ततः स लुब्धकः पश्यन्क्षुधयाऽपि परिप्लुतः ।
कपोतमग्निपतितं वाक्यं पुनरुवाच ह
tataḥ sa lubdhakaḥ paśyankṣudhayā'pi pariplutaḥ |
kapotamagnipatitaṃ vākyaṃ punaruvāca ha
Shanti Parva
Chapter 146: The fowler repents and frees the she-dove
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि षट्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥
11 verses · 146 of 372
What happens in this chapter
The fowler repents and frees the she-dove
Hungry as he was, the fowler looked at the dove in the fire and cried: what have I done, cruel fool that I am? This sin will stay with me as long as I live. He cursed himself for living as a bird-catcher and said the noble dove, burning its own flesh, had taught him dharma. He resolved to give up his dear life, leaving wife and sons, and to dry up his body like a small pond in summer, enduring hunger, thirst and heat through many fasts for the sake of the next world. Declaring dharma the highest goal, he set out on the great departure, threw away his staff, snares and cage, and released the captive she-dove.
भीष्म उवाच
किमीदृशं नृशंसेन मया कृतमबुद्धिना ।
भविष्यति हि मे नित्यं पातकं भुवि जीवतः ।
स विनिन्दंस्तथाऽऽत्मानं पुनः पुनरुवाच ह
kimīdṛśaṃ nṛśaṃsena mayā kṛtamabuddhinā |
bhaviṣyati hi me nityaṃ pātakaṃ bhuvi jīvataḥ |
sa vinindaṃstathā''tmānaṃ punaḥ punaruvāca ha
धिङ्भामस्तु सुदुर्बुद्धिं सदा निकृतिनिश्चयम् ।
शुभं कर्म परित्यज्य सोऽहं शकुनिलुब्धकः
dhiṅbhāmastu sudurbuddhiṃ sadā nikṛtiniścayam |
śubhaṃ karma parityajya so'haṃ śakunilubdhakaḥ
नृशंसस्य ममाद्यायं प्रत्यादेशो न संशयः ।
दत्तः स्वमांसं दहता कपोतेन महात्मना
nṛśaṃsasya mamādyāyaṃ pratyādeśo na saṃśayaḥ |
dattaḥ svamāṃsaṃ dahatā kapotena mahātmanā
सोहं त्यक्ष्ये प्रियान्प्राणान्पुत्रान्दारान्विसृज्य च ।
उपदिष्टो हि मे धर्मः कपोतेनात्र धर्मिणा
sohaṃ tyakṣye priyānprāṇānputrāndārānvisṛjya ca |
upadiṣṭo hi me dharmaḥ kapotenātra dharmiṇā
अद्यप्रभुति देहं स्वं सर्वभोगैर्विवर्जितम् ।
यथा स्वल्पं सरो ग्रीष्मे शोषयिष्याम्महं तथा
adyaprabhuti dehaṃ svaṃ sarvabhogairvivarjitam |
yathā svalpaṃ saro grīṣme śoṣayiṣyāmmahaṃ tathā
क्षुत्पिपासातपसहः कृशो ध्रमनिसन्ततः ।
उपवासैर्बहुविधैश्चरिष्ये पारलौकिकम्
kṣutpipāsātapasahaḥ kṛśo dhramanisantataḥ |
upavāsairbahuvidhaiścariṣye pāralaukikam
अहो देहप्रदानेन दर्शिताऽतिथिपूजना ।
तस्माद्धर्मं चरिष्यामि धर्मो हि परमा गतिः
aho dehapradānena darśitā'tithipūjanā |
tasmāddharmaṃ cariṣyāmi dharmo hi paramā gatiḥ
दृष्टो धर्मो हि धर्मिष्ठे यादृशो विहगोत्तमे ।
एवमुक्त्वा विनिश्चित्य रौद्रकर्मा स लुब्धकः
dṛṣṭo dharmo hi dharmiṣṭhe yādṛśo vihagottame |
evamuktvā viniścitya raudrakarmā sa lubdhakaḥ
महाप्रस्थानमाश्रित्य प्रययौ संशितव्रतः
mahāprasthānamāśritya prayayau saṃśitavrataḥ
ततो यष्टिं शलाकां च धारकं पञ्जरं तथा ।
तां च बद्धां कपोतीं स प्रमुच्य विससर्ज ह
tato yaṣṭiṃ śalākāṃ ca dhārakaṃ pañjaraṃ tathā |
tāṃ ca baddhāṃ kapotīṃ sa pramucya visasarja ha
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)