के लोका युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
भवन्ति निधनं प्राप्य तन्मे ब्रूहि पितामह
ke lokā yudhyamānānāṃ śūrāṇāmanivartinām |
bhavanti nidhanaṃ prāpya tanme brūhi pitāmaha
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि अष्टनवतितमोऽध्यायः ॥
77 verses · 98 of 372
Asked what worlds await heroes who never turn back, Bhishma tells of Ambarisha, son of Nabhaga. In heaven Ambarisha sees his former general Sudeva in a shining vimana above him and asks Indra how this could be. Indra recalls that three rakshasa sons of Shatashringa had seized Ambarisha's people. Facing their vast host, Sudeva praised Mahadeva and raised a sword to his own head; Shiva stopped his hand and gave him the chariot that destroyed Tripura, and Sudeva freed the captives. Indra then describes battle as a yajna: elephants are the priests, blood the ghee, the cry of cut and pierce the Saman chant, the river of blood the closing bath. Old men, children, women and those who surrender must never be killed.
युधिष्ठिर उवाच
के लोका युध्यमानानां शूराणामनिवर्तिनाम् ।
भवन्ति निधनं प्राप्य तन्मे ब्रूहि पितामह
ke lokā yudhyamānānāṃ śūrāṇāmanivartinām |
bhavanti nidhanaṃ prāpya tanme brūhi pitāmaha
भीष्म उवाच
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अम्बरीपस्य संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam |
ambarīpasya saṃvādamindrasya ca yudhiṣṭhira
अम्बरीषो हि नाभागः स्वर्गं गत्वा सुदुर्लभम् ।
ददर्श सुर--कस्थं शक्रेण सचिवैः सह
ambarīṣo hi nābhāgaḥ svargaṃ gatvā sudurlabham |
dadarśa sura--kasthaṃ śakreṇa sacivaiḥ saha
सर्वतेजोमयं दिव्यं विमानवरमास्थितम् ।
उ---गच्छन्तं स्थानं सेनापतिं शुभम्
sarvatejomayaṃ divyaṃ vimānavaramāsthitam |
u---gacchantaṃ sthānaṃ senāpatiṃ śubham
स दष्ट्वापरि गच्छन्तं सेनापतिमुदारधीः ।
शूरस्थानमनुप्राप्तं सुदेवं नाम नामतः ।
ऋद्धिं दृष्ट्वा सुदेवस्य विस्मितः प्राह वासवम्
sa daṣṭvāpari gacchantaṃ senāpatimudāradhīḥ |
śūrasthānamanuprāptaṃ sudevaṃ nāma nāmataḥ |
ṛddhiṃ dṛṣṭvā sudevasya vismitaḥ prāha vāsavam
अम्बरीप उवाच
सागरान्तां महीं कृत्स्नामनुशास्य यथाविधि ।
चातुर्वर्ण्ये यथाशास्त्रं प्रवृत्तो धर्मकाम्यया
sāgarāntāṃ mahīṃ kṛtsnāmanuśāsya yathāvidhi |
cāturvarṇye yathāśāstraṃ pravṛtto dharmakāmyayā
