अयं लोकः सुपर्णानां पक्षिणां पन्नगाशिनाम् ।
विक्रमे गमने भारे नैषामस्ति परिश्रमः
ayaṃ lokaḥ suparṇānāṃ pakṣiṇāṃ pannagāśinām |
vikrame gamane bhāre naiṣāmasti pariśramaḥ
Udyoga Parva
Chapter 101: The world of Garuda's sons
इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि भगवद्यानपर्वणि एकाधिकशततमोऽध्यायः ॥
16 verses · 101 of 196
What happens in this chapter
The world of Garuda's sons
Next Narada shows Matali the world of the Suparnas, the birds who feed on serpents and never tire in valour, flight or bearing loads. The race of Vinata's son spreads through his six sons, Sumukha, Sunama, Sunetra, Suvarcha, Suruchi and Subala, and through thousands of descendants in the line of Kashyapa. All carry the Shrivatsa mark and seek prosperity. Narada calls this family worthy of praise because Bhagwan Vishnu has taken it as his own. He then recites the chief names in order of rank: Suvarnachuda, Nagashi, Daruna, Chandatundaka, Anila, Anala, Vishalaksha, Kundali, Valmiki, Saras, Padmaketana, Kapota, Suryanetra, Vishnudharma, Hari, Matarishva and many more. If none of them pleases you, he says, come, I will take you to a land where you will find a groom.
नारद उवाच
वैनतेयसुतैः सूत पङ्भिस्ततमिदं कुलम् ।
सुमुखेन सुनाम्ना च सुनेत्रेण सुवर्चसा
vainateyasutaiḥ sūta paṅbhistatamidaṃ kulam |
sumukhena sunāmnā ca sunetreṇa suvarcasā
सुरुचा पक्षिराजेन सुबलेन च मातले ।
वर्धितानि प्रसृत्या वै विनाताकुलकर्तृभिः
surucā pakṣirājena subalena ca mātale |
vardhitāni prasṛtyā vai vinātākulakartṛbhiḥ
पक्षिराजाभिजात्यानां सहस्राणि शतानि च ।
कश्यपस्य ततो वंशे जातैर्भूतिविवर्धनैः
pakṣirājābhijātyānāṃ sahasrāṇi śatāni ca |
kaśyapasya tato vaṃśe jātairbhūtivivardhanaiḥ
सर्वे ह्येते श्रिया युक्ताः सर्वे श्रीवत्सलक्षणाः ।
सर्वे श्रियमभीप्सन्तो धारयन्ति बलान्युत
sarve hyete śriyā yuktāḥ sarve śrīvatsalakṣaṇāḥ |
sarve śriyamabhīpsanto dhārayanti balānyuta
कर्मणा क्षत्रियाश्चैते निर्घृणा भोगिभोजिनः ।
ज्ञातिसङ्क्षयकर्तृत्वाद्ब्राह्मण्यं न लभन्ति वैः
karmaṇā kṣatriyāścaite nirghṛṇā bhogibhojinaḥ |
jñātisaṅkṣayakartṛtvādbrāhmaṇyaṃ na labhanti vaiḥ
नामानि चैषां वक्ष्यामि यथाप्राधान्यतः श्रृणु ।
मातले श्लाघ्यमेतद्धि कुलं विष्णुपरिग्रहम्
nāmāni caiṣāṃ vakṣyāmi yathāprādhānyataḥ śrṛṇu |
mātale ślāghyametaddhi kulaṃ viṣṇuparigraham
दैवतं विष्णुरेतेषां विष्णुरेव परायणम् ।
हृदि चैषां सदा विष्णुर्विष्णुरेव सदा गतिः
daivataṃ viṣṇureteṣāṃ viṣṇureva parāyaṇam |
hṛdi caiṣāṃ sadā viṣṇurviṣṇureva sadā gatiḥ
सुवर्णचूडो नागाशी दारुणश्चण्डतुण्डकः ।
अनिलश्चानलश्चैव विशालाक्षोऽथ कुण्डली
suvarṇacūḍo nāgāśī dāruṇaścaṇḍatuṇḍakaḥ |
anilaścānalaścaiva viśālākṣo'tha kuṇḍalī
पङ्कजिद्वज्रविष्कम्भो वैनतेयोऽथ वामनः ।
वातवेगो दिशाचक्षुर्निमेषोऽनिमिषस्तथा
paṅkajidvajraviṣkambho vainateyo'tha vāmanaḥ |
vātavego diśācakṣurnimeṣo'nimiṣastathā
त्रिरावः सप्तरावश्च वाल्मीकिर्दीपकस्तथा ।
दैत्यद्वीपः सरिद्द्वीपः सारसः पद्मकेतनः
trirāvaḥ saptarāvaśca vālmīkirdīpakastathā |
daityadvīpaḥ sariddvīpaḥ sārasaḥ padmaketanaḥ
सुमुखश्चित्रकेतुश्च चित्रबर्हस्तथाऽनघः ।
मेषहृत्कुमुदो दक्षः सर्पान्तः सोमभोजनः
sumukhaścitraketuśca citrabarhastathā'naghaḥ |
meṣahṛtkumudo dakṣaḥ sarpāntaḥ somabhojanaḥ
गुरुभारः कपोतश्च सूर्यनेत्रश्चिरान्तकः ।
विष्णुधर्मा कुमारश्च परिबर्हो हरिस्तथा
gurubhāraḥ kapotaśca sūryanetraścirāntakaḥ |
viṣṇudharmā kumāraśca paribarho haristathā
सुस्वरो मधुपर्कश्च हेमवर्णस्तथैव च ।
मालयो मातरिश्वा च निशाकरदिवाकरौ
susvaro madhuparkaśca hemavarṇastathaiva ca |
mālayo mātariśvā ca niśākaradivākarau
एते प्रदेशमात्रेण मयोक्ता गरुडात्मजाः ।
प्राधान्यतस्ते यशसा कीर्तिताः प्राणिनश्चये
ete pradeśamātreṇa mayoktā garuḍātmajāḥ |
prādhānyataste yaśasā kīrtitāḥ prāṇinaścaye
यद्यत्र न रुचिः काचिदेहि गच्छाव मातले ।
तं नयिष्यामि देशं त्वां वरं यत्रोपलप्स्यसे
yadyatra na ruciḥ kācidehi gacchāva mātale |
taṃ nayiṣyāmi deśaṃ tvāṃ varaṃ yatropalapsyase
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)