Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 84: Yudhishthira asks Dhaumya for another forest

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि चतुरशीतितमोऽध्यायः ॥

21 verses · 84 of 315

What happens in this chapter

Yudhishthira asks Dhaumya for another forest

Knowing his brothers' mind and Narada's counsel, Yudhishthira speaks to Dhaumya. He says he himself sent Arjuna away to win weapons, for he knows, as Vyasa and Narada know, that Arjuna and Vasudeva are the ancient rishis Nara and Narayana. Karna, he says, is like the fire at the end of an age that will burn his army as dry grass; Arjuna, a storm cloud with Gandiva for its rainbow, will put that fire out with showers of arrows. He trusts Arjuna will receive every divine weapon from Indra. Without him the brothers find no peace in Kamyaka, so he asks Dhaumya to name another pure forest where they can wait for Arjuna as farmers wait for rain.

वैशंपायन उवाच

84.1

भ्रातॄणां मतमाज्ञाय नारदस्य च धीमतः ।
पितामहसमं धौम्यं प्राह राजा युधिष्ठिरः

bhrātṝṇāṃ matamājñāya nāradasya ca dhīmataḥ |
pitāmahasamaṃ dhaumyaṃ prāha rājā yudhiṣṭhiraḥ

84.2

मया स पुरुषव्याघ्रो जिष्णुः सत्यपराक्रमः ।
अस्त्रहेतोर्महाबाहुरमितात्मा विवासितः

mayā sa puruṣavyāghro jiṣṇuḥ satyaparākramaḥ |
astrahetormahābāhuramitātmā vivāsitaḥ

84.3

स हि वीरोऽनुरक्तश् समर्थश्च तपोधनः ।
कृती च भृशमप्यस्त्रे वासुदेव इव प्रभुः

sa hi vīro'nuraktaś samarthaśca tapodhanaḥ |
kṛtī ca bhṛśamapyastre vāsudeva iva prabhuḥ

84.4

अहं ह्येतावुभौ ब्रह्मन्कृष्णावरिविघातिनौ ।
अभिजानामि विक्रान्तौ तथा व्यासः परन्तपौ

ahaṃ hyetāvubhau brahmankṛṣṇāvarivighātinau |
abhijānāmi vikrāntau tathā vyāsaḥ parantapau

84.5

त्रियुगौ पुण्डरीकाक्षौ वासुदेवधनंजयौ ।
नारदोऽपितथा वेद योष्यशंसत्सदा मम

triyugau puṇḍarīkākṣau vāsudevadhanaṃjayau |
nārado'pitathā veda yoṣyaśaṃsatsadā mama

84.6

तथाऽहमपि जानामि नरनारायणावृषी ।
शक्तोऽयमित्यतो मत्वा मया स प्रेषितोऽर्जुनः

tathā'hamapi jānāmi naranārāyaṇāvṛṣī |
śakto'yamityato matvā mayā sa preṣito'rjunaḥ

84.7

इन्द्रादनवरः शक्रं सुरसूनुः सुराधिपम् ।
द्रष्टुमस्त्राणि चादातुमिन्द्रादिति विवासितः

indrādanavaraḥ śakraṃ surasūnuḥ surādhipam |
draṣṭumastrāṇi cādātumindrāditi vivāsitaḥ

84.8

भीष्मद्रोणावतिरथौ कृपो द्रौणिश्च दुर्जयः ।
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सुधृताः सुमहाबलाः

bhīṣmadroṇāvatirathau kṛpo drauṇiśca durjayaḥ |
dhṛtarāṣṭrasya putreṇa sudhṛtāḥ sumahābalāḥ

84.9

सर्वे वेदविदः शूराः सर्वेऽस्त्रकुशलास्तथा ।
सर्वे महारथा मुख्याः सर्वे जितपरिश्रमाः ।
योद्धुकामाश्च पार्थेन सततं ये महाबलाः

sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve'strakuśalāstathā |
sarve mahārathā mukhyāḥ sarve jitapariśramāḥ |
yoddhukāmāśca pārthena satataṃ ye mahābalāḥ

