Udyoga Parva

Chapter 122: The grandsons' merit lifts Yayati to svarga

इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि द्वाविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥

18 verses · 122 of 196

What happens in this chapter

The grandsons' merit lifts Yayati to svarga

Recognised by the good, Yayati rises without touching the ground, clothed again in divine robes. Vasumanas, famed as a giver, speaks first and loudly: whatever merit I have won without blame among all people, the fruit of giving and of forbearance, I give to you. Pratardana gives the glory of his kshatriya line and the name of hero, swearing by his love of dharma. Shibi declares he has never spoken an untruth in battle or in hardship, and by that truth bids Yayati go to heaven. Ashtaka gives the fruit of his hundreds of Pundarika, Gosava and Vajapeya sacrifices. With each declaration he rises higher. So the four grandsons, born in four royal lines, carry their wise grandfather back to svarga by their own dharma.

नारद उवाच

122.1

प्रत्यभिज्ञातमात्रोऽथ सद्भिस्तैर्नरपुङ्गवः ।
समारुरोह नृपतिरस्पृशन्वसुधातलम् ।
ययातिर्दिव्यसंस्थानो बभूव विगतज्वरः

pratyabhijñātamātro'tha sadbhistairnarapuṅgavaḥ |
samāruroha nṛpatiraspṛśanvasudhātalam |
yayātirdivyasaṃsthāno babhūva vigatajvaraḥ

122.2

दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्याभरणभूषितः ।
दिव्यगन्धगुणोपेतो न पृथ्वीमस्पृशत्पदा

divyamālyāmbaradharo divyābharaṇabhūṣitaḥ |
divyagandhaguṇopeto na pṛthvīmaspṛśatpadā

122.3

ततो वसुमनाः पूर्वमुच्चैरुच्चारयन्वचः ॥
ख्यातो दानपतिर्लोके व्याजहार नृपं तदा

tato vasumanāḥ pūrvamuccairuccārayanvacaḥ ||
khyāto dānapatirloke vyājahāra nṛpaṃ tadā

122.4

प्राप्तवानस्मि यल्लोके सर्ववर्णेष्वगर्हया ।
तदप्यथ च दास्यामि तेन संयुज्यतां भवान्

prāptavānasmi yalloke sarvavarṇeṣvagarhayā |
tadapyatha ca dāsyāmi tena saṃyujyatāṃ bhavān

122.5

यत्फलं दानशीलस्य क्षमाशीलस्य यत्फलम् ।
यच्च मे फलमाधाने तेन संयुज्यतां भवान्

yatphalaṃ dānaśīlasya kṣamāśīlasya yatphalam |
yacca me phalamādhāne tena saṃyujyatāṃ bhavān

122.6

ततः प्रतर्दनोऽप्याह वाक्यं क्षत्रियपुङ्गवः ।
यथा धर्मरतिर्नित्यं नित्यं युद्धपरायणः

tataḥ pratardano'pyāha vākyaṃ kṣatriyapuṅgavaḥ |
yathā dharmaratirnityaṃ nityaṃ yuddhaparāyaṇaḥ

122.7

प्राप्तवानस्मि यल्लोके क्षत्रवंशोद्भवं यशः ।
वीरशब्दफलं चैव तेन संयुज्यतां भवान् ।
यथा धर्मे रतिर्नित्यं तेन सत्येन खं व्रज

prāptavānasmi yalloke kṣatravaṃśodbhavaṃ yaśaḥ |
vīraśabdaphalaṃ caiva tena saṃyujyatāṃ bhavān |
yathā dharme ratirnityaṃ tena satyena khaṃ vraja

122.8

शिबिरौशीनरो धीमानुवाच मधुरां गिरम् ।
यथा बालेषु नारीषु वैवाह्येषु तथैव च

śibirauśīnaro dhīmānuvāca madhurāṃ giram |
yathā bāleṣu nārīṣu vaivāhyeṣu tathaiva ca

122.9

सङ्गरेषु निपातेषु तथा तद्व्यसनेषु च ।
अनृतं नोक्तपूर्वं मे तेन सत्येन खं व्रज

saṅgareṣu nipāteṣu tathā tadvyasaneṣu ca |
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me tena satyena khaṃ vraja

122.10

यथा प्राणांश्च राज्यं च राजन्कामसुखानि च ।
त्यजेयं न पुनः सत्यं तेन सत्येन खं व्रज

yathā prāṇāṃśca rājyaṃ ca rājankāmasukhāni ca |
tyajeyaṃ na punaḥ satyaṃ tena satyena khaṃ vraja

122.11

यथा सत्येन मे धर्मो यथा सत्येन पावकः ।
प्रीतः शतक्रतुश्चैव तेन सत्येन खं व्रज

yathā satyena me dharmo yathā satyena pāvakaḥ |
prītaḥ śatakratuścaiva tena satyena khaṃ vraja

122.12

अष्टकस्त्वथ राजर्षिः कौशिको माधवीसुतः ।
अनेकशतयज्वानं नाहुषं प्राह धर्मवित्

aṣṭakastvatha rājarṣiḥ kauśiko mādhavīsutaḥ |
anekaśatayajvānaṃ nāhuṣaṃ prāha dharmavit

122.13

शतशः पुण्डरीका मे गोसवाश्चरिताः प्रभो ।
क्रतवो वाजपेयाश्च तेषां फलमवाप्नुहि

śataśaḥ puṇḍarīkā me gosavāścaritāḥ prabho |
kratavo vājapeyāśca teṣāṃ phalamavāpnuhi

122.14

न मे रत्नानि न धनं न तथाऽन्ये परिच्छदा ।
क्रतुष्वनुपयुक्तानि तेन सत्येन खं व्रज

na me ratnāni na dhanaṃ na tathā'nye paricchadā |
kratuṣvanupayuktāni tena satyena khaṃ vraja

122.15

यथायथा हि जल्पन्ति दौहित्रास्तं नराधिपम् ।
तथतथा वसुमतीं त्यक्त्वा राजा दिवं ययौ

yathāyathā hi jalpanti dauhitrāstaṃ narādhipam |
tathatathā vasumatīṃ tyaktvā rājā divaṃ yayau

122.16

एवं सर्वे समस्तैस्ते राजानः सुकृतैस्तदा ।
ययातिं स्वर्गतो भ्रष्टं तारयामासुरञ्जसा

evaṃ sarve samastaiste rājānaḥ sukṛtaistadā |
yayātiṃ svargato bhraṣṭaṃ tārayāmāsurañjasā

122.17

दौहित्राः स्वेन धर्मेण यज्ञदानकृतेन वै ।
चतुर्षु राजवंशेषु संभूताः कुलवर्धनाः ।
मातामहं महाप्राज्ञं दिवमारोपयन्त ते

dauhitrāḥ svena dharmeṇa yajñadānakṛtena vai |
caturṣu rājavaṃśeṣu saṃbhūtāḥ kulavardhanāḥ |
mātāmahaṃ mahāprājñaṃ divamāropayanta te

राजान ऊचुः

122.18

राजधर्मगुणोपेताः सर्वधर्मगुणान्विताः ।
दौहित्रास्ते वयं राजन्दिवमारोह पार्थिव

rājadharmaguṇopetāḥ sarvadharmaguṇānvitāḥ |
dauhitrāste vayaṃ rājandivamāroha pārthiva

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)