Karna Parva

Chapter 100: Karna lies radiant in death; victory conchs sound

इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि शततमोऽध्यायः ॥

30 verses · 100 of 101

What happens in this chapter

Karna lies radiant in death; victory conchs sound

Even in death, Sanjaya says, splendour does not leave Karna. His face shines like the full moon, warriors still fear him as deer fear a dead lion, and his body shows no change, as if he were about to speak. Sanjaya remembers his giving: he never said no to a supplicant, kept nothing back from brahmanas, not even his life, and has gone to the highest state. At his fall the rivers stop, the sun sets dimmed, the earth trembles, meteors fall and the devas cry out in grief. Shri Krishna and Arjuna blow Panchajanya and Devadatta and the Kauravas flee, leaving Shalya and Duryodhana. The two set out to bring the news to Yudhishthira.

सञ्जय उवाच

100.1

शरसङ्कृत्तवर्माणं रुधिरोक्षितवक्षसम् ।
गतासुमपि राधेयं नैव लक्ष्मीर्विमुञ्चति

śarasaṅkṛttavarmāṇaṃ rudhirokṣitavakṣasam |
gatāsumapi rādheyaṃ naiva lakṣmīrvimuñcati

100.2

तप्तजाम्बूनदनिभं बालार्कसदृशद्युतिम् ।
जीवन्तमिव तं शूरं सर्वभूतानि मेनिरे

taptajāmbūnadanibhaṃ bālārkasadṛśadyutim |
jīvantamiva taṃ śūraṃ sarvabhūtāni menire

100.3

हतस्यापि महाराज सूतपुत्रस्य संयुगे ।
वित्रेसुः सर्वतो योधाः सिंहस्येवेतरे मृगाः

hatasyāpi mahārāja sūtaputrasya saṃyuge |
vitresuḥ sarvato yodhāḥ siṃhasyevetare mṛgāḥ

100.4

हतोऽपि पुरुषव्याघ्रो व्याहरन्निव लक्ष्यते ।
नाभवद्विकृतिः काचिन्मृतस्यापि महात्मनः

hato'pi puruṣavyāghro vyāharanniva lakṣyate |
nābhavadvikṛtiḥ kācinmṛtasyāpi mahātmanaḥ

100.5

चारुवेषधरं राजंश्चारुमौलिशिरोधरम् ।
तन्मुखं सूतपुत्रस्य पूर्णचन्द्रसमद्युति

cāruveṣadharaṃ rājaṃścārumauliśirodharam |
tanmukhaṃ sūtaputrasya pūrṇacandrasamadyuti

100.6

कनकोत्तमसह्काशो ज्वलन्निव विभावसुः ।
स शान्तः पुरुषव्याघ्रः पार्थसायकवारिणा

kanakottamasahkāśo jvalanniva vibhāvasuḥ |
sa śāntaḥ puruṣavyāghraḥ pārthasāyakavāriṇā

100.7

यथाऽग्निर्ज्वलनो दीप्तो जलमासाद्य शाम्यति ।
कर्णाग्निः समरे तद्वत्पार्थमेघेन शामितः

yathā'gnirjvalano dīpto jalamāsādya śāmyati |
karṇāgniḥ samare tadvatpārthameghena śāmitaḥ

100.8

आहृत्य स यशो दीप्तं सुयुद्धेनात्मनो भुवि ।
सपुत्रः समरे कर्णः प्रशान्तः पार्थतेजसा

āhṛtya sa yaśo dīptaṃ suyuddhenātmano bhuvi |
saputraḥ samare karṇaḥ praśāntaḥ pārthatejasā

100.9

प्रताप्य पाण्डवान्सर्वान्पाञ्चालानस्त्रतेजसा ।
नानाभरणवान्रजंस्तप्तजाम्बूनदप्रभः

pratāpya pāṇḍavānsarvānpāñcālānastratejasā |
nānābharaṇavānrajaṃstaptajāmbūnadaprabhaḥ

