धतराष्ट्र महाप्राज्ञ निबोध वचनं मम ।
वक्ष्यामि त्वां कौरवाणां सर्वेषां हितमुत्तमम्
dhatarāṣṭra mahāprājña nibodha vacanaṃ mama |
vakṣyāmi tvāṃ kauravāṇāṃ sarveṣāṃ hitamuttamam
Aranyaka (Vana) Parva
Chapter 8: Vyasa warns Dhritarashtra to restrain his son
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि किर्मीरवधपर्वणि अष्टमोऽध्यायः ॥
12 verses · 8 of 315
What happens in this chapter
Vyasa warns Dhritarashtra to restrain his son
Vyasa speaks to Dhritarashtra for the good of all the Kurus. He is not pleased that the Pandavas were sent to the forest by Duryodhana's deceit. When the thirteenth year ends, he warns, they will remember their suffering and pour their anger like poison on the Kauravas. Why does this foolish son keep trying to kill them? Stop him, or attacking them in the forest he will lose his own life. Follow the counsel of Vidura, Bhishma, Kripa, Drona and myself, for a quarrel with one's own kin is unrighteous and shameful. Or let Duryodhana go to the forest alone with the Pandavas, and living together may breed affection. Yet, he adds, the nature a man is born with is said to stay with him until death.
व्यास उवाच
न मे प्रियं महाबाहो यद्गताः पाण्डवा वनम् ।
निकृत्त्या निकृताश्चैव दुर्योधनपुरोगमैः
na me priyaṃ mahābāho yadgatāḥ pāṇḍavā vanam |
nikṛttyā nikṛtāścaiva duryodhanapurogamaiḥ
ते स्मरन्तः परिक्लेशान्वर्षे पूर्णे त्रयोदशे ।
विमोक्ष्यन्ति विषं क्रुद्धाः कौरवेयेषु भारत
te smarantaḥ parikleśānvarṣe pūrṇe trayodaśe |
vimokṣyanti viṣaṃ kruddhāḥ kauraveyeṣu bhārata
तदयं किंनु पापात्मा तव पुत्रः सुमन्दधीः ।
पाण्डवान्नित्यसंक्रुद्धो राज्यहेतोर्जिघांसति
tadayaṃ kiṃnu pāpātmā tava putraḥ sumandadhīḥ |
pāṇḍavānnityasaṃkruddho rājyahetorjighāṃsati
वार्यतां साध्वयं मूढः शमं गच्छतु ते सुतः ।
वनस्थांस्तानयं हन्तुमिच्छन्प्राणान्विमोक्ष्यति
vāryatāṃ sādhvayaṃ mūḍhaḥ śamaṃ gacchatu te sutaḥ |
vanasthāṃstānayaṃ hantumicchanprāṇānvimokṣyati
यथाऽऽह विदुरः प्राज्ञो यथा भीष्मो यथा वयम् ।
यथा कृपश्च द्रोणश्च तथा साधु विधीयताम्
yathā''ha viduraḥ prājño yathā bhīṣmo yathā vayam |
yathā kṛpaśca droṇaśca tathā sādhu vidhīyatām
विग्रहो हि महाप्राज्ञ स्वजनेन विगर्हितः ।
अधर्म्यमयशस्यं च मा राजन्प्रतिपद्यथाः
vigraho hi mahāprājña svajanena vigarhitaḥ |
adharmyamayaśasyaṃ ca mā rājanpratipadyathāḥ
समीक्षा यादृशी ह्मस्य पाण्डवान्प्रति भारत ।
उपेक्ष्यमाणा सा राजन्महान्तमनयं व्रजेत्
samīkṣā yādṛśī hmasya pāṇḍavānprati bhārata |
upekṣyamāṇā sā rājanmahāntamanayaṃ vrajet
अथवाऽयं सुमन्दात्मा वनं गच्छतु ते सुतः ।
पाण्डवैः सहितो राजन्नेक एवासहायवान्
athavā'yaṃ sumandātmā vanaṃ gacchatu te sutaḥ |
pāṇḍavaiḥ sahito rājanneka evāsahāyavān
ततः संसर्गजः स्नेहः पुत्रस्य तव पाण्डवैः ।
यदि स्यात्कृतकृत्यस्त्वं भवेथाः पुरषर्षभ
tataḥ saṃsargajaḥ snehaḥ putrasya tava pāṇḍavaiḥ |
yadi syātkṛtakṛtyastvaṃ bhavethāḥ puraṣarṣabha
अथवा जायमानस्य यच्छीलमनुजायते ।
श्रूयते तन्महाराज नामृतस्यापसर्पति
athavā jāyamānasya yacchīlamanujāyate |
śrūyate tanmahārāja nāmṛtasyāpasarpati
कथं वा मन्यते भीष्मो द्रोणोऽथ विदुरोपिवा ।
भवान्वाऽत्र परं कार्यं पुरा चार्थो निवर्तते
kathaṃ vā manyate bhīṣmo droṇo'tha viduropivā |
bhavānvā'tra paraṃ kāryaṃ purā cārtho nivartate
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)