ब्रह्मचर्येण घोरेण गुर्वाचारेण सेवया ।
वेदानधीत्य धर्मेण राजशास्त्रं च केवलम्
brahmacaryeṇa ghoreṇa gurvācāreṇa sevayā |
vedānadhītya dharmeṇa rājaśāstraṃ ca kevalam
अतिथीनन्नपानेन पितॄंश्च स्वधया तथा ।
ऋषीन्स्वाध्यायदीक्षाभिर्देवान्यज्ञैरनुत्तमैः
atithīnannapānena pitṝṃśca svadhayā tathā |
ṛṣīnsvādhyāyadīkṣābhirdevānyajñairanuttamaiḥ
क्षत्रध—स्थितो भूत्वा यथाशास्त्रं यथाविधि ।
उदीक्षमाणः पृतनां जयामि युधि वासव
kṣatradha—sthito bhūtvā yathāśāstraṃ yathāvidhi |
udīkṣamāṇaḥ pṛtanāṃ jayāmi yudhi vāsava
दे--ज सुदेवोऽयं मम सेनापतिः पुरा ।
आसाद्योधः प्रशान्तात्मा सोऽयं कस्मादतीव माम् ।
विमानं सूर्यसङ्काशमास्थितो मोदते दिवि
de--ja sudevo'yaṃ mama senāpatiḥ purā |
āsādyodhaḥ praśāntātmā so'yaṃ kasmādatīva mām |
vimānaṃ sūryasaṅkāśamāsthito modate divi
अनेन ऋतुभिर्मुख्यैर्नेष्टं नापि द्विजातयः ।
तर्पिता विधिवच्छक्र सोऽयं कस्मादतीत्य माम्
anena ṛtubhirmukhyairneṣṭaṃ nāpi dvijātayaḥ |
tarpitā vidhivacchakra so'yaṃ kasmādatītya mām
ऐश्वर्यमीदृशं प्राप्तः सर्वदेवैः सुदुर्लभम् ।
(इन्द्र उवाच)
यदनेन कृतं कर्म प्रत्यक्षं ते महीपते ।
पुरा पालयतः सम्यक्पृथिवीं धर्मतो नृप
aiśvaryamīdṛśaṃ prāptaḥ sarvadevaiḥ sudurlabham |
(indra uvāca)
yadanena kṛtaṃ karma pratyakṣaṃ te mahīpate |
purā pālayataḥ samyakpṛthivīṃ dharmato nṛpa
शत्रवो निर्जिताः सर्वे ये तवाहितकारिणः ।
संयमो वियमश्चैव सुयमश्च नहाबलः
śatravo nirjitāḥ sarve ye tavāhitakāriṇaḥ |
saṃyamo viyamaścaiva suyamaśca nahābalaḥ
राक्षसा दुर्जया लोके त्रयस्ते युद्धदुर्मदाः ।
पुत्रास्ते शतशृङ्गस्य राक्षसस्य महीपतेः
rākṣasā durjayā loke trayaste yuddhadurmadāḥ |
putrāste śataśṛṅgasya rākṣasasya mahīpateḥ
तथा तस्मिञ्शुभे काले तव यज्ञं वितन्वतः ।
अश्वमेधं महायागं देवानां हितकाम्यया
tathā tasmiñśubhe kāle tava yajñaṃ vitanvataḥ |
aśvamedhaṃ mahāyāgaṃ devānāṃ hitakāmyayā
तस्य ते खलु विघ्नार्थमागता राक्षसास्त्रयः ।
कोटीशतपरीवारां राक्षसानां महाचमूम् ।
परिगृह्य ततः सर्वाः प्रजा वन्दीकृतास्तव
tasya te khalu vighnārthamāgatā rākṣasāstrayaḥ |
koṭīśataparīvārāṃ rākṣasānāṃ mahācamūm |
parigṛhya tataḥ sarvāḥ prajā vandīkṛtāstava
विह्वलाश्च प्रजाः सर्वाः सर्वे च तव सैनिकाः ।
निराकृतस्तु यच्चासीत्सुदेवः सैन्यनायकः
vihvalāśca prajāḥ sarvāḥ sarve ca tava sainikāḥ |
nirākṛtastu yaccāsītsudevaḥ sainyanāyakaḥ
