श्रुत्वा च विदुरं प्राप्तं राज्ञा च परिसान्त्वितम् ।
धृताराष्ट्रात्मजो राजा पर्यतप्यत दुर्मतिः
śrutvā ca viduraṃ prāptaṃ rājñā ca parisāntvitam |
dhṛtārāṣṭrātmajo rājā paryatapyata durmatiḥ
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि किर्मीरवधपर्वणि सप्तमोऽध्यायः ॥
24 verses · 7 of 315
Hearing that Vidura is back and reconciled with the king, Duryodhana is alarmed. He calls Shakuni, Karna and Dushasana and says that if Vidura persuades his father to recall the Pandavas, he will kill himself by poison, rope, sword or fire. Shakuni calls this childish: the Pandavas are bound by their word and will not return, and if they do, they can be beaten again at dice. Dushasana agrees. Karna, seeing Duryodhana still unhappy, proposes something blunter: arm, mount chariots and kill the Pandavas now, while they are weak, grieving and friendless. The others cheer and set out. Vyasa, seeing this with divine sight, comes at once, stops them, and goes to speak to Dhritarashtra.
वैशंपायन उवाच
श्रुत्वा च विदुरं प्राप्तं राज्ञा च परिसान्त्वितम् ।
धृताराष्ट्रात्मजो राजा पर्यतप्यत दुर्मतिः
śrutvā ca viduraṃ prāptaṃ rājñā ca parisāntvitam |
dhṛtārāṣṭrātmajo rājā paryatapyata durmatiḥ
स सौबलेयमानाय्य कर्णदुःशासनौ तथा ।
अब्रवीद्वचनं राजा प्रविश्याबुद्धिजं तमः
sa saubaleyamānāyya karṇaduḥśāsanau tathā |
abravīdvacanaṃ rājā praviśyābuddhijaṃ tamaḥ
एष प्रत्यागतो मन्त्री धृतराष्ट्रस्य संमतः ।
विदुरः पाण्डुपुत्राणां सुहृद्विद्वान्हिते रतः
eṣa pratyāgato mantrī dhṛtarāṣṭrasya saṃmataḥ |
viduraḥ pāṇḍuputrāṇāṃ suhṛdvidvānhite rataḥ
यावदस्य पुनर्बुद्धिं विदुरो नापकर्षति ।
पाण्डवानयने तावन्मन्त्रयध्वं हितं मम
yāvadasya punarbuddhiṃ viduro nāpakarṣati |
pāṇḍavānayane tāvanmantrayadhvaṃ hitaṃ mama
अथ पश्याम्यहं पार्थान्प्राप्तानिह कथंचन ।
पुनः शोषं गमिष्यामि निरसुर्निष्परिग्रहः
atha paśyāmyahaṃ pārthānprāptāniha kathaṃcana |
punaḥ śoṣaṃ gamiṣyāmi nirasurniṣparigrahaḥ
विषमुद्बन्धनं चैव शस्त्रमग्निप्रवेशनम् ।
करिष्ये न हि तानृद्धान्पुनर्द्रष्टुमिहोत्सहे
viṣamudbandhanaṃ caiva śastramagnipraveśanam |
kariṣye na hi tānṛddhānpunardraṣṭumihotsahe
सुकुनिरुवाच
किं बालिशमतिं राजन्नास्थितोसि विशांपते ।
गतास्ते समयं कृत्वा नैतदेवं भविष्यति
kiṃ bāliśamatiṃ rājannāsthitosi viśāṃpate |
gatāste samayaṃ kṛtvā naitadevaṃ bhaviṣyati
सत्यवाक्येः स्विताः सर्वे पाण्डवा भरतषभ ।
पितुस्ते वचनं तात न ग्रहीष्यन्ति कर्हिचिति
satyavākyeḥ svitāḥ sarve pāṇḍavā bharataṣabha |
pituste vacanaṃ tāta na grahīṣyanti karhiciti
अथवा ते ग्रहीष्यन्ति पुनरेष्यन्ति वा पुरम् ।
निरस्य समयं सर्वे पणोऽस्माकं भविष्यति
athavā te grahīṣyanti punareṣyanti vā puram |
nirasya samayaṃ sarve paṇo'smākaṃ bhaviṣyati
सर्वे भवामो मध्यस्था राज्ञश्छन्दानुवर्तिनः ।
छिद्रं बहु प्रपश्यन्तः पाण्डवानां सुसंवृताः ।
sarve bhavāmo madhyasthā rājñaśchandānuvartinaḥ |
