Udyoga Parva

Chapter 18: Indra rules again; Shalya consoles Yudhishthira

इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि सेनोद्योगपर्वणि अष्टादशोऽध्यायः ॥

25 verses · 18 of 196

What happens in this chapter

Indra rules again; Shalya consoles Yudhishthira

Praised by gandharvas and apsaras, Indra mounts Airavata and returns to heaven with Agni, Brihaspati, Yama, Varuna and Kubera, and rules joyfully with Shachi. The sage Angiras appears and worships him with Atharva Veda mantras; pleased, Indra grants that this Veda will bear the name Atharvangirasa and that he will have a share in sacrifice. Shalya draws the lesson for Yudhishthira: Indra too suffered with his wife and lived hidden, waiting to destroy his foes, so Yudhishthira should not grieve over his hardships in the forest with Draupadi. Karna, Duryodhana and the rest will soon perish. Whoever reads this account of Indra's victory is cleansed, wins svarga and never meets defeat. Yudhishthira reminds Shalya of his promise to break Karna's spirit; Shalya agrees and leaves for Duryodhana.

शल्य उवाच

18.1

ततः शक्रः स्तूयमानो गन्धर्वाप्सरसां गणैः ।
ऐरावतं समारुह्य द्विपेन्द्रं लक्षणैर्युतम्

tataḥ śakraḥ stūyamāno gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ |
airāvataṃ samāruhya dvipendraṃ lakṣaṇairyutam

18.2

पावकः सुमहातेजा महर्षिश्च बृहस्पतिः ।
यमश्च वरुणश्चैव कुबेरश्च धनेश्वरः

pāvakaḥ sumahātejā maharṣiśca bṛhaspatiḥ |
yamaśca varuṇaścaiva kuberaśca dhaneśvaraḥ

18.3

सर्वैर्देवैः परिवृतः शक्रो वृत्रनिषूदनः ।
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च यातस्त्रिभुवनं प्रभुः

sarvairdevaiḥ parivṛtaḥ śakro vṛtraniṣūdanaḥ |
gandharvairapsarobhiśca yātastribhuvanaṃ prabhuḥ

18.4

स समेत्य महेन्द्राण्या देवराजः शतक्रतुः ।
मुदा परमया युक्तः पालयामास देवराट्

sa sametya mahendrāṇyā devarājaḥ śatakratuḥ |
mudā paramayā yuktaḥ pālayāmāsa devarāṭ

18.5

ततः स भगवांस्तत्र अङ्गिराः समदृश्यत ।
अथर्ववेदमन्त्रैश्च देवेन्द्रं समपूजयत्

tataḥ sa bhagavāṃstatra aṅgirāḥ samadṛśyata |
atharvavedamantraiśca devendraṃ samapūjayat

18.6

ततस्तु भगवानिन्द्रः संहृष्टः समपद्यत ।
वरं च प्रददौ तस्मै अथर्वाङ्गिरसे तदा

tatastu bhagavānindraḥ saṃhṛṣṭaḥ samapadyata |
varaṃ ca pradadau tasmai atharvāṅgirase tadā

18.7

अथर्वाङ्गिरसं नाम वेदेऽस्मिन्वै भविष्यति ।
उदाहरणमेतद्धि यज्ञभागं च लप्स्यसे ।

atharvāṅgirasaṃ nāma vede'sminvai bhaviṣyati |
udāharaṇametaddhi yajñabhāgaṃ ca lapsyase |

18.8

एवं संपूज्य भगवानथर्वाङ्गिरसं तदा ।
व्यसर्जयन्महाराज देवराजः शतक्रतुः

evaṃ saṃpūjya bhagavānatharvāṅgirasaṃ tadā |
vyasarjayanmahārāja devarājaḥ śatakratuḥ

18.9

संपूज्य सर्वांस्त्रिदशानृषींश्चापि तपोधनान् ।
इन्द्रः प्रमुदितो राजन्धर्मेणापालयत्प्रजाः

saṃpūjya sarvāṃstridaśānṛṣīṃścāpi tapodhanān |
indraḥ pramudito rājandharmeṇāpālayatprajāḥ

18.10

एवं दुःखमनुप्राप्तमिन्द्रेण सह भार्यया ।
अज्ञातवासश्च कृतः शत्रूणां वधकाङ्क्षया

evaṃ duḥkhamanuprāptamindreṇa saha bhāryayā |
ajñātavāsaśca kṛtaḥ śatrūṇāṃ vadhakāṅkṣayā

18.11

नात्र मन्युस्त्वया कार्यो यत्क्लिष्टोऽसि महावने ।
द्रौपद्या सह राजेन्द्र भ्रातृभिश्च महात्मभिः

nātra manyustvayā kāryo yatkliṣṭo'si mahāvane |
draupadyā saha rājendra bhrātṛbhiśca mahātmabhiḥ

