हृतदारः सह भ्रात्रा पत्नीं मार्गन्स राघवः ।
दृष्टवाञ्शैलशिखरे सुग्रीवं वानरर्षभम्
hṛtadāraḥ saha bhrātrā patnīṃ mārgansa rāghavaḥ |
dṛṣṭavāñśailaśikhare sugrīvaṃ vānararṣabham
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि पञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ॥
22 verses · 150 of 315
Hanuman goes on. Rama befriended Sugriva, slew Vali and gave him the throne, and the vanaras went out to search for Sita. Told by the vulture Sampati that she was in Ravana's palace, Hanuman leapt the hundred-yojana sea, found her, burned Lanka and came back with the news. Rama bridged the ocean, slew Ravana with his kin, crowned Vibhishana and brought Sita home to Ayodhya. Then Hanuman asked a boon: to live as long as the katha of Rama is told in the worlds. Rama granted it, and by Sita's grace heavenly comforts come to him here, where gandharvas and apsaras sing Rama's deeds. This road belongs to the devas, so he blocked it to keep Bhima from harm.
हनूमानुवाच
हृतदारः सह भ्रात्रा पत्नीं मार्गन्स राघवः ।
दृष्टवाञ्शैलशिखरे सुग्रीवं वानरर्षभम्
hṛtadāraḥ saha bhrātrā patnīṃ mārgansa rāghavaḥ |
dṛṣṭavāñśailaśikhare sugrīvaṃ vānararṣabham
तेन तस्याभवत्सख्यं राघवस्य महात्मनः ।
स हत्वा वालिनं राज्ये सुग्रीवं प्रत्यपादयत्
tena tasyābhavatsakhyaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |
sa hatvā vālinaṃ rājye sugrīvaṃ pratyapādayat
स राज्यं प्राप्य सुग्रीवः सीतायाः परिमार्गणे ।
वानरान्प्रेषयामास शतशोऽथ सहस्रशः
sa rājyaṃ prāpya sugrīvaḥ sītāyāḥ parimārgaṇe |
vānarānpreṣayāmāsa śataśo'tha sahasraśaḥ
ततो वानरकोटीभिः सहितोऽहं नरर्षभ ।
सीतां मार्गन्महाबाहो प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्
tato vānarakoṭībhiḥ sahito'haṃ nararṣabha |
sītāṃ mārganmahābāho prasthito dakṣiṇāṃ diśam
ततः प्रवृत्तिः सीताया गृध्रेण सुमहात्मना ।
संपातिना समाख्याता रावणस्य निवेशने
tataḥ pravṛttiḥ sītāyā gṛdhreṇa sumahātmanā |
saṃpātinā samākhyātā rāvaṇasya niveśane
ततोऽहं कार्यसिद्ध्यर्थं रामस्याक्लिष्टकर्मणः ।
शतयोजनविस्तारमर्णवं सहसा प्लुतः
tato'haṃ kāryasiddhyarthaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
śatayojanavistāramarṇavaṃ sahasā plutaḥ
अहं स्ववीर्यादुत्तीर्य सागरं मकरालयम् ।
सुतां जनकराजस्य सीतां सुररसुतोपमाम्
ahaṃ svavīryāduttīrya sāgaraṃ makarālayam |
sutāṃ janakarājasya sītāṃ surarasutopamām
दृष्टवान्भरतश्रेष्ठ रावणस्य निवेशने ।
समेत्य तामहं देवीं वैदेहीं राघवप्रियाम्
dṛṣṭavānbharataśreṣṭha rāvaṇasya niveśane |
sametya tāmahaṃ devīṃ vaidehīṃ rāghavapriyām
दग्ध्वा लङ्कामशेषेण सादृप्राकारतोरणाम् ।
प्रत्यागतश्चास्य पुनर्नाम तत्रप्रकाश्य वै
dagdhvā laṅkāmaśeṣeṇa sādṛprākāratoraṇām |
