अध्याय 245: पाण्डव गन्धर्वों से भिड़ने निकलते हैं

युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः ।
प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर्नरर्षभाः

yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ |
prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthurnararṣabhāḥ

अभेद्यानि ततः सर्वे समनह्यन्त भारत ।
जाम्बूनदविचित्राणि कवचानि महारथाः ।
आयुधानि च दिव्यानि विविधानि समादधुः

abhedyāni tataḥ sarve samanahyanta bhārata |
jāmbūnadavicitrāṇi kavacāni mahārathāḥ |
āyudhāni ca divyāni vividhāni samādadhuḥ

ते दंशिता रथैः सर्वे ध्वजिनः सशरासनाः ।
पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इवपावकाः

te daṃśitā rathaiḥ sarve dhvajinaḥ saśarāsanāḥ |
pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā ivapāvakāḥ

तान्रथान्साधुसंपन्नान्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रमेव ययुस्ततः

tānrathānsādhusaṃpannānsaṃyuktāñjavanairhayaiḥ |
āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghrameva yayustataḥ

ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन्महास्वनः ।
प्रयातान्सहितान्दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान्महारथान्

tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīnmahāsvanaḥ |
prayātānsahitāndṛṣṭvā pāṇḍuputrānmahārathān

जितकाशिनश्च स्वचरास्त्वरिताश्च महारथाः ।
क्षणेनैव वने तस्मिन्समाजग्मुरभीतवत्

jitakāśinaśca svacarāstvaritāśca mahārathāḥ |
kṣaṇenaiva vane tasminsamājagmurabhītavat

न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः ।
दृष्ट्वा रथगतान्वीरान्पाण्डवांश्चतुरो रणे

nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ |
dṛṣṭvā rathagatānvīrānpāṇḍavāṃścaturo raṇe

तांस्तु विभ्राजितान्दृष्ट्वा लोकपालानिवोद्यतान् ।
व्यूढानीका व्यतिष्ठन्त गन्धमादनवासिनः

tāṃstu vibhrājitāndṛṣṭvā lokapālānivodyatān |
vyūḍhānīkā vyatiṣṭhanta gandhamādanavāsinaḥ

राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धर्मपुत्रस्य धीमतः ।
क्रमेण मृदुना युद्धमुपक्रान्तं च भारत

rājñastu vacanaṃ śrutvā dharmaputrasya dhīmataḥ |
krameṇa mṛdunā yuddhamupakrāntaṃ ca bhārata

न तु गन्धर्वराजस्य सैनिका मन्दचेतसः ।
शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा

na tu gandharvarājasya sainikā mandacetasaḥ |
śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā

ततस्तान्युधि दुर्धर्षान्सव्यसाची परंतपः ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमुवाच खचरान्रणे

tatastānyudhi durdharṣānsavyasācī paraṃtapaḥ |
sāntvapūrvamidaṃ vākyamuvāca khacarānraṇe

नैतद्गन्धर्वराजस्य युक्तं कर्म जुगुप्सितम् ।
परदाराभिमर्शश्च मानुषैश्च समागमः

naitadgandharvarājasya yuktaṃ karma jugupsitam |
paradārābhimarśaśca mānuṣaiśca samāgamaḥ

उत्सृजध्वं महावीर्यान्धृतराष्ट्रसुतानिमान् ।
दारांश्चैषां प्रमुञ्चध्वं धर्मराजस्य शासनात्

utsṛjadhvaṃ mahāvīryāndhṛtarāṣṭrasutānimān |
dārāṃścaiṣāṃ pramuñcadhvaṃ dharmarājasya śāsanāt

त एवमुक्ता गन्धर्वाः पाण्डवेन यशस्विना ।
उत्स्मयन्तस्तदा पार्थमिदं वचनमब्रुवन्

ta evamuktā gandharvāḥ pāṇḍavena yaśasvinā |
utsmayantastadā pārthamidaṃ vacanamabruvan

एकस्यैव वयं तात कुर्याम वचनं भुवि ।
यस्य शासनमाज्ञाय चरामो विगतज्वराः

ekasyaiva vayaṃ tāta kuryāma vacanaṃ bhuvi |
yasya śāsanamājñāya carāmo vigatajvarāḥ

तेनैकेन रकयथादिष्टं तथा वर्ताम भारत ।
न शास्ता विद्यतेऽस्माकमन्यस्तस्मात्सुरेश्वरात्

tenaikena rakayathādiṣṭaṃ tathā vartāma bhārata |
na śāstā vidyate'smākamanyastasmātsureśvarāt

एवमुक्तः स गन्धर्वैः कुन्तीपुत्रो धनंजयः ।
गन्धर्वान्पुनरेवैतान्वचनं प्रत्यभाषत

evamuktaḥ sa gandharvaiḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ |
gandharvānpunarevaitānvacanaṃ pratyabhāṣata

यदि साम्ना न मुञ्चध्वं गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान् ।
मोक्षयिष्यामि विक्रम्य स्वयमेव सुयोधनम्

yadi sāmnā na muñcadhvaṃ gandharvā dhṛtarāṣṭrajān |
mokṣayiṣyāmi vikramya svayameva suyodhanam

एवमुक्त्वा ततः पार्थः सव्यसाची धनंजयः ।
ससर्ज निशितान्बाणान्खचरान्खचरान्प्रति

evamuktvā tataḥ pārthaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ |
sasarja niśitānbāṇānkhacarānkhacarānprati

तथैव शरवर्षेण गन्धर्वास्ते बलोत्काटाः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त पाण्डवाश्च दिवौकसः

tathaiva śaravarṣeṇa gandharvāste balotkāṭāḥ |
pāṇḍavānabhyavartanta pāṇḍavāśca divaukasaḥ

ततः सुतुमुलं युद्धं गन्धर्वाणां तरस्विनाम् ।
बभूव भीमवेगानां च भात

tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ gandharvāṇāṃ tarasvinām |
babhūva bhīmavegānāṃ ca bhāta