गालवं वैनतेयोऽथ प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
दिष्ट्या कृतार्थं पश्यामि भवन्तमिह वै द्विज
gālavaṃ vainateyo'tha prahasannidamabravīt |
diṣṭyā kṛtārthaṃ paśyāmi bhavantamiha vai dvija
इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवाद्यनपर्वणि एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
24 verses · 119 of 196
Galava tells Garuda that a quarter of the task remains. Garuda says no more such horses exist. Long ago Richika brought a thousand from Varuna's Ashvatirtha as bride-price for Gadhi's daughter Satyavati; Gadhi gave them away at a sacrifice, three kings bought two hundred each, and four hundred were lost crossing a river. So give Vishvamitra the six hundred, and the maiden in place of the last two hundred. Vishvamitra asks why she was not given to him first, so that all four sons might have been his, then accepts her for one son and begets Ashtaka. Galava praises Madhavi, whose four sons have carried her father across, returns her to Yayati and goes to the forest.
नारद उवाच
गालवं वैनतेयोऽथ प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
दिष्ट्या कृतार्थं पश्यामि भवन्तमिह वै द्विज
gālavaṃ vainateyo'tha prahasannidamabravīt |
diṣṭyā kṛtārthaṃ paśyāmi bhavantamiha vai dvija
गालवस्तु वचः श्रुत्वा वैनतेयेन भाषितम् ।
चतुर्भागावशिष्टं तदाचख्यौ कार्यमस्य हि
gālavastu vacaḥ śrutvā vainateyena bhāṣitam |
caturbhāgāvaśiṣṭaṃ tadācakhyau kāryamasya hi
सुपर्णस्त्वब्रवीदेनं गालवं वदतां वरः ।
प्रयत्नस्ते न कर्तव्यो नैष संपत्स्यते तव
suparṇastvabravīdenaṃ gālavaṃ vadatāṃ varaḥ |
prayatnaste na kartavyo naiṣa saṃpatsyate tava
पुरा हि कान्यकुब्जे वै गाधेः सत्यवतीं सुताम् ।
भार्यार्थे वरयत्कन्यामृचीकस्तेन भाषितः
purā hi kānyakubje vai gādheḥ satyavatīṃ sutām |
bhāryārthe varayatkanyāmṛcīkastena bhāṣitaḥ
एकतःश्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् ।
भगवन्दीयतां मह्यं सहस्रमिति गालव
ekataḥśyāmakarṇānāṃ hayānāṃ candravarcasām |
bhagavandīyatāṃ mahyaṃ sahasramiti gālava
ऋचीकस्तु तथेत्युक्त्वा वरुणस्यालयं गतः ।
अश्वतीर्थे हयाँल्लब्ध्वा दत्तवान्पार्थिवाय वै
ṛcīkastu tathetyuktvā varuṇasyālayaṃ gataḥ |
aśvatīrthe hayām̐llabdhvā dattavānpārthivāya vai
इष्ट्वा ते पुण्डरीकेण दत्ता राज्ञा द्विजातिषु ।
तेभ्यो द्वे द्वे शते क्रीत्वा प्राप्ते तैः पार्थिवैस्तदा
iṣṭvā te puṇḍarīkeṇa dattā rājñā dvijātiṣu |
tebhyo dve dve śate krītvā prāpte taiḥ pārthivaistadā
अपराण्यपि चत्वारि शतानि द्विजसत्तम ।
नीयमानानि संतारे हृतान्यासन्नितस्ततः
aparāṇyapi catvāri śatāni dvijasattama |
nīyamānāni saṃtāre hṛtānyāsannitastataḥ
एवं न शक्यमप्राप्यं प्राप्तुं गालव कर्हिचित् ।
इमामश्वशताभ्यां वै द्वाभ्यां तस्मै निवेदय
evaṃ na śakyamaprāpyaṃ prāptuṃ gālava karhicit |