18.12

एवं त्वमपि राजेन्द्र राज्यं प्राप्स्यसि भारत ।
वृत्रं हत्वा यथा प्राप्तः शक्रः कौरवनन्दन

evaṃ tvamapi rājendra rājyaṃ prāpsyasi bhārata |
vṛtraṃ hatvā yathā prāptaḥ śakraḥ kauravanandana

18.13

दुराचारश्च नहुषो ब्रह्वद्विट् पापचेतनः ।
अगस्त्यशापाभिहतो विनष्टः शाश्वतीः समाः

durācāraśca nahuṣo brahvadviṭ pāpacetanaḥ |
agastyaśāpābhihato vinaṣṭaḥ śāśvatīḥ samāḥ

18.14

एवं तव दुरात्मानः शत्रवः शत्रुसूदन ।
क्षिप्रं नाशं गमिष्यन्ति कर्णदुर्योधनादयः

evaṃ tava durātmānaḥ śatravaḥ śatrusūdana |
kṣipraṃ nāśaṃ gamiṣyanti karṇaduryodhanādayaḥ

18.15

ततः सागरपर्यन्तां भोक्ष्यसे मेदिनीमिमाम् ।
भ्रातृभिः सहितो वीर द्रौपद्या च सहानया

tataḥ sāgaraparyantāṃ bhokṣyase medinīmimām |
bhrātṛbhiḥ sahito vīra draupadyā ca sahānayā

18.16

उपाख्यानमिदं शक्रविजयं वेदसंमितम् ।
राज्ञा व्यूढेष्वनीकेषु श्रोतव्यं जयमिच्छता ।

upākhyānamidaṃ śakravijayaṃ vedasaṃmitam |
rājñā vyūḍheṣvanīkeṣu śrotavyaṃ jayamicchatā |

18.17

तस्मात्संश्रावयामि त्वां विजयं जयतां वर ।
संस्तूयमाना वर्धन्ते महात्मानो युधिष्ठिर

tasmātsaṃśrāvayāmi tvāṃ vijayaṃ jayatāṃ vara |
saṃstūyamānā vardhante mahātmāno yudhiṣṭhira

18.18

क्षत्रियाणामभावोयं युधिष्ठिर महात्मनाम् ।
दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च ॥
सङ्ग्रामे संक्षयो घोरो भविष्यत्यचिरादिव

kṣatriyāṇāmabhāvoyaṃ yudhiṣṭhira mahātmanām |
duryodhanāparādhena bhīmārjunabalena ca ||
saṅgrāme saṃkṣayo ghoro bhaviṣyatyacirādiva

18.19

आख्यानमिन्द्रविजयं य इदं नियतः पठेत् ।
धूतपाप्मा जितस्वर्गः परत्रेह च मोदते

ākhyānamindravijayaṃ ya idaṃ niyataḥ paṭhet |
dhūtapāpmā jitasvargaḥ paratreha ca modate

18.20

न चारिजं भयं तस्य नापुत्रो वा भवेन्नरः ।
नापदं प्राप्नुयात्कांचिद्दीर्घमायुश्च विन्दति ।
सर्वत्र दयमाप्नोति न कदाचित्पराजयम्

na cārijaṃ bhayaṃ tasya nāputro vā bhavennaraḥ |
nāpadaṃ prāpnuyātkāṃciddīrghamāyuśca vindati |
sarvatra dayamāpnoti na kadācitparājayam

वैशंपायन उवाच

18.21

एवमाश्वासितो राजा शल्येन भरतर्षभ ।
पूजयामास विधिवच्छल्यं धर्मभृतां वरः

evamāśvāsito rājā śalyena bharatarṣabha |
pūjayāmāsa vidhivacchalyaṃ dharmabhṛtāṃ varaḥ

18.22

श्रुत्वा तु शल्यवचनं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
प्रत्युवाच महाबाहुर्मद्रराजमिदं वचः

śrutvā tu śalyavacanaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
pratyuvāca mahābāhurmadrarājamidaṃ vacaḥ

18.23

भवान्कर्णस्य सारथ्यं करिष्यति न संशयः ।
तत्र तेजोवधः कार्यः कर्णस्यार्जुनसंस्तवैः

bhavānkarṇasya sārathyaṃ kariṣyati na saṃśayaḥ |
tatra tejovadhaḥ kāryaḥ karṇasyārjunasaṃstavaiḥ

शल्य उवाच

18.24

एवमेतत्करिष्यामि यथा मां संप्रभाषसे ।
यच्चान्यदपि शक्ष्यामि तत्करिष्याम्यहं तव

evametatkariṣyāmi yathā māṃ saṃprabhāṣase |
yaccānyadapi śakṣyāmi tatkariṣyāmyahaṃ tava

वैशंपायन उवाच

18.25

ततस्त्वामन्त्र्य कौन्तेयाञ्छल्यो मद्राधिपस्तदा ।
जगाम सबलः श्रीमान्दुर्योधनमरिन्दम

tatastvāmantrya kaunteyāñchalyo madrādhipastadā |
jagāma sabalaḥ śrīmānduryodhanamarindama

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)