अथ तेन नरश्रेष्ठ ब्राह्मणेन तपस्विना ।
निराहारेण वसता दुःखितास्ते भुजङ्गमाः
atha tena naraśreṣṭha brāhmaṇena tapasvinā |
nirāhāreṇa vasatā duḥkhitāste bhujaṅgamāḥ
Shanti Parva
Chapter 368: The Naga's kin beg the fasting brahmana
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि अष्टषष्ट्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥
13 verses · 368 of 372
What happens in this chapter
The Naga's kin beg the fasting brahmana
The brahmana sits by the Gomati without food, absorbed in japa, and the Naga's family grow distressed. His brothers, sons and wife go together to the lonely sandbank, and plead. This is his sixth day here, they say, and he has neither spoken of food nor eaten. He came to their house; they must give him hospitality. With a guest fasting in their forest, young and old alike suffer, for it confuses their dharma. The brahmana answers that he has fixed his fast by their own word: ten nights less two until the Naga comes. If the Naga is not back after the eighth night, he will eat. The serpents go home disappointed.
भीष्म उवाच
सर्वे संभूय सहिता ह्यस्य नावस्य बान्धवाः ।
भ्रातरस्तनया भार्या ययुस्तं ब्राह्मणं प्रति
sarve saṃbhūya sahitā hyasya nāvasya bāndhavāḥ |
bhrātarastanayā bhāryā yayustaṃ brāhmaṇaṃ prati
तेऽपश्यन्पुलिने तं वै विविक्ते नियतव्रतम् ।
समासीनं निराहारं द्विजं जप्यपरायणम्
te'paśyanpuline taṃ vai vivikte niyatavratam |
samāsīnaṃ nirāhāraṃ dvijaṃ japyaparāyaṇam
ते सर्वे समभिक्रम्य विप्रमभ्यर्च्य चासकृत् ।
ऊचुर्वाक्यमसंदिग्धमातिथेयस्य बान्धवाः
te sarve samabhikramya vipramabhyarcya cāsakṛt |
ūcurvākyamasaṃdigdhamātitheyasya bāndhavāḥ
षष्ठो हि दिवसस्तेऽद्य प्राप्तस्येह तपोधन ।
न चाभिभाषसे किंचिदाहारं धर्मवत्सल
ṣaṣṭho hi divasaste'dya prāptasyeha tapodhana |
na cābhibhāṣase kiṃcidāhāraṃ dharmavatsala
आमानभिगतश्चासि वयं च त्वामुपस्थिताः ।
कार्यं चातिथ्यमस्माभिरीप्सितं तव ऋद्धिमत्
āmānabhigataścāsi vayaṃ ca tvāmupasthitāḥ |
kāryaṃ cātithyamasmābhirīpsitaṃ tava ṛddhimat
मूलं फलं वा पर्णं वा पयो वा द्विजसत्तम ।
आहारहेतोरन्नं वा भोक्तुमर्हसि ब्राह्मण
mūlaṃ phalaṃ vā parṇaṃ vā payo vā dvijasattama |
āhārahetorannaṃ vā bhoktumarhasi brāhmaṇa
त्यक्ताहारेण भवता वने निवसता त्वया ।
बालवृद्धमिदं सर्वं पीड्यते धर्मसंकरात्
tyaktāhāreṇa bhavatā vane nivasatā tvayā |
bālavṛddhamidaṃ sarvaṃ pīḍyate dharmasaṃkarāt
न हि नो भ्रूणहा कश्चित्पन्नगेष्विह विद्यते ।
पूर्वाशी वा कुले ह्यस्मिन्देवतातिथिबन्धुषु
na hi no bhrūṇahā kaścitpannageṣviha vidyate |
pūrvāśī vā kule hyasmindevatātithibandhuṣu
ब्राह्मण उवाच
उपदेशेन युष्माकमाहारोऽयं कृतो मया ।
द्विरूनं दशरात्रं वै नागस्यागमनं प्रति
upadeśena yuṣmākamāhāro'yaṃ kṛto mayā |
dvirūnaṃ daśarātraṃ vai nāgasyāgamanaṃ prati
यद्यष्टरात्रेऽतिक्रान्ते नागमिष्यति पन्नगः ।
तदाहारं करिष्यामि तन्निमित्तमिद व्रतम्
yadyaṣṭarātre'tikrānte nāgamiṣyati pannagaḥ |
tadāhāraṃ kariṣyāmi tannimittamida vratam
कर्तव्यो न च संतापो गम्यतां च यथागतम् ।
तन्निमित्तमिदं सर्वं नैतद्भेत्तुगिहार्हथ
kartavyo na ca saṃtāpo gamyatāṃ ca yathāgatam |
tannimittamidaṃ sarvaṃ naitadbhettugihārhatha
ते तेन समनुज्ञाता ब्राह्मणेन भुजङ्गमाः ।
स्वमेव भवनं जग्मुरकृतार्था नरर्षभ
te tena samanujñātā brāhmaṇena bhujaṅgamāḥ |
svameva bhavanaṃ jagmurakṛtārthā nararṣabha
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)