युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः ।
प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर्नरर्षभाः
yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ |
prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthurnararṣabhāḥ
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि घोषयात्रापर्वणि पञ्चचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥
21 verses · 245 of 315
At Yudhishthira's word Bhima and the others rise gladly, put on golden armour that no weapon can pierce and mount their chariots. The victorious gandharvas turn and form ranks against them. Obeying Yudhishthira, the Pandavas begin gently. Arjuna speaks to the sky-rovers in a conciliating tone: carrying off others' wives and fighting with men does not become the gandharva king; release the sons of Dhritarashtra and their women on the order of the Dharmaraja. The gandharvas smile and reply that they obey only one master, the lord of the devas. Arjuna answers that if they will not free Duryodhana peaceably he will free him by force, and looses his sharp arrows. A fierce battle begins.
वैशंपायन उवाच
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः ।
प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर्नरर्षभाः
yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ |
prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthurnararṣabhāḥ
अभेद्यानि ततः सर्वे समनह्यन्त भारत ।
जाम्बूनदविचित्राणि कवचानि महारथाः ।
आयुधानि च दिव्यानि विविधानि समादधुः
abhedyāni tataḥ sarve samanahyanta bhārata |
jāmbūnadavicitrāṇi kavacāni mahārathāḥ |
āyudhāni ca divyāni vividhāni samādadhuḥ
ते दंशिता रथैः सर्वे ध्वजिनः सशरासनाः ।
पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इवपावकाः
te daṃśitā rathaiḥ sarve dhvajinaḥ saśarāsanāḥ |
pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā ivapāvakāḥ
तान्रथान्साधुसंपन्नान्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रमेव ययुस्ततः
tānrathānsādhusaṃpannānsaṃyuktāñjavanairhayaiḥ |
āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghrameva yayustataḥ
ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन्महास्वनः ।
प्रयातान्सहितान्दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान्महारथान्
tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīnmahāsvanaḥ |
prayātānsahitāndṛṣṭvā pāṇḍuputrānmahārathān
जितकाशिनश्च स्वचरास्त्वरिताश्च महारथाः ।
क्षणेनैव वने तस्मिन्समाजग्मुरभीतवत्
jitakāśinaśca svacarāstvaritāśca mahārathāḥ |
kṣaṇenaiva vane tasminsamājagmurabhītavat
न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः ।
दृष्ट्वा रथगतान्वीरान्पाण्डवांश्चतुरो रणे
nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ |
dṛṣṭvā rathagatānvīrānpāṇḍavāṃścaturo raṇe
तांस्तु विभ्राजितान्दृष्ट्वा लोकपालानिवोद्यतान् ।
व्यूढानीका व्यतिष्ठन्त गन्धमादनवासिनः
tāṃstu vibhrājitāndṛṣṭvā lokapālānivodyatān |
vyūḍhānīkā vyatiṣṭhanta gandhamādanavāsinaḥ
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धर्मपुत्रस्य धीमतः ।
क्रमेण मृदुना युद्धमुपक्रान्तं च भारत
rājñastu vacanaṃ śrutvā dharmaputrasya dhīmataḥ |
krameṇa mṛdunā yuddhamupakrāntaṃ ca bhārata
न तु गन्धर्वराजस्य सैनिका मन्दचेतसः ।
शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा
na tu gandharvarājasya sainikā mandacetasaḥ |
śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā
ततस्तान्युधि दुर्धर्षान्सव्यसाची परंतपः ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमुवाच खचरान्रणे
tatastānyudhi durdharṣānsavyasācī paraṃtapaḥ |
sāntvapūrvamidaṃ vākyamuvāca khacarānraṇe
नैतद्गन्धर्वराजस्य युक्तं कर्म जुगुप्सितम् ।
परदाराभिमर्शश्च मानुषैश्च समागमः
naitadgandharvarājasya yuktaṃ karma jugupsitam |
paradārābhimarśaśca mānuṣaiśca samāgamaḥ
उत्सृजध्वं महावीर्यान्धृतराष्ट्रसुतानिमान् ।
दारांश्चैषां प्रमुञ्चध्वं धर्मराजस्य शासनात्
utsṛjadhvaṃ mahāvīryāndhṛtarāṣṭrasutānimān |
dārāṃścaiṣāṃ pramuñcadhvaṃ dharmarājasya śāsanāt
त एवमुक्ता गन्धर्वाः पाण्डवेन यशस्विना ।
उत्स्मयन्तस्तदा पार्थमिदं वचनमब्रुवन्
ta evamuktā gandharvāḥ pāṇḍavena yaśasvinā |
utsmayantastadā pārthamidaṃ vacanamabruvan
एकस्यैव वयं तात कुर्याम वचनं भुवि ।
यस्य शासनमाज्ञाय चरामो विगतज्वराः
ekasyaiva vayaṃ tāta kuryāma vacanaṃ bhuvi |
yasya śāsanamājñāya carāmo vigatajvarāḥ
तेनैकेन रकयथादिष्टं तथा वर्ताम भारत ।
न शास्ता विद्यतेऽस्माकमन्यस्तस्मात्सुरेश्वरात्
tenaikena rakayathādiṣṭaṃ tathā vartāma bhārata |
na śāstā vidyate'smākamanyastasmātsureśvarāt
एवमुक्तः स गन्धर्वैः कुन्तीपुत्रो धनंजयः ।
गन्धर्वान्पुनरेवैतान्वचनं प्रत्यभाषत
evamuktaḥ sa gandharvaiḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ |
gandharvānpunarevaitānvacanaṃ pratyabhāṣata
यदि साम्ना न मुञ्चध्वं गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान् ।
मोक्षयिष्यामि विक्रम्य स्वयमेव सुयोधनम्
yadi sāmnā na muñcadhvaṃ gandharvā dhṛtarāṣṭrajān |
mokṣayiṣyāmi vikramya svayameva suyodhanam
एवमुक्त्वा ततः पार्थः सव्यसाची धनंजयः ।
ससर्ज निशितान्बाणान्खचरान्खचरान्प्रति
evamuktvā tataḥ pārthaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ |
sasarja niśitānbāṇānkhacarānkhacarānprati
तथैव शरवर्षेण गन्धर्वास्ते बलोत्काटाः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त पाण्डवाश्च दिवौकसः
tathaiva śaravarṣeṇa gandharvāste balotkāṭāḥ |
pāṇḍavānabhyavartanta pāṇḍavāśca divaukasaḥ
ततः सुतुमुलं युद्धं गन्धर्वाणां तरस्विनाम् ।
बभूव भीमवेगानां च भात
tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ gandharvāṇāṃ tarasvinām |
babhūva bhīmavegānāṃ ca bhāta
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)