अस्मिन्वाक्यान्तरे वक्ता देवस्थानो महातपाः ।
अभिनीततरं वाक्यमित्युवाच युधिष्ठिरम्
asminvākyāntare vaktā devasthāno mahātapāḥ |
abhinītataraṃ vākyamityuvāca yudhiṣṭhiram
Shanti Parva
Chapter 20: Devasthana urges great sacrifices with wealth
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि विंशोऽध्यायः ॥
14 verses · 20 of 372
What happens in this chapter
Devasthana urges great sacrifices with wealth
The ascetic Devasthana takes up Arjuna's point that nothing is higher than wealth. Yudhishthira won the earth by dharma and should not throw it away for nothing. The four ashramas are a ladder resting on Brahman; climb it step by step, and now perform great sacrifices with rich fees. Some rishis offer study as their yajna, some knowledge, some works, some tapas. The Vaikhanasas say it is better not to strive for wealth than to strive for it wrongly. Yet the Creator made wealth for sacrifice, so all of it should go there. Indra gained his place by sacrifices; Mahadeva offered himself in the Sarvamedha; Marutta, in whose yajna every vessel was gold, and Harishchandra surpassed Indra in splendour.
वैशंपायन उवाच
देवस्थान उवाच
यद्वचः फल्गुनेनोक्तं न ज्यायोऽस्ति धनादिति ।
अत्र ते वर्तयिष्यामि तदेकान्तमनाः शृणु
yadvacaḥ phalgunenoktaṃ na jyāyo'sti dhanāditi |
atra te vartayiṣyāmi tadekāntamanāḥ śṛṇu
अजातशत्रो धर्मेण कृत्स्ना ते वसुधा जिता ।
तां जित्वा च वृथा राजन्न परित्यक्तुमर्हसि
ajātaśatro dharmeṇa kṛtsnā te vasudhā jitā |
tāṃ jitvā ca vṛthā rājanna parityaktumarhasi
चतुष्पदी हि निःश्रेणी ब्रह्मण्येषा प्रतिष्ठिता ।
तां क्रमेण महाबाहो यथावज्जय पार्थिव ।
तस्मात्पार्थ महायज्ञैर्यजस्व बहुदक्षिणैः
catuṣpadī hi niḥśreṇī brahmaṇyeṣā pratiṣṭhitā |
tāṃ krameṇa mahābāho yathāvajjaya pārthiva |
tasmātpārtha mahāyajñairyajasva bahudakṣiṇaiḥ
स्वाध्याययज्ञा ऋषयो ज्ञानयज्ञास्तथाऽपरे ।
कर्मनिष्ठाश्च बुद्ध्यर्थास्तपोनिष्ठाश्च पार्थिव
svādhyāyayajñā ṛṣayo jñānayajñāstathā'pare |
karmaniṣṭhāśca buddhyarthāstaponiṣṭhāśca pārthiva
वैखानसानां कौन्तेय वचनं श्रूयते यथा
vaikhānasānāṃ kaunteya vacanaṃ śrūyate yathā
ईहेत धनहेतोर्यस्तस्यानीहा गरीयसी ।
भूयान्दोषो हि वर्धेत यस्तत्कर्म समाश्रयेत्
īheta dhanahetoryastasyānīhā garīyasī |
bhūyāndoṣo hi vardheta yastatkarma samāśrayet
कृत्स्नं च धनसंहारं कुर्वन्ति विधिकारणात् ।
आत्मना तृपितो बुद्ध्या भ्रूणहत्यां न बुध्यते
kṛtsnaṃ ca dhanasaṃhāraṃ kurvanti vidhikāraṇāt |
ātmanā tṛpito buddhyā bhrūṇahatyāṃ na budhyate
अनर्हते यद्ददाति न ददाति यदर्हते ।
अर्हानर्हापरिज्ञानाद्दानधर्मोऽपि दुष्करः
anarhate yaddadāti na dadāti yadarhate |
arhānarhāparijñānāddānadharmo'pi duṣkaraḥ
यज्ञाय सृष्टानि धनानि धात्रा
यज्ञादिष्टः पुरुषो रक्षिता च ।
तस्मात्सर्वं यज्ञ एवोपयोज्यं
धनं ततोऽनन्तर एव कामः
yajñāya sṛṣṭāni dhanāni dhātrā
yajñādiṣṭaḥ puruṣo rakṣitā ca |
tasmātsarvaṃ yajña evopayojyaṃ
dhanaṃ tato'nantara eva kāmaḥ
यज्ञैरिन्द्रो विविधै रत्नवद्भि
र्देवान्सर्वानभ्ययाद्भूरितेजाः ।
तेनेन्द्रत्वं प्राप्य विभ्राजतेऽसौ
तस्माद्यज्ञे सर्वमेवोपयोज्यम्
yajñairindro vividhai ratnavadbhi
rdevānsarvānabhyayādbhūritejāḥ |
tenendratvaṃ prāpya vibhrājate'sau
tasmādyajñe sarvamevopayojyam
महादेवः सर्वयज्ञे महात्मा
हुत्वाऽऽत्मानं देवदेवो बभूव ।
विश्वाँल्लोकान्व्याप्य विष्टभ्य कीर्त्या
विराजते द्युतिमान्कृत्तिवासाः
mahādevaḥ sarvayajñe mahātmā
hutvā''tmānaṃ devadevo babhūva |
viśvām̐llokānvyāpya viṣṭabhya kīrtyā
virājate dyutimānkṛttivāsāḥ
आविक्षितः पार्थिवोऽसौ मरुत्तो
वृद्ध्या शक्रं योऽजयद्देवराजम् ।
यज्ञे यस्य श्रीः स्वयं सन्निविष्टा
यस्मिन्भाण्डं काञ्चनं सर्वमासीत्
āvikṣitaḥ pārthivo'sau marutto
vṛddhyā śakraṃ yo'jayaddevarājam |
yajñe yasya śrīḥ svayaṃ sanniviṣṭā
yasminbhāṇḍaṃ kāñcanaṃ sarvamāsīt
हरिश्चन्द्रः पार्थिवेन्द्रः श्रुतस्ते
यज्ञैरिष्ट्वा पुण्यभाग्वीतशोकः ।
ऋद्ध्या शक्रं योऽजयन्मानुषः सं
स्तस्माद्यज्ञे सर्वमेवोपयोज्यम्
hariścandraḥ pārthivendraḥ śrutaste
yajñairiṣṭvā puṇyabhāgvītaśokaḥ |
ṛddhyā śakraṃ yo'jayanmānuṣaḥ saṃ
stasmādyajñe sarvamevopayojyam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)