गतीनामुत्तमा प्राप्तिः कथिता जापकेष्विह ।
एकैवैषा गतिस्तेषामुत यान्त्यपरामपि
gatīnāmuttamā prāptiḥ kathitā jāpakeṣviha |
ekaivaiṣā gatisteṣāmuta yāntyaparāmapi
Shanti Parva
Chapter 195: How a japaka falls into hell
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि पञ्चनवत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
13 verses · 195 of 372
What happens in this chapter
How a japaka falls into hell
Yudhishthira asks whether the japakas have only the one highest goal or may go elsewhere too. Bhishma explains how a japaka goes to many kinds of hell. He who does not follow the rule as taught, or follows only part of it, falls. So does the one who recites with contempt, who is neither content nor sorrowing in the right way, who is proud, or who scorns others. He who mutters japa with longing for some object is born wherever his desire falls. One attached to the powers that japa brings finds that very attachment to be his hell and is not freed. The dull-witted, the unsteady and the one who recites stubbornly thinking 'I am doing this' all fall. Japa itself is praised; these faults spring from wrong understanding.
युधिष्ठिर उवाच
भीष्म उवाच
शृणु वहितो राजञ्जापकानां गतिं विभो ।
यथा गच्छन्ति निरयमनेकं पुरुषर्षभ
śṛṇu vahito rājañjāpakānāṃ gatiṃ vibho |
yathā gacchanti nirayamanekaṃ puruṣarṣabha
यथोक्तमेतत्पूर्वं यो नानुतिष्ठति जापकः ॥
एकदेशक्रियश्चात्र निरयं स निगच्छति
yathoktametatpūrvaṃ yo nānutiṣṭhati jāpakaḥ ||
ekadeśakriyaścātra nirayaṃ sa nigacchati
अवमानेन कुरुते न तुष्यति न शोचति ।
ईदृशो जापको याति निरयं नात्र संशयः
avamānena kurute na tuṣyati na śocati |
īdṛśo jāpako yāti nirayaṃ nātra saṃśayaḥ
अहंकारकृतश्चैव सर्वे निरयग्रामिनः ।
परावमानी पुरुषो भविता निरयोपगः
ahaṃkārakṛtaścaiva sarve nirayagrāminaḥ |
parāvamānī puruṣo bhavitā nirayopagaḥ
अभिध्यापूर्वकं जप्यं कुरुते यश्च मोहितः ।
यत्रास्य रागः पतति तत्रतत्रोपपद्यते
abhidhyāpūrvakaṃ japyaṃ kurute yaśca mohitaḥ |
yatrāsya rāgaḥ patati tatratatropapadyate
अथैश्वर्यप्रसक्तः सञ्जापको यत्र रज्यते ।
स एव निरयस्तस्य नासौ तस्मात्प्रमुच्यते
athaiśvaryaprasaktaḥ sañjāpako yatra rajyate |
sa eva nirayastasya nāsau tasmātpramucyate
रागेण जापको जप्यं कुरुते यश्च मोहितः ।
यत्रास्य रागः पतति तत्र तत्रोपजायते
rāgeṇa jāpako japyaṃ kurute yaśca mohitaḥ |
yatrāsya rāgaḥ patati tatra tatropajāyate
दुर्बुद्धिरकृतप्रज्ञश्चले मनसि तिष्ठति ।
फलस्यापचितिं याति निरयं चाधिगच्छति
durbuddhirakṛtaprajñaścale manasi tiṣṭhati |
phalasyāpacitiṃ yāti nirayaṃ cādhigacchati
अकृतव्रज्ञको बालो मोहं गच्छति जापकः ।
स मोहान्निरयं याति यत्र गत्वाऽनुशोचति
akṛtavrajñako bālo mohaṃ gacchati jāpakaḥ |
sa mohānnirayaṃ yāti yatra gatvā'nuśocati
दृढग्राही करोमीति जाप्यं जपति जापकः ।
न संपूर्णो न वा युक्तो निरयं सोऽधिगच्छति
dṛḍhagrāhī karomīti jāpyaṃ japati jāpakaḥ |
na saṃpūrṇo na vā yukto nirayaṃ so'dhigacchati
अनिमित्तं परं यत्तदव्यक्तं ब्रह्मणि स्थितम् ।
तद्भूतो जापकः कस्मात्सशरीरमिहाविशेत्
animittaṃ paraṃ yattadavyaktaṃ brahmaṇi sthitam |
tadbhūto jāpakaḥ kasmātsaśarīramihāviśet
दुष्प्रज्ञानेन निरया बहवः समुदाहृताः ।
प्रशस्तं जापकत्वं च दोषाश्चैते तदात्मकाः
duṣprajñānena nirayā bahavaḥ samudāhṛtāḥ |
praśastaṃ jāpakatvaṃ ca doṣāścaite tadātmakāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)