Ashramavasika Parva

Chapter 25: The royal procession reaches Kurukshetra

इति श्रीमन्महाभारते आश्रमिवासिकपर्वणि आश्रमिवासपर्वणि पञ्चविंशोऽध्यायः ॥

18 verses · 25 of 41

What happens in this chapter

The royal procession reaches Kurukshetra

Yudhishthira orders the army forth, guarded by Arjuna and heroes like the world-guardians, amid cries of "yoke, yoke". People go in carriages, on horses, golden chariots, elephants and camels, and on foot; citizens follow eager to see Dhritarashtra. Kripa leads the army. Yudhishthira rides out under a white umbrella, praised by sutas and bards; Bhima goes on mountain-like elephants, the twins on horseback, Arjuna in his white-horsed chariot, and Draupadi and the women in palanquins, giving away wealth on the way. Yuyutsu and Dhaumya stay to guard the city. Camping by rivers and lakes, they cross the holy Yamuna, reach Kurukshetra, see the ashrama of Shatayupa and Dhritarashtra from afar, and enter the forest with joyful shouts.

वैशम्पायन उवाच

25.1

आज्ञापयामास ततः सेनां भरतसत्तमः ।
अर्जुनप्रमुखैर्गुप्तां लोकपालोपमैर्नरैः

ājñāpayāmāsa tataḥ senāṃ bharatasattamaḥ |
arjunapramukhairguptāṃ lokapālopamairnaraiḥ

25.2

योगोयोग इति प्रीत्या ततः शब्दो महानभूत् ।
क्रोशतां सादिनां तत्र युज्यतां युज्यतामिति

yogoyoga iti prītyā tataḥ śabdo mahānabhūt |
krośatāṃ sādināṃ tatra yujyatāṃ yujyatāmiti

25.3

केचिद्यानैर्नरा जग्मुः केचिदश्वैर्महाजवैः ।
काञ्चनैश्च रथैः केचिज्ज्वलितज्वलनोपमैः

kecidyānairnarā jagmuḥ kecidaśvairmahājavaiḥ |
kāñcanaiśca rathaiḥ kecijjvalitajvalanopamaiḥ

25.4

गजेन्द्रैश्च तथैवान्ये केचिदुष्ट्रैर्नराधिप ।
पदातयस्तथैवान्ये नखरप्रासयोधिनः

gajendraiśca tathaivānye keciduṣṭrairnarādhipa |
padātayastathaivānye nakharaprāsayodhinaḥ

25.5

पौरजानपदाश्चैव यानैर्बहुविधैस्तथा ।
अन्वयुः कुरुराजानं धृतराष्ट्रं दिदक्षवः

paurajānapadāścaiva yānairbahuvidhaistathā |
anvayuḥ kururājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ didakṣavaḥ

25.6

स चापि राजवचनादाचार्यो गौतमः कृपः ।
सेनामादाय सेनानीः प्रययावाश्रमं प्रति

sa cāpi rājavacanādācāryo gautamaḥ kṛpaḥ |
senāmādāya senānīḥ prayayāvāśramaṃ prati

25.7

ततो द्विजैः परिवृतः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
संस्तूयमानो बहुभिः सूतमागधबन्दिभिः

tato dvijaiḥ parivṛtaḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ |
saṃstūyamāno bahubhiḥ sūtamāgadhabandibhiḥ

25.8

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
रतानीकेन महता निर्जगाम कुरूद्वहः

pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani |
ratānīkena mahatā nirjagāma kurūdvahaḥ

25.9

गजैश्चाचलसंकाशैर्भीमकर्मा वृकोदरः ।
सज्जयन्त्रायुधोपेतैः प्रययौ पवनात्मजः

gajaiścācalasaṃkāśairbhīmakarmā vṛkodaraḥ |
sajjayantrāyudhopetaiḥ prayayau pavanātmajaḥ

25.10

माद्रीपुत्रावपि तथा हयारोहौ सुसंवृतौ ।
जग्मतुः शीघ्रगमनौ सन्नद्धकवचध्वजौ

mādrīputrāvapi tathā hayārohau susaṃvṛtau |
jagmatuḥ śīghragamanau sannaddhakavacadhvajau

25.11

अर्जुनश्च महातेजा रथेनादित्यवर्चसा ।
वशी श्वेतैर्हयैर्युक्तैर्दिव्येनान्वगमन्नृपम्

arjunaśca mahātejā rathenādityavarcasā |
vaśī śvetairhayairyuktairdivyenānvagamannṛpam

25.12

द्रौपदीप्रमुखाश्चापि स्त्रीसङ्घाः शिबिकागताः ।
स्त्र्यध्यक्षगुप्ताः प्रययुर्विसृजन्तोऽमितं वसु

draupadīpramukhāścāpi strīsaṅghāḥ śibikāgatāḥ |
stryadhyakṣaguptāḥ prayayurvisṛjanto'mitaṃ vasu

25.13

समृद्धरथहस्त्यश्वं वेणुवीणानुनादितम् ।
शुशुभे पाण्डवं सैन्यं तत्तदा भरतर्षभ

samṛddharathahastyaśvaṃ veṇuvīṇānunāditam |
śuśubhe pāṇḍavaṃ sainyaṃ tattadā bharatarṣabha

25.14

नदीतीरेषु रम्येषु सरःसु च विशाम्पते ।
वासान्कृत्वा क्रमेणाथ जग्मुस्ते कुरुपुङ्गवाः

nadītīreṣu ramyeṣu saraḥsu ca viśāmpate |
vāsānkṛtvā krameṇātha jagmuste kurupuṅgavāḥ

25.15

युयुत्सुश्च महातेजा धौम्यश्चैवि पुरोहितः ।
युधिष्ठिरस्य वचनात्पुरगुप्तिं प्रचक्रतुः

yuyutsuśca mahātejā dhaumyaścaivi purohitaḥ |
yudhiṣṭhirasya vacanātpuraguptiṃ pracakratuḥ

25.16

ततो युधिष्ठिरो राजा कुरुक्षेत्रमवातरत् ।
क्रमोणोत्तीर्य यमुनां नदीं परमपाविनीम्

tato yudhiṣṭhiro rājā kurukṣetramavātarat |
kramoṇottīrya yamunāṃ nadīṃ paramapāvinīm

25.17

स ददर्शाश्रमं दूराद्राजर्षेस्तस्य धीमतः ।
शतयूपस्य कौरव्य धृतराष्ट्रस्य चैव ह

sa dadarśāśramaṃ dūrādrājarṣestasya dhīmataḥ |
śatayūpasya kauravya dhṛtarāṣṭrasya caiva ha

25.18

ततः प्रमुदितः सर्वो जनस्तद्वनमञ्जसा ।
विवेश सुमहानादैरापूर्य भरतर्षभ

tataḥ pramuditaḥ sarvo janastadvanamañjasā |
viveśa sumahānādairāpūrya bharatarṣabha

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)