya tadvākyaṃ rājā duryodhanastataḥ |
paryapṛcchata rājendra droṇamaṅgirasāṃ varam
आचार्य केन कालेन पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान् ।
निहन्या इति तं द्रोणः प्रत्युवाच हसन्निव
ācārya kena kālena pāṇḍuputrasya sainikān |
nihanyā iti taṃ droṇaḥ pratyuvāca hasanniva
स्थविरोऽस्मि महाबाहो मन्दप्राणविचेष्टितः ।
शस्त्राग्निना निर्दहेयं पाण्डवानामनीकिनीम्
sthaviro'smi mahābāho mandaprāṇaviceṣṭitaḥ |
śastrāgninā nirdaheyaṃ pāṇḍavānāmanīkinīm
यथा भीष्मः शान्तनवो मासेनेति मतिर्मम ।
एषा मे परमा शक्तिरेतन्मे परमं बलम्
yathā bhīṣmaḥ śāntanavo māseneti matirmama |
eṣā me paramā śaktiretanme paramaṃ balam
द्वाभ्यामेव तु मासाभ्यां कृपः शारद्वतोऽब्रवीत् ।
द्रौणिस्तु दशरात्रेण प्रतिजज्ञे बलक्षयम् ।
कर्णस्तु पञ्चरात्रेण प्रतिजज्ञे महास्त्रवित्
dvābhyāmeva tu māsābhyāṃ kṛpaḥ śāradvato'bravīt |
drauṇistu daśarātreṇa pratijajñe balakṣayam |
karṇastu pañcarātreṇa pratijajñe mahāstravit
तच्छ्रुत्वा सूतपुत्रस्य वाक्यं सागरगासुतः ।
जहास सस्वनं हासं वाक्यं चेदमुवाच ह
tacchrutvā sūtaputrasya vākyaṃ sāgaragāsutaḥ |
jahāsa sasvanaṃ hāsaṃ vākyaṃ cedamuvāca ha
न हि यावद्रणे पार्थं बाणशङ्खधनुर्धरम् ।
वासुदेवसमायुक्तं रथेनायान्तमाहवे
na hi yāvadraṇe pārthaṃ bāṇaśaṅkhadhanurdharam |
vāsudevasamāyuktaṃ rathenāyāntamāhave
समागच्छसि राधेय तेनैवमभिमन्यसे ।
शक्यमेवं च भूयश्च त्वया वक्तुं यथेष्टतः
samāgacchasi rādheya tenaivamabhimanyase |
śakyamevaṃ ca bhūyaśca tvayā vaktuṃ yatheṣṭataḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)