तत्रामात्यवचः श्रुत्वा निरस्तः सर्वकर्मसु ।
श्रुत्वा तेषां वचो भूयः सोपधं वसुधाधिपः
tatrāmātyavacaḥ śrutvā nirastaḥ sarvakarmasu |
śrutvā teṣāṃ vaco bhūyaḥ sopadhaṃ vasudhādhipaḥ
सर्वसैन्यसमायुक्तः सुदेवः प्रेरितस्त्वया ।
साक्षसानां वधार्थाय दुर्जयानां नराधिप
sarvasainyasamāyuktaḥ sudevaḥ preritastvayā |
sākṣasānāṃ vadhārthāya durjayānāṃ narādhipa
नाजित्वा राक्षसीं सेनां पुनरागमनं तव ।
बन्दीमोक्षमकृत्वा च न चागमनमिष्यते
nājitvā rākṣasīṃ senāṃ punarāgamanaṃ tava |
bandīmokṣamakṛtvā ca na cāgamanamiṣyate
सुदेवस्तद्वचः श्रुत्वा प्रस्थानमकरोन्नृप ।
संप्राप्तश्च स तं देशं यत्र बन्दीकृताः प्रजाः
sudevastadvacaḥ śrutvā prasthānamakaronnṛpa |
saṃprāptaśca sa taṃ deśaṃ yatra bandīkṛtāḥ prajāḥ
पश्यति स्म महाघोरां राक्षसानां महाचमूम् ।
दृष्ट्वा सुचिन्तयामास सुदेवो वाहिनीपतिः
paśyati sma mahāghorāṃ rākṣasānāṃ mahācamūm |
dṛṣṭvā sucintayāmāsa sudevo vāhinīpatiḥ
नेयं शक्या चमूर्जेतुमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ।
नाम्बरीषः कलामेकामेषां क्षपयितुं क्षमः ।
दिव्यास्त्रबलभूयिष्ठः किमहं पुनरीदृशः
neyaṃ śakyā camūrjetumapi sendraiḥ surāsuraiḥ |
nāmbarīṣaḥ kalāmekāmeṣāṃ kṣapayituṃ kṣamaḥ |
divyāstrabalabhūyiṣṭhaḥ kimahaṃ punarīdṛśaḥ
ततः सेनां पुनः सर्वां प्रेषयामास पार्थिव ।
यत्र त्वं सचिवैः सर्वैर्मन्त्रिभिः सोपधैर्नृप
tataḥ senāṃ punaḥ sarvāṃ preṣayāmāsa pārthiva |
yatra tvaṃ sacivaiḥ sarvairmantribhiḥ sopadhairnṛpa
ततो रुद्रं महादेवं प्रपन्नो जगतः पतिम् ।
श्मशाननिलयं देवं तुष्टाव वृषभध्वजम्
tato rudraṃ mahādevaṃ prapanno jagataḥ patim |
śmaśānanilayaṃ devaṃ tuṣṭāva vṛṣabhadhvajam
स्तुत्वा शस्त्रं समादाय स्वशिरश्छेत्तुमुद्यतः
stutvā śastraṃ samādāya svaśiraśchettumudyataḥ
कारुण्याद्देवदेवेन गृहीतस्तस्य दक्षिणः ।
स पाणिः सह शस्त्रेण दृष्ट्वा चेदमुवाच ह
kāruṇyāddevadevena gṛhītastasya dakṣiṇaḥ |
sa pāṇiḥ saha śastreṇa dṛṣṭvā cedamuvāca ha
किमिदं साहसं पुत्र कुर्तकामो वदस्व मे ।
स उवाच महादेवं शिरसा त्ववनीं गतः
kimidaṃ sāhasaṃ putra kurtakāmo vadasva me |
sa uvāca mahādevaṃ śirasā tvavanīṃ gataḥ
भगवन्वाहिनीमेनां राक्षसानां सुरेश्वर ।
अशक्तोऽहं रणे जेतुं तस्मात्त्यक्ष्यामि जीवितम् ।
गतिर्भव महादेव ममार्तस्य जगत्पते
bhagavanvāhinīmenāṃ rākṣasānāṃ sureśvara |
aśakto'haṃ raṇe jetuṃ tasmāttyakṣyāmi jīvitam |
