कथमस्मि त्वया ज्ञातः केन वा कथितोस्मि ते ।
एतदाचक्ष्व मे तत्त्वमिच्छसे चेन्मम प्रियम्
kathamasmi tvayā jñātaḥ kena vā kathitosmi te |
etadācakṣva me tattvamicchase cenmama priyam
इति श्रीमन्महाभारते आश्वमेधिकपर्वणि अश्वमेधपर्वणि सप्तमोऽध्यायः ॥
27 verses · 7 of 118
Samvarta demands to know who revealed him, warning that a lie will split Marutta's head into a hundred pieces. Marutta names Narada, who then entered the fire, and Samvarta is pleased. Still he tests the king: how can a wild, wind-driven man like me conduct your rite? Get leave from my brother Brihaspati first. Marutta explains that Brihaspati, bound by Indra, refused him. Samvarta warns that Brihaspati and Indra will hate the king for this and asks him to stand firm. Marutta swears that if he abandons Samvarta he will lose the higher worlds for as long as the sun shines. Satisfied, Samvarta promises him inexhaustible wealth and equality with Indra.
संवर्त उवाच
कथमस्मि त्वया ज्ञातः केन वा कथितोस्मि ते ।
एतदाचक्ष्व मे तत्त्वमिच्छसे चेन्मम प्रियम्
kathamasmi tvayā jñātaḥ kena vā kathitosmi te |
etadācakṣva me tattvamicchase cenmama priyam
सत्यं ते ब्रुवतः सर्वे सम्पत्स्यन्ते मनोरथाः ।
मिथ्या च ब्रुवतो मूर्धा शतधा ते स्फुटिष्यति
satyaṃ te bruvataḥ sarve sampatsyante manorathāḥ |
mithyā ca bruvato mūrdhā śatadhā te sphuṭiṣyati
मरुत्त उवाच
नारदेन भवान्मह्यमाख्यातो ह्यटता पथि ।
गुरुपुत्रो ममेति त्वं ततो मे प्रीतिरुत्तमा
nāradena bhavānmahyamākhyāto hyaṭatā pathi |
guruputro mameti tvaṃ tato me prītiruttamā
संवर्त उवाच
सत्यमेतद्भवानाह स मां जानाति सत्रिणम् ।
कथयस्व तदेतन्मे क्वनु सम्प्रति नारदः
satyametadbhavānāha sa māṃ jānāti satriṇam |
kathayasva tadetanme kvanu samprati nāradaḥ
मरुत उवाच
भवन्तं कथयित्वा तु मम देवर्षिसत्तमः ।
ततो मामभ्यनुज्ञाय प्रविष्टो हव्यवाहनम्
bhavantaṃ kathayitvā tu mama devarṣisattamaḥ |
tato māmabhyanujñāya praviṣṭo havyavāhanam
व्यास उवाच
श्रुत्वा तु पार्थिवस्यैत्संवर्तः प्रमुदं गतः ।
एतावदहमप्येवं शक्नुयामिति सोऽब्रवीत्
śrutvā tu pārthivasyaitsaṃvartaḥ pramudaṃ gataḥ |
etāvadahamapyevaṃ śaknuyāmiti so'bravīt
ततो मरुत्तमुन्मत्तो वाचा निर्भर्त्सयन्निव ।
रूक्षया ब्राह्मणि राजन्पुनः पुनरथाब्रवीत्
tato maruttamunmatto vācā nirbhartsayanniva |
rūkṣayā brāhmaṇi rājanpunaḥ punarathābravīt
वातप्रधानेन मया स्वचित्तवशवर्तिना ।
एवं विकृतरूपेण कथं याजितुमिच्छसि
vātapradhānena mayā svacittavaśavartinā |
evaṃ vikṛtarūpeṇa kathaṃ yājitumicchasi
भ्राता मम समर्थश्च वासवेन च सङ्गतः ।
वर्तते याजने चैव तेन कर्माणि कारय
bhrātā mama samarthaśca vāsavena ca saṅgataḥ |
vartate yājane caiva tena karmāṇi kāraya
गार्हस्थ्यं चैव याज्याश्च सर्वा गृह्याश्च देवताः ।
पूर्वजेन ममाक्षिप्तं शरीरं वर्जितं त्विदम्
gārhasthyaṃ caiva yājyāśca sarvā gṛhyāśca devatāḥ |
pūrvajena mamākṣiptaṃ śarīraṃ varjitaṃ tvidam
नाहं तेनाननुज्ञातस्त्वामाविक्षित कर्हिचित् ।
याजयेयं कथंचिद्वै स हि पूज्यतमो मम
nāhaṃ tenānanujñātastvāmāvikṣita karhicit |
yājayeyaṃ kathaṃcidvai sa hi pūjyatamo mama
स त्वं बृहस्पतिं गच्च तमनुज्ञाप्य चाव्रज ।