chidraṃ bahu prapaśyantaḥ pāṇḍavānāṃ susaṃvṛtāḥ |
दुःशासन उवाच
एवमेतन्महाप्राज्ञ यथा वदसि मातुल ।
नित्यं हि मे कथयतस्तव बुद्धिर्विरोचते
evametanmahāprājña yathā vadasi mātula |
nityaṃ hi me kathayatastava buddhirvirocate
कर्ण उवाच
काममीक्षामहे सर्वे दुर्योधन तवेप्सितम् ।
ऐकमत्यं हि नो राजन्सर्वेषामेव लक्षये
kāmamīkṣāmahe sarve duryodhana tavepsitam |
aikamatyaṃ hi no rājansarveṣāmeva lakṣaye
[नागमिष्यन्ति ते धीरा अकृत्वा कालसंविदम् ।
आगमिष्यन्ति चेन्मोहात्पुनर्द्यूतेन ताञ्जय ॥]
[nāgamiṣyanti te dhīrā akṛtvā kālasaṃvidam |
āgamiṣyanti cenmohātpunardyūtena tāñjaya ||]
वैशंपायन उवाच
एवमुक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा ।
नातिहृष्टमनाः क्षिप्रमभवत्स पराङ्मुखः
evamuktastu karṇena rājā duryodhanastadā |
nātihṛṣṭamanāḥ kṣipramabhavatsa parāṅmukhaḥ
उपलभ्य ततः कर्णो विवृत्य नयने शुभे ।
रोषाद्दुःशासनं चैव सौबलं च तमेव च
upalabhya tataḥ karṇo vivṛtya nayane śubhe |
roṣādduḥśāsanaṃ caiva saubalaṃ ca tameva ca
उवाच परमक्रुद्ध उद्यम्यात्मानमात्मना ।
अथो मम मतं यत्तु तन्निबोधत भूमिपाः
uvāca paramakruddha udyamyātmānamātmanā |
atho mama mataṃ yattu tannibodhata bhūmipāḥ
प्रियं सर्वे करिष्यामो राज्ञः किं करवामहे ।
न चास्य शक्नुमः स्थातुं प्रिये सर्वे ह्यतन्द्रिताः
priyaṃ sarve kariṣyāmo rājñaḥ kiṃ karavāmahe |
na cāsya śaknumaḥ sthātuṃ priye sarve hyatandritāḥ
वयं तु शस्त्राण्यादाय रथानास्थाय दंशिताः ।
गच्छामः सहिता हन्तुं पाण्डवान्वनगोचरान्
vayaṃ tu śastrāṇyādāya rathānāsthāya daṃśitāḥ |
gacchāmaḥ sahitā hantuṃ pāṇḍavānvanagocarān
तेषु सर्वेषु शान्तेषु गतेष्वविदितां गतिम् ।
निर्विवादा भविष्यन्ति धार्तराष्ट्रास्तथा वयम्
teṣu sarveṣu śānteṣu gateṣvaviditāṃ gatim |
nirvivādā bhaviṣyanti dhārtarāṣṭrāstathā vayam
यावदेव परिद्यूना यावच्छोकपरायणाः ।
यावन्मित्रविहीनाश्च तावद्गच्छाम माचिरम्
yāvadeva paridyūnā yāvacchokaparāyaṇāḥ |
yāvanmitravihīnāśca tāvadgacchāma māciram
तस्यतद्वचनं श्रुत्वा पूजयन्तः पुनः पुनः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे प्रत्यूचुः सूतजं तदा
tasyatadvacanaṃ śrutvā pūjayantaḥ punaḥ punaḥ |
prahṛṣṭamanasaḥ sarve pratyūcuḥ sūtajaṃ tadā
एवमुक्त्वा सुसंरब्धा रथैः सर्वे पृथक्पृथक् ।
निर्ययुः पाण्डवान्हन्तुं सहिताः कृतनिश्चयाः
evamuktvā susaṃrabdhā rathaiḥ sarve pṛthakpṛthak |
niryayuḥ pāṇḍavānhantuṃ sahitāḥ kṛtaniścayāḥ
तान्प्रस्थितान्परिज्ञाय कृष्णद्वैपायनः प्रभुः ।
आजगाम विशुद्धात्मा दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा
tānprasthitānparijñāya kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ |
ājagāma viśuddhātmā dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā
प्रतिषिध्याथ तान्सर्वान्भगवाँल्लोकपूजितः ।
प्रज्ञाचक्षुषमासीनमुवाचाभ्येत्य सत्वरम्
pratiṣidhyātha tānsarvānbhagavām̐llokapūjitaḥ |
prajñācakṣuṣamāsīnamuvācābhyetya satvaram
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)