gatirbhava mahādeva mamārtasya jagatpate
नागन्तव्यमजित्वा च मामाह जगतीपतिः ।
अम्बरीषो महादेव क्षारितः सचिवैः सह
nāgantavyamajitvā ca māmāha jagatīpatiḥ |
ambarīṣo mahādeva kṣāritaḥ sacivaiḥ saha
तमुवाच महादेवः सुदेवं पतितं क्षितौ ।
अधोमुखं महात्मानं सत्वानां हितकाम्यया
tamuvāca mahādevaḥ sudevaṃ patitaṃ kṣitau |
adhomukhaṃ mahātmānaṃ satvānāṃ hitakāmyayā
धनुर्वेदं समाहूय सगणं सहविग्रहम् ।
रथनागाश्वकलिलं दिव्यास्त्रसमलंकृतम्
dhanurvedaṃ samāhūya sagaṇaṃ sahavigraham |
rathanāgāśvakalilaṃ divyāstrasamalaṃkṛtam
रथं च सुमहाभागं येन तन्त्रिपुरं हतम् ।
धनुः पिनाकं खङ्गं च रौद्रमस्त्रं च शंकरः ।
निजघानासुरान्सर्वान्येन देवस्त्रियम्बकः
rathaṃ ca sumahābhāgaṃ yena tantripuraṃ hatam |
dhanuḥ pinākaṃ khaṅgaṃ ca raudramastraṃ ca śaṃkaraḥ |
nijaghānāsurānsarvānyena devastriyambakaḥ
उवाच च महादेवः सुदेवं वाहिनीपतिम् ।
रथादस्मात्सुदेव त्वं दुर्जयः स सुरासुरैः
uvāca ca mahādevaḥ sudevaṃ vāhinīpatim |
rathādasmātsudeva tvaṃ durjayaḥ sa surāsuraiḥ
मायया मोहितो भूमौ न पदं कर्तुमर्हसि ।
रथस्थस्त्रिदशान्सर्वाञ्जेष्यसि त्वं सदानवान्
māyayā mohito bhūmau na padaṃ kartumarhasi |
rathasthastridaśānsarvāñjeṣyasi tvaṃ sadānavān
राक्षसाश्च पिशाचाश्च न शक्ता द्रष्टुमीदृशम् ।
रथं सूर्यसहस्राभं किमु योद्धुं त्वया सह
rākṣasāśca piśācāśca na śaktā draṣṭumīdṛśam |
rathaṃ sūryasahasrābhaṃ kimu yoddhuṃ tvayā saha
स जित्वा राक्षसान्सर्वान्कृत्वा बन्दीविमोक्षणम् ।
घातयित्वा च तान्सर्वान्बाहुयुद्धे त्वयं हतः ।
वियमं प्राप्य भूपाल वियमश्च निपातितः
sa jitvā rākṣasānsarvānkṛtvā bandīvimokṣaṇam |
ghātayitvā ca tānsarvānbāhuyuddhe tvayaṃ hataḥ |
viyamaṃ prāpya bhūpāla viyamaśca nipātitaḥ
तस्य विक्रमतस्तात सुदेवस्य बभूव ह ।
संग्रामयज्ञः सुमहान्यश्चान्यो युध्यते नरः
tasya vikramatastāta sudevasya babhūva ha |
saṃgrāmayajñaḥ sumahānyaścānyo yudhyate naraḥ
सन्नद्धो दीक्षितः सर्वो योधः प्राप्य चमूमुखम् ।
युद्धयज्ञाधिकारस्थो भवतीति विनिश्चयः
sannaddho dīkṣitaḥ sarvo yodhaḥ prāpya camūmukham |
yuddhayajñādhikārastho bhavatīti viniścayaḥ
अम्बरीष उवाच
कानि यज्ञे हवींष्यस्मिन्किमाज्यं का च दक्षिणा ।
ऋत्विजश्चात्र क्रे प्रोक्तास्तन्मे ब्रूहि शतक्रतो
kāni yajñe havīṃṣyasminkimājyaṃ kā ca dakṣiṇā |
ṛtvijaścātra kre proktāstanme brūhi śatakrato
इन्द्र उवाच
ऋत्विजः कुञ्जरास्तत्र वाजिनोऽध्वर्यवस्तथा ।
