दिलीपं चापि राजेन्द्र मृतां सृञ्जय शुश्रुम ।
यस्य यज्ञशतेष्वासन्प्रयुतायुतशो द्विजाः
dilīpaṃ cāpi rājendra mṛtāṃ sṛñjaya śuśruma |
yasya yajñaśateṣvāsanprayutāyutaśo dvijāḥ
Drona Parva
Chapter 61: The splendour of King Dilipa
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि षोडशराजकीये एकषष्टितमोऽध्यायः ॥
13 verses · 61 of 203
What happens in this chapter
The splendour of King Dilipa
Narada tells of Dilipa, at whose hundreds of yajnas countless learned brahmanas gathered. He gave the whole earth, full of wealth, to the brahmanas at a great sacrifice. A golden road was laid for his yajnas, and Indra and the devas came to it as if to dharma itself. A thousand mountain-like elephants walked there; the assembly hall shone with gold, there were channels of juices and mountains of food, and golden sacrificial posts. Thousands of apsaras danced, and the gandharva Vishvavasu himself played the vina, so that every being thought he played for it alone. A marvel: when Dilipa fought in water, his chariot wheels did not sink. Five sounds never ceased in his house: Veda recitation, the bowstring, and the cries drink, eat, enjoy. The refrain follows.
नारद उवाच
तन्त्रज्ञानार्थसम्पन्ना यज्वानः पुत्रपौत्रिणः ।
स्वच्छन्दाः पुण्यगन्धाश्च सुभक्षा हेममालिनः ।
यस्य कर्माणि भूरिणि कथयन्ति मनीषिणः
tantrajñānārthasampannā yajvānaḥ putrapautriṇaḥ |
svacchandāḥ puṇyagandhāśca subhakṣā hemamālinaḥ |
yasya karmāṇi bhūriṇi kathayanti manīṣiṇaḥ
य इमां वसुसम्पूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत
ya imāṃ vasusampūrṇāṃ vasudhāṃ vasudhādhipaḥ |
ījāno vitate yajñe brāhmaṇebhyo hyamanyata
राजानो वितते यज्ञे उपहारानुपाहरन् ।
दिलीपस्य तु यज्ञेषु कृतः पन्था हिरण्मयः ।
तं धर्म इव कुर्वाणाः सेन्द्रा देवाः समागमन्
rājāno vitate yajñe upahārānupāharan |
dilīpasya tu yajñeṣu kṛtaḥ panthā hiraṇmayaḥ |
taṃ dharma iva kurvāṇāḥ sendrā devāḥ samāgaman
सहस्रं यत्र मातङ्गा अगच्छन्पर्वतोपमाः ।
सौवर्णं चाभवत्सर्वं सदः परमभास्वरम्
sahasraṃ yatra mātaṅgā agacchanparvatopamāḥ |
sauvarṇaṃ cābhavatsarvaṃ sadaḥ paramabhāsvaram
रसानां चाभवन्कुल्या भक्ष्याणां चापि पर्वताः ।
सहस्रव्यामा नृपते यूपाश्चासन्हिरण्मयाः
rasānāṃ cābhavankulyā bhakṣyāṇāṃ cāpi parvatāḥ |
sahasravyāmā nṛpate yūpāścāsanhiraṇmayāḥ
चषालप्रचषालौ च यस्य यूपे हिरण्मयौ ।
नृत्यन्त्यप्सरसो यत्र षट्सहस्राणि सप्त च
caṣālapracaṣālau ca yasya yūpe hiraṇmayau |
nṛtyantyapsaraso yatra ṣaṭsahasrāṇi sapta ca
यत्र वीणां वादयति प्रीत्या विश्वावसुः स्वयम् ।
सर्वभूतान्यमन्यन्त मम वादयतीति तम्
yatra vīṇāṃ vādayati prītyā viśvāvasuḥ svayam |
sarvabhūtānyamanyanta mama vādayatīti tam
रागखाण्डवभोज्यैश्च मत्ताः पतिषु शेरते
rāgakhāṇḍavabhojyaiśca mattāḥ patiṣu śerate
तदेतदद्भुतं मन्ये अन्यैर्न सदृशं नृपैः ।
यदप्सु युध्यमानस्य चक्रे न परिपेततुः
tadetadadbhutaṃ manye anyairna sadṛśaṃ nṛpaiḥ |
yadapsu yudhyamānasya cakre na paripetatuḥ
राजानं दृढधन्वानं दिलीपं सत्यवादिनम् ।
येऽपश्यन्भूरिदक्षिण्यं तेऽपि स्वर्गजितो नराः
rājānaṃ dṛḍhadhanvānaṃ dilīpaṃ satyavādinam |
ye'paśyanbhūridakṣiṇyaṃ te'pi svargajito narāḥ
पञ्च शब्दा न जीर्यन्ति दिलीपस्य निवेशने ।
स्वाध्यायघोषो ज्याघोषः पिबताश्नीत खादत
pañca śabdā na jīryanti dilīpasya niveśane |
svādhyāyaghoṣo jyāghoṣaḥ pibatāśnīta khādata
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत्
sa cenmamāra sṛñjaya caturbhadratarastvayā |
putrātpuṇyatarastubhyaṃ mā putramanutapyathāḥ |
ayajvānamadakṣiṇyamabhi śvaityetyudāharat
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)