इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि सप्तदशदिवसयुद्धे एकोननवतितमोऽध्यायः ॥
19 verses · 89 of 101
The Kuninda princes from the Himalaya ride gold-netted elephants into the fight. One falls to Kripa with his elephant; another kills Kritavarma's horses. Ashvatthama brings down three great elephants. A Kuninda prince fights a son of Dhritarashtra and both fall. Kratha and Vrika fall, and Shakuni beheads the Kuninda who had killed his horses. With the Kunindas gone, the Kaurava chiefs blow their conchs and the battle swells again. Shatanika, son of Nakula, cuts down elephants and beheads a foe who wounded him. Vrishasena then wounds Shatanika, Arjuna, Bhima, Nakula and Shri Krishna himself. The Kauravas cheer, but those who know Arjuna say the youth is already an offering in the fire.
सञ्जय उवाच
सुकल्पिता हैमवता महोत्कटा
रणाभिकामैः कृतिभिः समास्थिताः ।
सुवर्णजालैर्वितता बभुर्गजा--
स्तथा यथा खे जलदाः सविद्युतः
sukalpitā haimavatā mahotkaṭā
raṇābhikāmaiḥ kṛtibhiḥ samāsthitāḥ |
suvarṇajālairvitatā babhurgajā--
stathā yathā khe jaladāḥ savidyutaḥ
कुणिन्दपुत्रो दशभिर्महायसैः
कृपं ससूताश्वमपीडयद्भृशम् ।
ततः शरद्वत्सुतसायकैर्हतः
सहैव नागेन पपात भूतले
kuṇindaputro daśabhirmahāyasaiḥ
kṛpaṃ sasūtāśvamapīḍayadbhṛśam |
tataḥ śaradvatsutasāyakairhataḥ
sahaiva nāgena papāta bhūtale
कुणिन्दपुत्रावरजस्तु तोमरै--
र्दिवाकरांशुप्रतिमैरयस्मयैः ।
जघान भोजस्य हयानथापतन्
क्षणाद्विशस्ताः कृतवर्मणे हयाः
kuṇindaputrāvarajastu tomarai--
rdivākarāṃśupratimairayasmayaiḥ |
jaghāna bhojasya hayānathāpatan
kṣaṇādviśastāḥ kṛtavarmaṇe hayāḥ
अथापरे द्रौणिहता महाद्विपा--
स्त्रयः ससर्वायुधयोधकेतनाः ।
निपेतुरुर्व्यां व्यसवो विचेतना--
स्तथा यथा वज्रहता महाचलाः
athāpare drauṇihatā mahādvipā--
strayaḥ sasarvāyudhayodhaketanāḥ |
nipetururvyāṃ vyasavo vicetanā--
stathā yathā vajrahatā mahācalāḥ
कुणिन्दराजावरजादनन्तरः
स्तनान्तरे पत्रिवरैरताडयत् ।
तवात्मजं तस्य तवात्मजः शरैः
शितैः शरीरं व्यहनद्द्विपं च तम्
kuṇindarājāvarajādanantaraḥ
stanāntare patrivarairatāḍayat |
tavātmajaṃ tasya tavātmajaḥ śaraiḥ
śitaiḥ śarīraṃ vyahanaddvipaṃ ca tam
स नागराजः सह राजसूनुना
पपात रक्तं बहु सर्वतः क्षरन् ।
महेन्द्रवज्रप्रहतोऽम्बुदागमे
यथा जलं गेरिकपर्वतस्तथा
sa nāgarājaḥ saha rājasūnunā
papāta raktaṃ bahu sarvataḥ kṣaran |
mahendravajraprahato'mbudāgame
yathā jalaṃ gerikaparvatastathā
कुणिन्दपुत्रप्रहितोऽपरो द्विपः
क्राथं ससूताश्वरथं व्यपोथयत् ।
ततोऽपतत्क्राथसराभिघातितः
सहेश्वरो वज्रहतो यथा गिरिः
kuṇindaputraprahito'paro dvipaḥ
krāthaṃ sasūtāśvarathaṃ vyapothayat |
tato'patatkrāthasarābhighātitaḥ
saheśvaro vajrahato yathā giriḥ
रथी द्विपस्थेन हतोऽपतच्छरैः
क्राथाधिपः पर्वतजेन दुर्जयः ।
सवाजिसूतेष्वसनध्वजस्तथा
यथा महावातहतो महाद्रुमः
rathī dvipasthena hato'pataccharaiḥ
krāthādhipaḥ parvatajena durjayaḥ |
savājisūteṣvasanadhvajastathā
yathā mahāvātahato mahādrumaḥ
वृको द्विपस्थं गिरिराजवासिनं