100.10

वर्षित्वा शरवर्षाणि प्रताप्य रिपुवाहिनीम् ।
श्रीमानिव सहस्रांशुर्ज्वलन्सर्वान्प्रताप्य च ।
हतो वैकर्तनः कर्णः पादपोऽङ्कुरवानिव

varṣitvā śaravarṣāṇi pratāpya ripuvāhinīm |
śrīmāniva sahasrāṃśurjvalansarvānpratāpya ca |
hato vaikartanaḥ karṇaḥ pādapo'ṅkuravāniva

100.11

ददानीत्येव यः प्रादान्न नास्तीत्यर्थितोऽवदत् ।
सद्ध्यः सदा सत्पुरुषः स हतो द्वैरथे वृषा

dadānītyeva yaḥ prādānna nāstītyarthito'vadat |
saddhyaḥ sadā satpuruṣaḥ sa hato dvairathe vṛṣā

100.12

यस्य ब्राह्मणसात्सर्वं वित्तमासीन्महात्मनः ।
नादेयं ब्राह्मणेष्वासीद्यस्य स्वमपि जीवितम्

yasya brāhmaṇasātsarvaṃ vittamāsīnmahātmanaḥ |
nādeyaṃ brāhmaṇeṣvāsīdyasya svamapi jīvitam

100.13

स दातॄणां प्रियो राजन्दाता चैव मनोरथान् ।
स पार्थास्त्रविनिर्दग्धो गतः परमिकां गतिम्

sa dātṝṇāṃ priyo rājandātā caiva manorathān |
sa pārthāstravinirdagdho gataḥ paramikāṃ gatim

100.14

यमाश्रित्याकरोद्वैरं सुतस्ते स गतो दिवम् ।
आदाय तव पुत्राणां जयाशां सर्म वर्म च

yamāśrityākarodvairaṃ sutaste sa gato divam |
ādāya tava putrāṇāṃ jayāśāṃ sarma varma ca

100.15

हते च कर्णे सरितो न सस्रु--
र्जगाम चास्तं कलुषो दिवाकरः ।
श्वेतो ग्रहश्च ज्वलितार्कवर्णो
यमस्य पुत्रोऽभ्युदितः स तिर्यक्

hate ca karṇe sarito na sasru--
rjagāma cāstaṃ kaluṣo divākaraḥ |
śveto grahaśca jvalitārkavarṇo
yamasya putro'bhyuditaḥ sa tiryak

100.16

नभश्चचालाथ ननाद चोर्वी
ववुश्च वाताः परुषाश्च घोराः ।
दिशो बभूवुर्ज्वलिताः सधूमा
महार्णवाः सस्वनुश्चुक्षुभुश्च

nabhaścacālātha nanāda corvī
vavuśca vātāḥ paruṣāśca ghorāḥ |
diśo babhūvurjvalitāḥ sadhūmā
mahārṇavāḥ sasvanuścukṣubhuśca

100.17

सकाननाश्चाद्रिवराश्चकम्पिरे
प्रविव्यथुर्भूतगणाश्च मारिष ।
बृहस्पतिः सम्परिवार्य रोहिणीं
बभूव चन्द्रार्कसमो विशाम्पते

sakānanāścādrivarāścakampire
pravivyathurbhūtagaṇāśca māriṣa |
bṛhaspatiḥ samparivārya rohiṇīṃ
babhūva candrārkasamo viśāmpate

100.18

हते कर्णे न दिशो विप्रचाराः
सचन्द्रार्का द्यौर्विचचाल भूमिः ।
पपात चोल्का ज्वलनप्रभा च
निशाचरा हृष्टतरा बभूवुः

hate karṇe na diśo vipracārāḥ
sacandrārkā dyaurvicacāla bhūmiḥ |
papāta colkā jvalanaprabhā ca
niśācarā hṛṣṭatarā babhūvuḥ

100.19

शशिप्रकाशाननमर्जुनो यदा
जहार कर्णस्य शिरः शरेण ।
ततोऽन्तरिक्षे सहसैव शब्दो
बभूव हाहेति सुरैर्विमुक्तः

śaśiprakāśānanamarjuno yadā
jahāra karṇasya śiraḥ śareṇa |
tato'ntarikṣe sahasaiva śabdo
babhūva hāheti surairvimuktaḥ

