Chapter 123: Brahma names pride; Narada counsels Duryodhana

सद्भिरारोपितः स्वर्गं पार्थिवैर्भूरिदक्षिणैः ।
अभ्यनुज्ञाय दौहित्रान्ययातिर्दिवमास्थितः

sadbhirāropitaḥ svargaṃ pārthivairbhūridakṣiṇaiḥ |
abhyanujñāya dauhitrānyayātirdivamāsthitaḥ

अभिवृष्टश्च वर्षेण नानापुष्पसुगन्धिना ।
परिष्वक्तश्च पुण्येन वायुना पुण्यगन्धिना

abhivṛṣṭaśca varṣeṇa nānāpuṣpasugandhinā |
pariṣvaktaśca puṇyena vāyunā puṇyagandhinā

अचलं स्थानमासाद्य दौहित्रफलनिर्जितम् ।
कर्मभिः स्वैरुपचितो जज्वाल परया श्रिया

acalaṃ sthānamāsādya dauhitraphalanirjitam |
karmabhiḥ svairupacito jajvāla parayā śriyā

उपगीतोपनृत्तश्च गन्धर्वाप्सरसां गणैः ।
प्रीत्या प्रतिगृहीतश्च स्वर्गे दुन्दुभिनिःस्वनैः

upagītopanṛttaśca gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ |
prītyā pratigṛhītaśca svarge dundubhiniḥsvanaiḥ

अभिष्टुतश्च विविधैर्देवराजर्षिचारणैः ।
अर्चितश्चोत्तमार्घेण दैवतैरभिनन्दितः

abhiṣṭutaśca vividhairdevarājarṣicāraṇaiḥ |
arcitaścottamārgheṇa daivatairabhinanditaḥ

प्राप्तः स्वर्गफलं चैव तमुवाच पितामहः ।
निर्वृतं शान्तमनसं वचोभिस्तर्पयन्निव

prāptaḥ svargaphalaṃ caiva tamuvāca pitāmahaḥ |
nirvṛtaṃ śāntamanasaṃ vacobhistarpayanniva

चतुष्पादस्त्वया धर्मश्रितो लोक्येन कर्मणा ।
अक्षयस्तव लोकोऽयं कीर्तिश्चैवाक्षया दिवि

catuṣpādastvayā dharmaśrito lokyena karmaṇā |
akṣayastava loko'yaṃ kīrtiścaivākṣayā divi

पुनस्त्वयैव राजर्षे स्वकृतेन विघातितम् ।
आवृतं तमसा चेतः सर्वेषां स्वर्गवासिनाम्

punastvayaiva rājarṣe svakṛtena vighātitam |
āvṛtaṃ tamasā cetaḥ sarveṣāṃ svargavāsinām

येन त्वां नाभिजानन्ति ततोऽज्ञातोसि पातितः ।
प्रीत्यैव चासि दौहित्रैस्तारितस्त्वमिहागतः

yena tvāṃ nābhijānanti tato'jñātosi pātitaḥ |
prītyaiva cāsi dauhitraistāritastvamihāgataḥ

स्थानं च प्रतिपन्नोऽसि कर्मणा स्वेन निर्जितम् ।
अचलं शाश्वतं पुण्यमुत्तमं ध्रुवमव्ययम्

sthānaṃ ca pratipanno'si karmaṇā svena nirjitam |
acalaṃ śāśvataṃ puṇyamuttamaṃ dhruvamavyayam

भगवन्संशयो मेऽस्ति कश्चितं छेत्तुमर्हसि ।
न ह्यन्यमहमर्हामि प्रष्टुं लोकपितामह

bhagavansaṃśayo me'sti kaścitaṃ chettumarhasi |
na hyanyamahamarhāmi praṣṭuṃ lokapitāmaha

बहुवर्षसहस्रान्तं प्रजापालनवर्धितम् ।
अनेकक्रतुदानौघैरार्जितं मे महत्फलम्

bahuvarṣasahasrāntaṃ prajāpālanavardhitam |
anekakratudānaughairārjitaṃ me mahatphalam

कथं तदल्पकालेन क्षीणं येनास्मि पातितः ।
भगवन्वेत्थ लोकांश्च शाश्वतान्मम निर्मितान् ।
कथं नु मम तत्सर्वं विप्रनष्टं महाद्युते

kathaṃ tadalpakālena kṣīṇaṃ yenāsmi pātitaḥ |
bhagavanvettha lokāṃśca śāśvatānmama nirmitān |
kathaṃ nu mama tatsarvaṃ vipranaṣṭaṃ mahādyute