ततोऽहं याजयिष्ये त्वां यदि यष्टुमिहेच्छसि
sa tvaṃ bṛhaspatiṃ gacca tamanujñāpya cāvraja |
tato'haṃ yājayiṣye tvāṃ yadi yaṣṭumihecchasi
मरुत्त उवाच
बृहस्पतिं गतः पूर्वमहं संवर्ते तच्छृणु ।
न मां कामयते याज्यं मुनिर्वासववारितः
bṛhaspatiṃ gataḥ pūrvamahaṃ saṃvarte tacchṛṇu |
na māṃ kāmayate yājyaṃ munirvāsavavāritaḥ
अमरं याज्यमासाद्य याजयिष्ये न मानुषम् ।
शक्रेण प्रतिषिद्धोऽहं मरुत्तं मा स्म याजये
amaraṃ yājyamāsādya yājayiṣye na mānuṣam |
śakreṇa pratiṣiddho'haṃ maruttaṃ mā sma yājaye
स्पर्धते हि मया विप्र सदा हि स तु पार्थिवः ।
एवमस्त्विति चाप्युक्तो भ्रात्रा ते बलसूदनः
spardhate hi mayā vipra sadā hi sa tu pārthivaḥ |
evamastviti cāpyukto bhrātrā te balasūdanaḥ
स मामधिगतं प्रेम्णा याज्यत्वे न बुभूषति ।
देवराजं समाश्रित्य तद्विद्धि मुनिपुङ्गव
sa māmadhigataṃ premṇā yājyatve na bubhūṣati |
devarājaṃ samāśritya tadviddhi munipuṅgava
सोहमिच्छामि भवता सर्वस्वेनापि याजितुम् ।
कामये समतिक्रान्तुं वासवं त्वत्कृतैर्गुणैः
sohamicchāmi bhavatā sarvasvenāpi yājitum |
kāmaye samatikrāntuṃ vāsavaṃ tvatkṛtairguṇaiḥ
न हि मे वर्तते बुद्धिर्गन्तुं ब्रह्मन्बृहस्पतिम् ।
प्रत्याख्यातो हि तेनास्मि तथाऽनपकृते सति
na hi me vartate buddhirgantuṃ brahmanbṛhaspatim |
pratyākhyāto hi tenāsmi tathā'napakṛte sati
संवर्त उवाच
चिकीर्षसि यथाकामं सर्वमेतत्त्वयि ध्रुवम् ।
यदि सर्वानभिप्रायान्कर्तासि मम पार्थिव
cikīrṣasi yathākāmaṃ sarvametattvayi dhruvam |
yadi sarvānabhiprāyānkartāsi mama pārthiva
याज्यमानं मया हि त्वां बृहस्पतिपुंरदरौ ।
द्विषेतां समभिक्रुद्धावेतदेकं समर्थये
yājyamānaṃ mayā hi tvāṃ bṛhaspatipuṃradarau |
dviṣetāṃ samabhikruddhāvetadekaṃ samarthaye
स्थैर्यमत्र कथं मे स्यात्स त्वं निःसंशयं कुरु ।
कुपितस्त्वां न हीदानीं भस्म कुर्या सवान्धवम्
sthairyamatra kathaṃ me syātsa tvaṃ niḥsaṃśayaṃ kuru |
kupitastvāṃ na hīdānīṃ bhasma kuryā savāndhavam
मरुत्त उवाच
यावत्तपेत्सहस्रांशुस्तिष्ठेरंश्चापि पर्वताः ।
तावल्लोकान्न लभेयं त्यजेयं सङ्गतं यदि
yāvattapetsahasrāṃśustiṣṭheraṃścāpi parvatāḥ |
tāvallokānna labheyaṃ tyajeyaṃ saṅgataṃ yadi
मा चापि शुभबुद्धित्वं लभेयमिह कर्हिचित् ।
विषयैः सङ्गतं चास्तु त्यजेयं सङ्गतं यदि
mā cāpi śubhabuddhitvaṃ labheyamiha karhicit |
viṣayaiḥ saṅgataṃ cāstu tyajeyaṃ saṅgataṃ yadi
संवर्त उवाच
आविक्षित शुभा बुद्धिर्वर्ततां तव कर्मसु ।
याजनं हि ममाप्येव वर्तते हृदि पार्थिव
āvikṣita śubhā buddhirvartatāṃ tava karmasu |
yājanaṃ hi mamāpyeva vartate hṛdi pārthiva
अभिधास्ते च ते राजन्नक्षयं द्रव्यमुत्तमम् ।
येन देवान्सग्धर्वाञ्शक्रं चाभिभविष्यसि
abhidhāste ca te rājannakṣayaṃ dravyamuttamam |
yena devānsagdharvāñśakraṃ cābhibhaviṣyasi
न तु मे वर्तते बुद्धिर्धने याज्येषु वा पुनः ।
विप्रियं तु करिष्यामि भ्रातुश्चेन्द्रस्य चोभयो
na tu me vartate buddhirdhane yājyeṣu vā punaḥ |
vipriyaṃ tu kariṣyāmi bhrātuścendrasya cobhayo
गमयिष्यामि शक्रेण समतामपि ते ध्रुवम् ।
प्रियं च ते करिष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
gamayiṣyāmi śakreṇa samatāmapi te dhruvam |
priyaṃ ca te kariṣyāmi satyametadbravīmi te
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)