100.20

सदेवगन्धर्वमनुष्यपूजितं
निहत्य कर्णं रिपुमाहवेऽर्जुनः ।
रराज राजन्परमेण तेजसा
यथा पुरा वृत्रवधे शतक्रतुः

sadevagandharvamanuṣyapūjitaṃ
nihatya karṇaṃ ripumāhave'rjunaḥ |
rarāja rājanparameṇa tejasā
yathā purā vṛtravadhe śatakratuḥ

100.21

पताकिना भीमनिनादकेतुना
रथेन शङ्खस्फटिकावभासिना ।
महेन्द्रवाहप्रतिमेन तावुभौ
महेन्द्रवीर्यप्रतिमानपौरुषौ

patākinā bhīmaninādaketunā
rathena śaṅkhasphaṭikāvabhāsinā |
mahendravāhapratimena tāvubhau
mahendravīryapratimānapauruṣau

100.22

समानयोगाविव विष्णुवासवैः

samānayogāviva viṣṇuvāsavaiḥ

100.23

मनांस्यरीणामुपतापयन्तौ

manāṃsyarīṇāmupatāpayantau

100.24

सुवर्णजालावततौ महास्वनौ
हिमावदातौ परिगृह्य पाणिमिः ।
चुचुम्बतुः शङ्खवरौ नृणां वरौ
विघोषयन्तौ विजयं जगत्त्रये

suvarṇajālāvatatau mahāsvanau
himāvadātau parigṛhya pāṇimiḥ |
cucumbatuḥ śaṅkhavarau nṛṇāṃ varau
vighoṣayantau vijayaṃ jagattraye

100.25

पाञ्चजन्यस्य निर्घोषो देवदत्तस्य चोभयोः ।
पृथिवीमन्तरिक्षं च दिशश्च समपूरयत्

pāñcajanyasya nirghoṣo devadattasya cobhayoḥ |
pṛthivīmantarikṣaṃ ca diśaśca samapūrayat

100.26

वित्रस्ताश्चाभवन्सर्वे कुरवो राजसत्तम ।
शूरयोः शङ्खशब्देन माधवस्यार्जुनस्य च

vitrastāścābhavansarve kuravo rājasattama |
śūrayoḥ śaṅkhaśabdena mādhavasyārjunasya ca

100.27

तौ शङ्खशब्देन निनादयन्तौ
वनानि शैलान्सरितो गुहाश्च ।
वित्रासयन्तौ तव पुत्रसेनां
युधिष्ठिरं नन्दयितुं प्रयातौ

tau śaṅkhaśabdena ninādayantau
vanāni śailānsarito guhāśca |
vitrāsayantau tava putrasenāṃ
yudhiṣṭhiraṃ nandayituṃ prayātau

100.28

ततः प्रजग्मुः कुरवो जवेन
श्रुत्वैव शङ्खस्वनमीर्यमाणम् ।
विहाय मद्राधिपतिं पतिं च
दुर्योधनं भारत भारतानाम्

tataḥ prajagmuḥ kuravo javena
śrutvaiva śaṅkhasvanamīryamāṇam |
vihāya madrādhipatiṃ patiṃ ca
duryodhanaṃ bhārata bhāratānām

100.29

ततो रथेनाम्बुदबृन्दनादिना
शरद्वहर्मध्यदिवाकरत्विषा ।
धनञ्जयस्याधिरथेश्च विस्मिताः
प्रशंसमानाः प्रययुस्तदाऽर्जुनम्

tato rathenāmbudabṛndanādinā
śaradvaharmadhyadivākaratviṣā |
dhanañjayasyādhiratheśca vismitāḥ
praśaṃsamānāḥ prayayustadā'rjunam

100.30

महाहवे तं बहुशोभमानं
धनञ्जयं योधगणैः समेताः ।
तावन्वमोदंश्च जनाः प्रकामं
प्रभाकरावभ्युदितौ यथैव

mahāhave taṃ bahuśobhamānaṃ
dhanañjayaṃ yodhagaṇaiḥ sametāḥ |
tāvanvamodaṃśca janāḥ prakāmaṃ
prabhākarāvabhyuditau yathaiva

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)