हवींषि परमांसानि रुधिरं त्वाज्यमुच्यते
ṛtvijaḥ kuñjarāstatra vājino'dhvaryavastathā |
havīṃṣi paramāṃsāni rudhiraṃ tvājyamucyate
शृगालगृध्रकाकोलाः सदस्यास्तत्र पन्त्रिणः ।
आज्यशेषं पिबन्त्येते हविः प्राश्नन्ति चाध्वरे
śṛgālagṛdhrakākolāḥ sadasyāstatra pantriṇaḥ |
ājyaśeṣaṃ pibantyete haviḥ prāśnanti cādhvare
प्रासतोमरसंघाताः खङ्गशक्तिपरश्वथाः ।
ज्वलन्तो निशिताः पीताः स्रुचस्तस्याथ सत्रिणः
prāsatomarasaṃghātāḥ khaṅgaśaktiparaśvathāḥ |
jvalanto niśitāḥ pītāḥ srucastasyātha satriṇaḥ
चापवेगायतस्तीक्ष्णः परकायावभेदनः ।
ऋजुः सुनिशितः पीतः सायकश्च स्रुवो महान्
cāpavegāyatastīkṣṇaḥ parakāyāvabhedanaḥ |
ṛjuḥ suniśitaḥ pītaḥ sāyakaśca sruvo mahān
द्वीपिचर्मावनद्धश्च नागदन्तकृतत्सरुः ।
हस्तिहस्तहरः खङ्गः स्फयो भवेत्तस्य संयुगे
dvīpicarmāvanaddhaśca nāgadantakṛtatsaruḥ |
hastihastaharaḥ khaṅgaḥ sphayo bhavettasya saṃyuge
ज्वलितैर्निशितैः प्रासशक्त्यृष्टिसपरश्वथैः ।
शैक्यायसमयैस्तीक्ष्णैरभिघातो भवेद्वसु
jvalitairniśitaiḥ prāsaśaktyṛṣṭisaparaśvathaiḥ |
śaikyāyasamayaistīkṣṇairabhighāto bhavedvasu
[सङ्ख्यासमयविस्तीर्णमभिजातोद्भवं बहु ।]
आवेधाद्यच्च रुधिरं संग्रामे स्रवते भुवि ।
साऽस्य पूर्णाहुतिर्होत्रैः समृद्धा सर्वकामधुक्
[saṅkhyāsamayavistīrṇamabhijātodbhavaṃ bahu |]
āvedhādyacca rudhiraṃ saṃgrāme sravate bhuvi |
sā'sya pūrṇāhutirhotraiḥ samṛddhā sarvakāmadhuk
छिन्धि भिन्धीति यः शब्दः श्रूयते वाहिनीमुखे ।
सामानि सामगास्तस्य गायन्ति यमसादने
chindhi bhindhīti yaḥ śabdaḥ śrūyate vāhinīmukhe |
sāmāni sāmagāstasya gāyanti yamasādane
हविर्धानं तु तस्याहुः परेषां वाहिनीमुखम्
havirdhānaṃ tu tasyāhuḥ pareṣāṃ vāhinīmukham
कुञ्जराणां हयानां च वर्मिणां च समुच्चय ।
अग्निः श्येनचितो नाम यज्ञे तस्य विधीयते
kuñjarāṇāṃ hayānāṃ ca varmiṇāṃ ca samuccaya |
agniḥ śyenacito nāma yajñe tasya vidhīyate
उत्तिष्ठते कबन्धोऽत्र सहस्रे पतिते तु यः ।
स यूपस्तस्य शूरस्य खादिरोऽष्टाश्रिरुच्यते
uttiṣṭhate kabandho'tra sahasre patite tu yaḥ |
sa yūpastasya śūrasya khādiro'ṣṭāśrirucyate
इडोपहूताः क्रोशन्ति कुञ्जरास्त्वङ्कुशेरिताः ।
ज्याघुष्टतलतालेन वषट्कारेण पार्थिव
iḍopahūtāḥ krośanti kuñjarāstvaṅkuśeritāḥ |
jyāghuṣṭatalatālena vaṣaṭkāreṇa pārthiva
उद्गाता तत्र संग्रामे त्रिसामा दुन्दुभिर्नृप ।
ब्रह्मस्वे ह्रियमाणे तु त्यक्त्वा युद्धे प्रियां तनुम् ।