बहुवर्षसहस्रान्तं प्रजापालनवर्धितम् ।
अनेकक्रतुदानौघैर्यत्त्वयोपार्जितं फलम्

bahuvarṣasahasrāntaṃ prajāpālanavardhitam |
anekakratudānaughairyattvayopārjitaṃ phalam

तदनेनैव दोषेण क्षीणं येनासि पातितः ।
अभिमानेन राजेन्द्र धिक्कृतः स्वर्गवासिभिः

tadanenaiva doṣeṇa kṣīṇaṃ yenāsi pātitaḥ |
abhimānena rājendra dhikkṛtaḥ svargavāsibhiḥ

नायं मानेन राजर्षे न बलेन न हिंसया ।
न शाठ्येन न मायाभिर्लोको भवति शाश्वतः

nāyaṃ mānena rājarṣe na balena na hiṃsayā |
na śāṭhyena na māyābhirloko bhavati śāśvataḥ

नावमान्यास्त्वया राजन्नधमोत्कृष्टमध्यमाः ।
न हि मानप्रदग्धानां कश्चिदस्ति शमः क्वचित्

nāvamānyāstvayā rājannadhamotkṛṣṭamadhyamāḥ |
na hi mānapradagdhānāṃ kaścidasti śamaḥ kvacit

पतनारोहणमिदं कथयिष्यन्ति ये नराः ।
विषमाण्यपि ते प्राप्तास्तरिष्यन्ति न संशयः

patanārohaṇamidaṃ kathayiṣyanti ye narāḥ |
viṣamāṇyapi te prāptāstariṣyanti na saṃśayaḥ

एष दोषोऽभिमानेन पुरा प्राप्तो ययातिना ।
निर्बध्नताऽतिमात्रं च गालवेन महीपते

eṣa doṣo'bhimānena purā prāpto yayātinā |
nirbadhnatā'timātraṃ ca gālavena mahīpate

श्रोतव्यं हितकामानां सुहृदां हितमिच्छताम् ।
न कर्तव्यो हि निर्बन्धो निर्बन्धो हि क्षयोदयः

śrotavyaṃ hitakāmānāṃ suhṛdāṃ hitamicchatām |
na kartavyo hi nirbandho nirbandho hi kṣayodayaḥ

तस्मात्त्वमपि गान्धारे मानं क्रोधं च वर्जय ।
सन्धत्स्व पाण्डवैर्वीर संरम्भं त्यज पार्थिव

tasmāttvamapi gāndhāre mānaṃ krodhaṃ ca varjaya |
sandhatsva pāṇḍavairvīra saṃrambhaṃ tyaja pārthiva

स भवान्सुहृदां पथ्यं वचो गृह्णातु माऽनृतम् ।
समर्थैर्विग्रहं कृत्वा विषमस्थो भविष्यसि

sa bhavānsuhṛdāṃ pathyaṃ vaco gṛhṇātu mā'nṛtam |
samarthairvigrahaṃ kṛtvā viṣamastho bhaviṣyasi

ददाति यत्पार्थिव यत्करति
यद्वा तपस्तप्यति यञ्जुहोति ।
न तस्य नाशोऽस्ति न चापकर्षो
नान्यस्तदश्नाति स एव कर्ता

dadāti yatpārthiva yatkarati
yadvā tapastapyati yañjuhoti |
na tasya nāśo'sti na cāpakarṣo
nānyastadaśnāti sa eva kartā

इदं महाख्यानमनुत्तमं हितं
बहुश्रुतानां गतरोषरागिणाम् ।
समीक्ष्य लोके बहुधा प्रधारितं
त्रिवर्गदृष्टिः पृथिवीमुपाश्नुते

idaṃ mahākhyānamanuttamaṃ hitaṃ
bahuśrutānāṃ gataroṣarāgiṇām |
samīkṣya loke bahudhā pradhāritaṃ
trivargadṛṣṭiḥ pṛthivīmupāśnute

एतत्पुण्यतमं राजन्ययातेश्चरितं महत् ।
यच्छ्रुत्वा श्रावयित्वा च स्वर्गं यान्तीह मानवाः

etatpuṇyatamaṃ rājanyayāteścaritaṃ mahat |
yacchrutvā śrāvayitvā ca svargaṃ yāntīha mānavāḥ