pratyāgataścāsya punarnāma tatraprakāśya vai
मद्वाक्यं चावधार्याशु रामो राजीवलोचनः ।
अबद्धपूर्वमन्यैश्च बद्ध्वा सेतुं महोदधौ ।
वृतो वानरकोटीभिः समुत्तीर्णो महार्णवम्
madvākyaṃ cāvadhāryāśu rāmo rājīvalocanaḥ |
abaddhapūrvamanyaiśca baddhvā setuṃ mahodadhau |
vṛto vānarakoṭībhiḥ samuttīrṇo mahārṇavam
ततो ररामेण वीर्येण हत्वा तान्सर्वराक्षसान् ।
रणे तु राक्षसगणं रावणं लोकरावणम्
tato rarāmeṇa vīryeṇa hatvā tānsarvarākṣasān |
raṇe tu rākṣasagaṇaṃ rāvaṇaṃ lokarāvaṇam
निशाचरेनद्रं हत्वा तु सभ्रातृसुतबान्धवम् ।
राज्येऽभिषिच्य लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम्
niśācarenadraṃ hatvā tu sabhrātṛsutabāndhavam |
rājye'bhiṣicya laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam
धार्मिकं भक्तिमन्तं च भक्तानुगतवत्सलः ।
प्रत्याहृत्य ततः सीतां नष्टां वेदश्रुतिं यथा
dhārmikaṃ bhaktimantaṃ ca bhaktānugatavatsalaḥ |
pratyāhṛtya tataḥ sītāṃ naṣṭāṃ vedaśrutiṃ yathā
तयैव सहितः साध्व्या पत्न्या रामो महायशाः ।
गत्वा ततोऽतित्वरितः स्वां पुरीं रघुनन्दनः ।
अध्यावसत्ततोऽयोध्यामयोध्यां द्विषतां प्रभुः
tayaiva sahitaḥ sādhvyā patnyā rāmo mahāyaśāḥ |
gatvā tato'titvaritaḥ svāṃ purīṃ raghunandanaḥ |
adhyāvasattato'yodhyāmayodhyāṃ dviṣatāṃ prabhuḥ
ततः प्रतिष्ठितो राज्ये रामो नृपतिसत्तमः ।
वरं मया याचितोऽसौ रामो राजीवलोचनः
tataḥ pratiṣṭhito rājye rāmo nṛpatisattamaḥ |
varaṃ mayā yācito'sau rāmo rājīvalocanaḥ
यावद्रामकथेयं ते भवेल्लोकेषु शत्रुहन् ।
तावज्जीवेयमित्येवं तथाऽस्त्विति च सोब्रवीत्
yāvadrāmakatheyaṃ te bhavellokeṣu śatruhan |
tāvajjīveyamityevaṃ tathā'stviti ca sobravīt
सीताप्रसादाच्च सदा मामिहस्थमरिंदम ।
उपतिष्ठन्ति दिव्या हि भोगा भीम यथेप्सिताः
sītāprasādācca sadā māmihasthamariṃdama |
upatiṣṭhanti divyā hi bhogā bhīma yathepsitāḥ
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
राज्यं कारितवान्रामस्ततः स्वभवनं गतः
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |
rājyaṃ kāritavānrāmastataḥ svabhavanaṃ gataḥ
तदिहाप्सरसस्तात गन्धर्वाश्च सदाऽनघ ।
तस्य वीरस्य चरितं गायन्त्यो रमयन्ति माम्
tadihāpsarasastāta gandharvāśca sadā'nagha |
tasya vīrasya caritaṃ gāyantyo ramayanti mām
अयं च मार्गो मर्त्यानामगम्यः कुरुनन्दन ।
ततोऽहं रुद्धवान्मार्गं तवेमं देवसेवितम्
ayaṃ ca mārgo martyānāmagamyaḥ kurunandana |
tato'haṃ ruddhavānmārgaṃ tavemaṃ devasevitam
त्वामनेन पथा यान्तं यक्षो वा राक्षसोपि वा ।
धर्षयेद्वा शपेद्वाऽपि मा कश्चिदिति भारत
tvāmanena pathā yāntaṃ yakṣo vā rākṣasopi vā |
dharṣayedvā śapedvā'pi mā kaściditi bhārata
दिव्यो देवपथो ह्येष नात्र गच्छन्ति मानुषाः ।
यदर्थमागतश्चासि अत एव सरश्च तत्
divyo devapatho hyeṣa nātra gacchanti mānuṣāḥ |
yadarthamāgataścāsi ata eva saraśca tat
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)