आत्मानं यूपमुच्छ्रित्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः
udgātā tatra saṃgrāme trisāmā dundubhirnṛpa |
brahmasve hriyamāṇe tu tyaktvā yuddhe priyāṃ tanum |
ātmānaṃ yūpamucchritya sa yajño'nantadakṣiṇaḥ
भर्तुरर्थे च यः शूरो निष्क्रामेद्वाहिनीमुखात् ।
न भयाद्विनिवर्तेत तस्य लोका यथा मम
bharturarthe ca yaḥ śūro niṣkrāmedvāhinīmukhāt |
na bhayādvinivarteta tasya lokā yathā mama
द्वीपिचर्मावृतैः खङ्गैर्बाहुभिः परिघोपमैः ।
यस्य वेदिरुपस्तीर्णा तस्य लोका यथा मम
dvīpicarmāvṛtaiḥ khaṅgairbāhubhiḥ parighopamaiḥ |
yasya vedirupastīrṇā tasya lokā yathā mama
यस्तु नापेक्षते कंचित्सहायं विषमे स्थितः ।
विगाह्य वाहिनीमध्यं तस्य लोका यथा मम
yastu nāpekṣate kaṃcitsahāyaṃ viṣame sthitaḥ |
vigāhya vāhinīmadhyaṃ tasya lokā yathā mama
यस्य शोणितसंघट्टा भेरीमण्डूककच्छपा ।
वीरास्थिशर्करा दुर्गा मांसशोणितकर्दमा
yasya śoṇitasaṃghaṭṭā bherīmaṇḍūkakacchapā |
vīrāsthiśarkarā durgā māṃsaśoṇitakardamā
असिचर्मप्लवा घोरा केशशैवलशाद्वला ।
अश्वनागरथैश्चैव संछिन्नैः कृतसंक्रमा
asicarmaplavā ghorā keśaśaivalaśādvalā |
aśvanāgarathaiścaiva saṃchinnaiḥ kṛtasaṃkramā
पताकाध्वजवानीरा हतवाहनवारणा ।
शोणितोदकसंपूर्णा दुस्तरा पारगैर्नरैः
patākādhvajavānīrā hatavāhanavāraṇā |
śoṇitodakasaṃpūrṇā dustarā pāragairnaraiḥ
रहतनागमहानक्रा परलोकवहाऽशिवा ।
ऋष्टिखङ्गमहामीना गृध्रकङ्कबलप्लवा
rahatanāgamahānakrā paralokavahā'śivā |
ṛṣṭikhaṅgamahāmīnā gṛdhrakaṅkabalaplavā
पुरुषादानुचरिता भीरूणां कश्मलावहा ।
नदी योधस्य संग्रामे तदस्यावभृथं नृप
puruṣādānucaritā bhīrūṇāṃ kaśmalāvahā |
nadī yodhasya saṃgrāme tadasyāvabhṛthaṃ nṛpa
वेदिर्यस्य त्वमित्राणां शिरोभिर्व्यवकीर्यते ।
अश्वस्कन्धैर्गजस्कन्धैस्तस्य लोका यथा मम
vediryasya tvamitrāṇāṃ śirobhirvyavakīryate |
aśvaskandhairgajaskandhaistasya lokā yathā mama
पत्नी शालाकृता यस्य परेषां वाहिनीमुखम् ।
हविर्धानं स्ववाहिन्यास्तदस्याहुर्मनीषिणः
patnī śālākṛtā yasya pareṣāṃ vāhinīmukham |
havirdhānaṃ svavāhinyāstadasyāhurmanīṣiṇaḥ
सदस्या दक्षिणा योधा आग्नीध्रश्चोत्तरां दिशम् ।
शत्रुसेना अलत्रस्य सर्वलोकानदूरतः
sadasyā dakṣiṇā yodhā āgnīdhraścottarāṃ diśam |
śatrusenā alatrasya sarvalokānadūrataḥ
यस्य भयतो व्यूहे भवत्याकाशमग्रतः ।
सास्य वेदिस्तदा यज्ञैर्नित्यं व्यूहास्त्रयोऽग्नयः
yasya bhayato vyūhe bhavatyākāśamagrataḥ |