imāmaśvaśatābhyāṃ vai dvābhyāṃ tasmai nivedaya
विश्वामित्राय धर्मात्मन्षड्भिरश्वशतैः सह ।
ततोऽसि गतसंमोहः कृतकृत्यो द्विजोत्तम
viśvāmitrāya dharmātmanṣaḍbhiraśvaśataiḥ saha |
tato'si gatasaṃmohaḥ kṛtakṛtyo dvijottama
गालवस्तं तथेत्युक्त्वा सुपर्णसहितस्ततः ।
आदायाश्वांश्च कन्यां च विश्वामित्रमुपागमत्
gālavastaṃ tathetyuktvā suparṇasahitastataḥ |
ādāyāśvāṃśca kanyāṃ ca viśvāmitramupāgamat
अश्वानां काङ्क्षितार्थानां षडिमानि शतानि वै ।
शतद्वयेन कन्येयं भवता प्रतिगृह्यताम्
aśvānāṃ kāṅkṣitārthānāṃ ṣaḍimāni śatāni vai |
śatadvayena kanyeyaṃ bhavatā pratigṛhyatām
अस्यां राजर्षिभिः पुत्रा जाता वै धार्मिकास्त्रयः ।
चतुर्थं जनयत्वेकं भवानपि नरोत्तमम्
asyāṃ rājarṣibhiḥ putrā jātā vai dhārmikāstrayaḥ |
caturthaṃ janayatvekaṃ bhavānapi narottamam
पूर्णान्येवं शतान्यष्टौ तुरगाणां भवन्तु ते ।
भवतो ह्यनृणो भूत्वा तपः कुर्यां यथासुखम्
pūrṇānyevaṃ śatānyaṣṭau turagāṇāṃ bhavantu te |
bhavato hyanṛṇo bhūtvā tapaḥ kuryāṃ yathāsukham
विश्वामित्रस्तु तं दृष्ट्वा गालवं सह पक्षिणा ।
कन्यां च तां वरारोहामिदमित्यब्रवीद्वचः
viśvāmitrastu taṃ dṛṣṭvā gālavaṃ saha pakṣiṇā |
kanyāṃ ca tāṃ varārohāmidamityabravīdvacaḥ
किमियं पूर्वमेवेह न दत्ता मम गालव ।
पुत्रा ममैव चत्वारो भवेयुः कुलभावनाः
kimiyaṃ pūrvameveha na dattā mama gālava |
putrā mamaiva catvāro bhaveyuḥ kulabhāvanāḥ
प्रतिगृह्णामि ते कन्यामेकपुत्रफलाय वै ।
अश्वाश्चाश्रममासाद्य चरन्तु मम सर्वशः
pratigṛhṇāmi te kanyāmekaputraphalāya vai |
aśvāścāśramamāsādya carantu mama sarvaśaḥ
स तया रममाणोऽथ विश्वामित्रो महाद्युतिः ।
आत्मजं जनयामास माधवीपुत्रमष्टकम्
sa tayā ramamāṇo'tha viśvāmitro mahādyutiḥ |
ātmajaṃ janayāmāsa mādhavīputramaṣṭakam
जातमात्रं सुतं तं च विश्वामित्रो महामुनिः ।
संयोज्यार्थैस्तथा धर्मैरश्वैस्तैः समयोजयत्
jātamātraṃ sutaṃ taṃ ca viśvāmitro mahāmuniḥ |
saṃyojyārthaistathā dharmairaśvaistaiḥ samayojayat
अथाष्टकः पुरं प्रायात्तदा सोमपुरप्रभम् ।
निर्यात्य कन्यां शिष्याय कौशिकोपि वनं ययौ
athāṣṭakaḥ puraṃ prāyāttadā somapuraprabham |
niryātya kanyāṃ śiṣyāya kauśikopi vanaṃ yayau
गालवोपि सुपर्णेन सह निर्यात्य दक्षिणाम् ।
मनसाऽतिप्रतीतेन कन्यामिदमुवाच ह
gālavopi suparṇena saha niryātya dakṣiṇām |
manasā'tipratītena kanyāmidamuvāca ha
जातो दानपतिः पुत्रस्त्वया शूरस्तथाऽपरः ।
सत्यधर्मरतश्चान्यो यज्वा चापि तथाऽपरः
jāto dānapatiḥ putrastvayā śūrastathā'paraḥ |
satyadharmarataścānyo yajvā cāpi tathā'paraḥ
तदागच्छ वरारोहे तारितस्ते पिता सुतैः ।
चत्वारश्चैव राजानस्तथा चाहं सुमध्यमे
tadāgaccha varārohe tāritaste pitā sutaiḥ |
catvāraścaiva rājānastathā cāhaṃ sumadhyame
गालवस्त्वभ्यनुज्ञाय सुपर्णं पन्नगाशनम् ।
पितुर्निर्यात्य तां कन्यां प्रययौ वनमेव ह
gālavastvabhyanujñāya suparṇaṃ pannagāśanam |
piturniryātya tāṃ kanyāṃ prayayau vanameva ha
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)