84.10

स च दिव्यास्त्रवित्कर्णः सूतपुत्रो महारथः ।
योऽस्त्रवेगानिलबलः शरार्चिस्तलनिःस्वनः ।
रजोधूमोऽस्त्रसंपातो धार्तराष्ट्रानिलोद्धतः

sa ca divyāstravitkarṇaḥ sūtaputro mahārathaḥ |
yo'stravegānilabalaḥ śarārcistalaniḥsvanaḥ |
rajodhūmo'strasaṃpāto dhārtarāṣṭrāniloddhataḥ

84.11

निसृष्ट इव कालेन युगान्तज्वलनो यथा ।
मम सैन्यमयं कक्षं प्रधक्ष्यति न संशयः

nisṛṣṭa iva kālena yugāntajvalano yathā |
mama sainyamayaṃ kakṣaṃ pradhakṣyati na saṃśayaḥ

84.12

तं स कुष्णानिलोद्धूतो दिव्यास्त्रज्वलनो महान् ।
श्वेतवाजिबलाकाभृद्गण्डीवेन्द्रायुधोल्बणः

taṃ sa kuṣṇāniloddhūto divyāstrajvalano mahān |
śvetavājibalākābhṛdgaṇḍīvendrāyudholbaṇaḥ

84.13

संरब्धः शरधाराभिः सुधीप्तं कर्णपावकम् ।
उदीर्णोऽर्जुनमेघोऽयं शमयिष्यति संयुगे

saṃrabdhaḥ śaradhārābhiḥ sudhīptaṃ karṇapāvakam |
udīrṇo'rjunamegho'yaṃ śamayiṣyati saṃyuge

84.14

स साक्षादेव सर्वाणि शक्रात्परपुरंजयः ।
दिव्यान्यस्त्राणि वीभत्सुर्यथावत्प्रतिपत्स्यते

sa sākṣādeva sarvāṇi śakrātparapuraṃjayaḥ |
divyānyastrāṇi vībhatsuryathāvatpratipatsyate

84.15

अलं स तेषां सर्वेषामिति मे धीयते मतिः ।
नास्ति त्वतिक्रिया तस् रणेऽरीणां प्रतिक्रिया

alaṃ sa teṣāṃ sarveṣāmiti me dhīyate matiḥ |
nāsti tvatikriyā tas raṇe'rīṇāṃ pratikriyā

84.16

ते वयं पाण्डवं सर्वे गृहीतास्त्रमरिंदमम् ।
द्रष्टारो न हि बीभत्सुर्भारमुद्यम्य सीदति

te vayaṃ pāṇḍavaṃ sarve gṛhītāstramariṃdamam |
draṣṭāro na hi bībhatsurbhāramudyamya sīdati

84.17

वयं तु तमृते वीरं वनेऽस्मिन्द्विपदांवर ।
अवधानं न गच्छामः काम्यके सह कृष्णया

vayaṃ tu tamṛte vīraṃ vane'smindvipadāṃvara |
avadhānaṃ na gacchāmaḥ kāmyake saha kṛṣṇayā

84.18

भवानन्यद्वनं साधु बह्वन्नं फलवच्छुचि ।
आख्यातु रमणीयं च सेवितं पुण्यक्रमभिः

bhavānanyadvanaṃ sādhu bahvannaṃ phalavacchuci |
ākhyātu ramaṇīyaṃ ca sevitaṃ puṇyakramabhiḥ

84.19

यत्रकंचिद्वयं कालं वसन्तः सत्यविक्रमम् ।
प्रतीक्षामोऽर्जुनं वरं वृष्टिकामा इवाम्बुदम्

yatrakaṃcidvayaṃ kālaṃ vasantaḥ satyavikramam |
pratīkṣāmo'rjunaṃ varaṃ vṛṣṭikāmā ivāmbudam

84.20

विविधानाश्रमान्कांश्चिद्द्विजातिभ्यः प्रतिश्रुतान् ।
सरांसि सरितश्चैव रमणीयांश्च पर्वतान्

vividhānāśramānkāṃściddvijātibhyaḥ pratiśrutān |
sarāṃsi saritaścaiva ramaṇīyāṃśca parvatān

84.21

आचक्ष्व न हि मे ब्रह्मन्रोचते तमृतेऽर्जुनम् ।
वनेऽस्मिन्काम्यके वासो गच्छामोऽन्यां दिशंप्रति

ācakṣva na hi me brahmanrocate tamṛte'rjunam |
vane'sminkāmyake vāso gacchāmo'nyāṃ diśaṃprati

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)