sāsya vedistadā yajñairnityaṃ vyūhāstrayo'gnayaḥ
यस्तु योधः परावृत्तः संत्रस्तो हन्यते परैः ।
अप्रतिष्ठः स नरकं याति नास्त्यत्र संशयः
yastu yodhaḥ parāvṛttaḥ saṃtrasto hanyate paraiḥ |
apratiṣṭhaḥ sa narakaṃ yāti nāstyatra saṃśayaḥ
यस्य शोणितवेगेण वेदिः स्यात्संपरिप्लुता ।
केशमांसास्थिसंपूर्णा स गच्छेत्परमां गतिम्
yasya śoṇitavegeṇa vediḥ syātsaṃpariplutā |
keśamāṃsāsthisaṃpūrṇā sa gacchetparamāṃ gatim
यस्तु सेनापतिं हत्वा तद्यानमधिरोहति ।
स विष्णुविक्रमक्रामी बृहस्पतिसमः प्रभुः
yastu senāpatiṃ hatvā tadyānamadhirohati |
sa viṣṇuvikramakrāmī bṛhaspatisamaḥ prabhuḥ
नायकं तत्कुमारं वा यो वा स्यात्तत्र पूजितः ।
जीवग्राहं प्रगृह्णाति तस्य लोका यथा मम
nāyakaṃ tatkumāraṃ vā yo vā syāttatra pūjitaḥ |
jīvagrāhaṃ pragṛhṇāti tasya lokā yathā mama
आहवे तु हतं शूरं न शोचेत कथंचन ।
अशोच्यो हि हतः शूरः स्वर्गलोके महीयते
āhave tu hataṃ śūraṃ na śoceta kathaṃcana |
aśocyo hi hataḥ śūraḥ svargaloke mahīyate
न ह्यन्नं नोदकं तस्य न स्नानं नाप्यशौचकम् ।
हतस्य कर्तुमिच्छन्ति तस्य लोकाञ्शृणुष्व मे
na hyannaṃ nodakaṃ tasya na snānaṃ nāpyaśaucakam |
hatasya kartumicchanti tasya lokāñśṛṇuṣva me
वराप्सरः सहस्राणि शूरमत्योधने हतम् ।
त्वरमाणानि धावन्ति मम भर्ता भवेदिति
varāpsaraḥ sahasrāṇi śūramatyodhane hatam |
tvaramāṇāni dhāvanti mama bhartā bhavediti
एतत्तपश्च पुण्यं च धर्मश्चैव सनातनः ।
चत्वारश्चाश्रमास्तस्य यो युद्धे न पलायते
etattapaśca puṇyaṃ ca dharmaścaiva sanātanaḥ |
catvāraścāśramāstasya yo yuddhe na palāyate
वृद्धबालौ न हन्तव्यौ न च स्त्री नैव पृष्ठतः ।
तृणपूर्णमुखश्चैव तवास्मीति च यो वदेत्
vṛddhabālau na hantavyau na ca strī naiva pṛṣṭhataḥ |
tṛṇapūrṇamukhaścaiva tavāsmīti ca yo vadet
अहं वृत्रं बलं पाकं महाकायं विरोचनम् ।
दुरावारं च नमुचिं शतमायं च शम्बरम्
ahaṃ vṛtraṃ balaṃ pākaṃ mahākāyaṃ virocanam |
durāvāraṃ ca namuciṃ śatamāyaṃ ca śambaram
विप्रचित्तिं च दैतेयं दनोः पुत्रांश्च सर्वशः ।
प्रह्वादं च निहत्याजौ ततो देवाधिपोऽभवम्
vipracittiṃ ca daiteyaṃ danoḥ putrāṃśca sarvaśaḥ |
prahvādaṃ ca nihatyājau tato devādhipo'bhavam
इत्येतच्छक्रवचनं निशम्य प्रतिपूज्य च ।
योधानामात्मनः सिद्धिमम्बरीषोऽभिपन्नवान्
ityetacchakravacanaṃ niśamya pratipūjya ca |
yodhānāmātmanaḥ siddhimambarīṣo'bhipannavān
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)