भृशं शरैर्द्वादशभिः पराभिनत् ।
ततो वृकं साश्वरथं महाद्विपो
द्रुतं चतुर्भिरणैर्व्यपोथयत्
vṛko dvipasthaṃ girirājavāsinaṃ
bhṛśaṃ śarairdvādaśabhiḥ parābhinat |
tato vṛkaṃ sāśvarathaṃ mahādvipo
drutaṃ caturbhiraṇairvyapothayat
स पोथितो नागरवेण वीर्यवा--
न्पराभिनद्द्वादशभिः शिलीमुखैः ।
वृकेण बाणाभिहतोऽपतत्क्षितौ
सवारणो बभ्रुसुतेन सार्धम्
sa pothito nāgaraveṇa vīryavā--
nparābhinaddvādaśabhiḥ śilīmukhaiḥ |
vṛkeṇa bāṇābhihato'patatkṣitau
savāraṇo babhrusutena sārdham
कुणिन्दराजस्य सुतोऽपरस्तदा
स चापि शूरः सहसा समर्पितः ।
पपात बाणैः सुबलस्य सूनुना
विषाणपुच्छापरगात्रपातिना
kuṇindarājasya suto'parastadā
sa cāpi śūraḥ sahasā samarpitaḥ |
papāta bāṇaiḥ subalasya sūnunā
viṣāṇapucchāparagātrapātinā
गजेन वाहाञ्शकुनेः कुणिन्दजो
निनाय वैवस्वतमन्दिरं रणे ।
रथं च संक्षुभ्य ननाद नर्दत--
स्ततोऽस्य गान्धारपतिः शिरोऽहरत्
gajena vāhāñśakuneḥ kuṇindajo
nināya vaivasvatamandiraṃ raṇe |
rathaṃ ca saṃkṣubhya nanāda nardata--
stato'sya gāndhārapatiḥ śiro'harat
ततः कुणिन्देषु गतेषु तेषु
प्रहृष्टरूपास्तव ते महारथाः ।
भृशं प्रदरध्मुर्लवणाम्बुसम्भवा--
न्वरांश्च बाणासनपाणयोऽभ्ययुः
tataḥ kuṇindeṣu gateṣu teṣu
prahṛṣṭarūpāstava te mahārathāḥ |
bhṛśaṃ pradaradhmurlavaṇāmbusambhavā--
nvarāṃśca bāṇāsanapāṇayo'bhyayuḥ
तथाऽभवद्युद्धमतीव दारुणं
पुनः कुरूणां सह पाण्डुसृञ्जयैः ।
शरासिशक्त्यृष्टिगदापरश्वथै--
र्नराश्वनागासुहरं भृशाकुलम्
tathā'bhavadyuddhamatīva dāruṇaṃ
punaḥ kurūṇāṃ saha pāṇḍusṛñjayaiḥ |
śarāsiśaktyṛṣṭigadāparaśvathai--
rnarāśvanāgāsuharaṃ bhṛśākulam
रथाश्वमातङ्गपदातयस्ततः
परस्परं विप्रहताः क्षितौ पतन् ।
यथा सविद्युत्तटितो जलप्रदाः
समुत्थितैर्दिग्भ्य इवोग्रमारुतेः
rathāśvamātaṅgapadātayastataḥ
parasparaṃ viprahatāḥ kṣitau patan |
yathā savidyuttaṭito jalapradāḥ
samutthitairdigbhya ivogramāruteḥ
ततः शतानीकहता महागजा
हया रथाः पत्तिगणाश्च तावकाः ।
सुपर्णवातप्रहता यथोरगा--
स्तथा गता गां विवशा विचूर्णिताः
tataḥ śatānīkahatā mahāgajā
hayā rathāḥ pattigaṇāśca tāvakāḥ |
suparṇavātaprahatā yathoragā--
stathā gatā gāṃ vivaśā vicūrṇitāḥ
ततोऽभ्यविद्ध्यद्बहुभिः शितैः शरैः
स विन्दपुत्रो नकुलात्मजं स्मयन् ।
ततोऽस्य कोपाद्विचकर्त नाकुलिः
शिरः क्षुरेणाम्बुजसन्निभाननम्
tato'bhyaviddhyadbahubhiḥ śitaiḥ śaraiḥ
sa vindaputro nakulātmajaṃ smayan |
tato'sya kopādvicakarta nākuliḥ
śiraḥ kṣureṇāmbujasannibhānanam
ततः शतानीकमविध्यदायसै--
स्त्रिभिः शरैः कर्णसुतोऽर्जुनं त्रिभिः ।
त्रिभिश्च भीमं नकुलं च सप्तभि--
र्जनार्दनं द्वादशभिश्च सायकैः
tataḥ śatānīkamavidhyadāyasai--
stribhiḥ śaraiḥ karṇasuto'rjunaṃ tribhiḥ |
tribhiśca bhīmaṃ nakulaṃ ca saptabhi--
rjanārdanaṃ dvādaśabhiśca sāyakaiḥ
तदस्य कर्मातिमनुष्यकर्मणः
समीक्ष्य हृष्टाः कुरवोऽभ्यपूजयन् ।
पराक्रमज्ञास्तु धनञ्जयस्य ये
हुतोऽयमग्नाविति ते तु मेनिरे
tadasya karmātimanuṣyakarmaṇaḥ
samīkṣya hṛṣṭāḥ kuravo'bhyapūjayan |
parākramajñāstu dhanañjayasya ye
huto'yamagnāviti te tu menire
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
